Gìn giữ nghi lễ giữa không gian làng Tày
Tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào Tày tái hiện nghi lễ thay bàn thờ gia tiên - một tín ngưỡng dân gian gắn với đời sống văn hóa, tâm linh của cộng đồng. Nghi lễ thường được tiến hành khi gia đình chuyển nơi ở, xây sửa nhà, lập bàn thờ mới hoặc mong cầu bình an, may mắn.
Theo quan niệm của người Tày, bàn thờ là nơi kết nối các thế hệ, thể hiện lòng biết ơn và đạo lý hướng về nguồn cội. Bởi vậy, mọi thay đổi liên quan đến không gian thờ tự đều được thực hiện trang nghiêm, thành kính.
Du khách đến không gian làng Tày.
Từ sớm, các thành viên trong gia đình chuẩn bị không gian hành lễ, trang trí bàn thờ và sắp đặt lễ vật. Mâm lễ gồm gà, vịt, thịt lợn, xôi, hoa quả, trầu cau, trà, rượu và các đồ lễ bằng giấy theo phong tục.
Bàn thờ được trang trí bằng những tấm vải nhiều màu sắc, hoa văn truyền thống và các vật phẩm mang ý nghĩa cầu phúc, cầu an. Trong số đồ lễ có những hình chim, hoa được gấp thủ công từ giấy, đặt cùng xôi, quả và các lễ phẩm khác.
Chuẩn bị lễ vật trên bàn thờ.
Mâm lễ được bày trang trọng.
Đồ lễ bằng giấy của người Tày.
Khi mọi công việc chuẩn bị hoàn tất, thầy cúng bắt đầu nghi thức khai quang, phạt mộc và giải uế. Nghi thức nhằm thanh tẩy không gian, làm sạch vị trí đặt bàn thờ trước khi tiến hành phần tế lễ.
Chủ lễ trong buổi tái hiện là ông Ma Đình Sung, người Tày đang sinh hoạt thường xuyên tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam. Tiếng chiêng, thanh la vang lên đều đặn, tạo nên không khí linh thiêng trong ngôi nhà truyền thống.
Thầy cúng bắt đầu nghi lễ.
Phụ nữ Tày hòa nhịp thanh la.
Trong pháp phục truyền thống, thầy cúng đọc lời kính cáo thần linh, thổ địa và tổ tiên về việc thay đổi bàn thờ. Các thành viên cùng dâng hương, trà và rượu, cầu mong gia đình được chở che, cuộc sống bình an.
Nghi thức thu hút đông đảo người dân và du khách theo dõi. Trong không gian nhà sàn, mọi người giữ sự trang nghiêm, thành kính trong suốt quá trình hành lễ.
Thầy cúng dâng lễ trước bàn thờ.
Du khách theo dõi nghi lễ.
Lập bàn thờ mới, cầu phúc cho gia đình
Sau phần kính cáo, thầy cúng tiếp tục thực hiện các nghi thức lập bàn thờ mới, cầu mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi, mọi nhà ấm no, hạnh phúc.
Bàn thờ mới được hoàn thiện với những lễ phẩm truyền thống, thể hiện sự giao hòa giữa tín ngưỡng tổ tiên và đời sống văn hóa của người Tày.
Thầy cúng thực hiện phần cầu khấn.
Không gian thờ tự.
Ở phần cuối, thầy cúng cầu phúc, cầu an, cầu tài lộc và sức khỏe cho gia đình. Lộc được trao tới các thành viên và du khách như một lời chúc may mắn, thuận lợi.
Sau nghi thức hoàn đàn, bàn thờ được bàn giao lại cho gia chủ tiếp tục duy trì việc thờ cúng. Những lễ phẩm còn lại mang ý nghĩa gửi gắm ước vọng về sự sinh sôi, đủ đầy và bình an.
Nghi lễ thay bàn thờ gia tiên không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn góp phần giáo dục lòng hiếu kính, gắn kết gia đình và trao truyền phong tục giữa các thế hệ. Việc tái hiện nghi lễ giúp công chúng hiểu thêm về đời sống tinh thần phong phú và những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Tày.
Lễ phẩm trong nghi thức hoàn đàn.
Thầy cúng hướng về bàn thờ mới.
