Cho đến thời điểm này, báo Sức khỏe&Đời sống đã liên tục có tin, bài phản ánh về tình trạng trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) của các doanh nghiệp (DN), mặc dù ở một số tỉnh, cơ quan BHXH đang rục rịch chuẩn bị hồ sơ để khởi kiện, thậm chí đã kiện các doanh nghiệp ra tòa. Tuy nhiên, điều này dường như không hề khiến các DN "lo lắng", nhiều DN vẫn bình chân như vại và hậu quả chỉ người lao động (NLĐ) là chịu thiệt thòi.
Theo thống kê của cơ quan BHXH Hà Nội, tính đến hết tháng 7, Hà Nội hiện có 106 DN nợ đọng BHXH với tổng số tiền lên đến trên 84 tỷ đồng. Tương tự, tại một số thành phố lớn như TP.HCM, TP.Đà Nẵng, con số DN nợ đóng BHXH cũng lên đến con số trăm.
 Một vụ kiện doanh nghiệp ra tòa vì không đóng BHXH. |
Không chỉ trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp mà trong lĩnh vực giao thông, xây dựng, tình trạng này cũng diễn ra phổ biến, nhiều DN nợ từ 1 đến 2 tỷ đồng, như Công ty cổ phần Xây dựng công trình giao thông 810; Công ty cổ phần Xây dựng số 6 Thăng Long; Công ty Xây dựng số 8 Thăng Long; Công ty cổ phần Cavico Giao thông...
Tại Đà Nẵng, theo thống kê của BHXH Đà Nẵng, tính đến hết tháng 6/2010, toàn thành phố có hơn 800 đơn vị nợ BHXH trên 3 tháng với số tiền hơn 47 tỷ đồng. Trong năm 2009, BHXH Đà Nẵng tiến hành kiện 4 DN nợ đọng BHXH ra toà, trong đó có 3 DN đã được toà hoà giải thành công. Tuy nhiên tình trạng nợ đọng bảo hiểm năm 2010 cũng đã khiến cơ quan này không thể chịu thêm được nữa, BHXH Đà Nẵng đã tiếp tục nộp đơn khởi kiện 6 DN đang hoạt động trên địa bàn ra toà vì cố tình dây dưa, chây ì, không chịu nộp BHXH. Đó là các công ty: Công ty Công trình 5 (đường Ngô Quyền) nợ bảo hiểm 46 tháng với số tiền hơn 1,5 tỷ đồng; Công ty Cơ khí ôtô và Thiết bị điện Đà Nẵng (149 Trần Phú) nợ 7 tháng, hơn 1 tỷ; Công ty Công trình giao thông 503 (693B Trần Cao Vân) nợ 34 tháng, 625 triệu đồng; Công ty cổ phần VLXD 323 (Hòa Nhơn, Hòa Vang) nợ 21 tháng, 453 triệu đồng; Công ty cổ phần Xây dựng giao thông 325 (K693/20 Trần Cao Vân) nợ 21 tháng, 410 triệu đồng; Công ty liên danh Xây dựng đường bộ 5 (16 Lý Tự Trọng) nợ 50 tháng, 1,237 tỷ đồng. Đây là giải pháp quyết liệt của BHXH TP Đà Nẵng nhằm bảo vệ quyền lợi cho hàng ngàn NLĐ.
Ngoài ra, hiện BHXH quận Hải Châu cũng đang kiện 4 DN khác ra toà với lý do tương tự. Đó là Công ty cổ phần Kỹ thuật cơ điện lạnh Tadico (170 Núi Thành) nợ 27 tháng, 465 triệu đồng; Xí nghiệp sản xuất VLXD và thi công cơ giới (1166 - 1167 Phan Đăng Lưu) nợ 19 tháng, 485 triệu đồng; Chi nhánh Công ty TNHH Tài nguyên Công nghệ VN tại Đà Nẵng (127 Huỳnh Thúc Kháng) nợ 8 tháng, 1,053 tỷ đồng; Chi nhánh miền Trung, Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng giao thông (lô 287 đường 7,5m khu dân cư dọc tuyến Trường Sa) nợ 21 tháng, 265 triệu đồng. Hiện BHXH Đà Nẵng đang tiếp tục củng cố hồ sơ để khởi kiện các đơn vị lớn nợ đọng bảo hiểm.
Tại TP. Hồ Chí Minh, hiện cũng xảy ra tình trạng tương tự. Qua thống kê, đến hết quý I/2010 đã có 124 DN nợ từ 3 tháng trở lên số tiền 42,4 tỉ đồng của 2.898 NLĐ; 40 DN nợ từ 6 tháng trở lên gần 18 tỷ đồng của 8.734 NLĐ. Thực trạng đáng báo động khác là rất nhiều DN còn chiếm đoạt luôn tiền BHXH đã thu của hàng chục ngàn NLĐ.
Nguyên nhân của tình trạng nợ đọng cao là do nhiều DN đã đến kỳ quyết toán nhưng không chịu dồn tiền trả nợ BHXH cho NLĐ, tháng sau chồng lên tháng trước và cũng nguyên nhân nữa là chế tài xử phạt quá nhẹ.
Theo bà Trần Thị Thúy Nga, Vụ trưởng Vụ BHXH, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, nguyên nhân trực tiếp nhất dẫn đến tình trạng nợ đọng BHXH là do người sử dụng lao động luôn tìm cách đối phó, trốn tránh hoặc chiếm dụng tiền đóng BHXH của NLĐ. Và quan trọng nhất vẫn do chế tài và mức xử phạt vi phạm còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe.
Trọng Hoàng