Ngày 15/5/2026, VCCI công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và PCI 2025, đánh dấu bước nâng cấp lớn trong phương pháp luận sau hơn hai thập kỷ PCI được triển khai.
VCCI công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025.
Báo cáo phản ánh tiếng nói của 5.128 doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành. Đáng chú ý, lần đầu tiên, 1.001 hộ kinh doanh cá thể được đưa vào khảo sát chính thức.
Sự mở rộng này cho thấy một thay đổi quan trọng trong cách nhìn về môi trường kinh doanh: không chỉ đánh giá chính quyền điều hành tốt đến đâu, mà còn quan tâm nhiều hơn đến việc doanh nghiệp đang phát triển như thế nào và môi trường đó có thực sự tạo ra năng lực cạnh tranh hay không.
PCI 2.0 gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu, trong khi Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) lần đầu được đưa vào như một thước đo độc lập với 23 chỉ tiêu. Cùng với đó, cách công bố PCI cũng chuyển từ cuộc đua thứ hạng sang 6 nhóm chất lượng điều hành.
Theo PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, đây là sự trưởng thành về phương pháp luận: PCI không còn đơn thuần là công cụ để xem "ai hơn ai", mà trở thành công cụ chẩn đoán giúp mỗi địa phương nhận diện đúng điểm nghẽn và có hướng cải thiện phù hợp.
Tích lũy nội lực nhờ cải cách thể chế
Nếu PCI đo lường chất lượng môi trường kinh doanh và BPI phản ánh hiệu quả của khu vực kinh tế tư nhân, thì câu chuyện của từng doanh nghiệp chính là nơi cho thấy quá trình chuyển hóa ấy diễn ra như thế nào.
Tiêu biểu như Tân Hiệp Phát, năm 1994, Tân Hiệp Phát được thành lập và lựa chọn con đường phát triển dựa trên đầu tư dài hạn: mạnh dạn ứng dụng công nghệ hiện đại, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh số hóa và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo các tiêu chuẩn quốc tế.
Ba mươi hai năm sau ngày thành lập, từ một cơ sở sản xuất nước giải khát nhỏ, Tân Hiệp Phát đã từng bước tích lũy nội lực và vươn lên trở thành một trong những doanh nghiệp đồ uống lớn của Việt Nam. Doanh nghiệp hiện vận hành 4 cụm nhà máy, 12 dây chuyền chiết rót vô trùng Aseptic tại các vùng kinh tế trọng điểm.
Năng lực công nghệ, quản trị và chất lượng được tích lũy qua nhiều thập niên cũng giúp sản phẩm Tân Hiệp Phát đáp ứng yêu cầu của những thị trường quốc tế như Pháp, Hà Lan, Australia và Canada, với các tiêu chuẩn, chứng nhận như FDA, Halal, ISO, HACCP.
Đằng sau quá trình mở rộng quy mô ấy không chỉ là những khoản đầu tư vào nhà máy và dây chuyền sản xuất. Đó còn là quá trình chuyển đổi từ sản xuất dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên công nghệ, dữ liệu và hệ thống chất lượng; từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng, đổi mới và năng lực vận hành.
"Từ cơ hội được mở ra bởi cải cách thể chế, doanh nghiệp đã biến cơ hội đó thành năng lực cạnh tranh bằng những khoản đầu tư bền bỉ vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng và con người", ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên HĐQT Tân Hiệp Phát, chia sẻ.
Theo ông, dữ liệu từ Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam không chỉ có giá trị đối với cơ quan quản lý trong quá trình hoàn thiện thể chế, mà còn là cơ sở để doanh nghiệp nhìn lại chính mình, nâng cao chất lượng quản trị và có thêm niềm tin cho những quyết định đầu tư dài hạn.
"Đây là nguồn dữ liệu có giá trị để cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, đồng thời cũng giúp doanh nghiệp nhìn lại chính mình để minh bạch hơn, quản trị tốt hơn, đầu tư dài hạn hơn và phát triển bền vững hơn", ông Hưng nhận định.
Ông Nguyễn Duy Hưng: "Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam giúp doanh nghiệp nhìn lại chính mình để minh bạch hơn, quản trị tốt hơn, đầu tư dài hạn hơn và phát triển bền vững hơn".
Câu chuyện của Tân Hiệp Phát cho thấy mối quan hệ giữa cải cách thể chế và năng lực doanh nghiệp không phải là quan hệ một chiều. Thể chế tạo ra không gian và niềm tin cho đầu tư; còn doanh nghiệp phải biến không gian đó thành năng lực sản xuất, công nghệ, quản trị và đổi mới sáng tạo.
Khi hai quá trình này gặp nhau, cải cách mới có thể được chuyển hóa thành sức cạnh tranh thực chất.
Tân Hiệp Phát