Ngày 11/9 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cùng Đoàn công tác đã đến thăm và làm việc tại nhà máy sản xuất vắc xin hiện đại của Tập đoàn dược phẩm Sanofi tại Neuville-sur-Saône (Pháp), trực tiếp tìm hiểu hoạt động sản xuất, công nghệ và hệ thống quản lý chất lượng của Sanofi.
Trước đó, hợp tác y tế giữa hai nước cũng đạt được bước tiến mới khi tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Pháp diễn ra ngày 10/9 tại Paris vừa qua, Công ty Vắc xin Việt Nam (VNVC) và Sanofi đã trao tuyên bố chung, xác định ưu tiên sản xuất ba loại vắc xin thế hệ mới quan trọng tại Việt Nam.
Do đó, đây là dịp để lãnh đạo Bộ Y tế Việt Nam trực tiếp tìm hiểu hoạt động sản xuất vắc xin tại nhà máy hiện đại hàng đầu thế giới, cũng như kinh nghiệm sản xuất các vắc xin là sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia của Việt Nam.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên (giữa) cùng ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc VNVC (thứ nhất từ phải sang) và Đoàn công tác thăm nhà máy sản xuất vắc xin của Sanofi tại Saône, Pháp. Ảnh: Sanofi cung cấp.
Nhà máy của Sanofi tại Neuville-sur-Saône hiện là nơi sản xuất nguyên liệu gốc của ba loại vắc xin thế hệ mới gồm vắc xin cúm đa giá, vắc xin não mô cầu 4 chủng và vắc xin 6 trong 1, nằm trong kế hoạch hợp tác sản xuất giữa Sanofi và VNVC tại Việt Nam vừa được hai bên công bố trong Tuyên bố chung. Đây đều là những vắc xin quan trọng đang được sử dụng tại Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới, đồng thời thuộc nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia được Việt Nam ưu tiên phát triển.
Nhà máy được tổ chức theo mô hình sản xuất linh hoạt, cho phép điều chỉnh quy mô và dây chuyền để đáp ứng các nhu cầu sản xuất khác nhau, đặc biệt trong những tình huống y tế khẩn cấp như đại dịch.
Tại buổi làm việc, ông Stephen Alix, Giám đốc thị trường quốc tế ngành hàng Vắc xin Tập đoàn Sanofi, nhấn mạnh năng lực dẫn đầu của tập đoàn với hơn 37 nhà máy và 15 trung tâm R&D toàn cầu. Sản phẩm của Sanofi hiện có mặt tại hơn 170 quốc gia; mỗi năm bảo vệ sức khỏe cho trên 500 triệu người thông qua các chương trình tiêm chủng.
Từ kinh nghiệm hợp tác tại nhiều quốc gia, ông Stephen Alix nhấn mạnh dự án chỉ đạt hiệu quả khi có thị trường đủ lớn, chính sách hỗ trợ tốt, cùng đối tác trong nước đủ năng lực tiếp nhận công nghệ.
Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá các thỏa thuận hợp tác y tế giữa Việt Nam - Pháp và tiến trình hợp tác giữa VNVC - Sanofi là những cơ sở quan trọng cần tiếp tục được cụ thể hóa bằng kết quả thực tế.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh: "Việc ký văn bản với nhau chỉ là vấn đề ban đầu, quan trọng nhất là có sản phẩm đưa ra thị trường phục vụ người dân".
Đại diện Sanofi trình bày về năng lực sản xuất và công nghệ vắc xin với Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên và Đoàn công tác Bộ Y tế Việt Nam cùng VNVC tại Pháp. Ảnh: Sanofi cung cấp
Theo Thứ trưởng, để hiện thực hóa mục tiêu này cần hội tụ bốn nền tảng quan trọng.
Thứ nhất là cam kết và định hướng chính sách dài hạn của Nhà nước. Chủ trương phát triển công nghiệp dược, nâng cao năng lực tự chủ vắc xin đã được khẳng định rõ trong Nghị quyết 57, Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị và Chiến lược ngành Dược đến năm 2045. Đây là nền tảng thể chế vững chắc cho một lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư lớn và công nghệ cao.
Thứ hai, quy mô thị trường và nhu cầu vắc xin bền vững. Với 100 triệu dân, Việt Nam có nhu cầu vắc xin rất lớn từ cả Chương trình Tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng dịch vụ. Bộ Y tế đang xây dựng định hướng giai đoạn 2030–2035 bổ sung thêm các vắc xin thiết yếu sẽ vừa mở rộng diện bao phủ phòng bệnh cho người dân, vừa tạo động lực dài hạn cho sản xuất trong nước.
Thứ ba, năng lực của đối tác Việt Nam. VNVC có trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết, từ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, hệ thống kỹ thuật đến nguồn nhân lực; đồng thời cử nhân sự tham gia đào tạo tại các cơ sở sản xuất ở nước ngoài, hoàn thiện hệ thống và hồ sơ để tiếp nhận, tổ chức sản xuất vắc xin theo lộ trình đã thống nhất.
Thứ tư, năng lực công nghệ, đào tạo và hỗ trợ triển khai của đối tác quốc tế. Phía Sanofi tham gia đào tạo đội ngũ kỹ thuật vận hành và chuyển giao công nghệ theo phạm vi hợp tác. Xa hơn, khi sản phẩm đạt chuẩn, Sanofi tiếp tục đồng hành để mở rộng cơ hội đưa sản phẩm vươn ra thị trường quốc tế.
Trao đổi tại buổi làm việc, ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc VNVC, khẳng định đơn vị xác định sản xuất vắc xin công nghệ cao là chiến lược đầu tư dài hạn với quyết tâm xây dựng năng lực sản xuất thực chất, hiện đại và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
VNVC đang đầu tư bằng nguồn vốn tự có để xây dựng Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm với giai đoạn đầu hơn 2.500 tỷ đồng, công suất thiết kế 100–120 triệu liều/năm, hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như WHO-GMP, EU-GMP và FDA-cGMP.
"Mục tiêu của VNVC là sớm đưa các vắc xin thế hệ mới vào sản xuất tại Việt Nam, qua đó nâng cao năng lực sản xuất nội địa và chủ động hơn về nguồn cung. Quan trọng hơn, người dân Việt Nam có thể tiếp cận thêm nhiều vắc xin chất lượng cao với chi phí hợp lý nhất", ông Dũng nhấn mạnh.
Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC có vốn đầu tư giai đoạn đầu hơn 2.500 tỷ đồng.
Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu chuyển mạnh từ thỏa thuận sang triển khai thực chất, với lộ trình và sản phẩm cụ thể: Năm 2027 dự kiến hoàn thành xây dựng Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC; Năm 2028 hoàn tất lắp đặt, hướng tới có sản phẩm đầu tiên; Năm 2029 tiến tới thương mại hóa 2–3 sản phẩm đầu tiên; Từ năm 2030, mục tiêu đặt ra là phấn đấu mỗi năm có thêm một sản phẩm mới.
Thứ trưởng cũng đặt tầm nhìn dài hạn sau khi đáp ứng tốt nhu cầu phòng bệnh trong nước, hai bên cần hướng tới thị trường quốc tế, tạo tiền đề để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng vắc xin toàn cầu, góp phần nâng cao năng lực tự chủ và củng cố vững chắc an ninh y tế quốc gia.
Kha Nhiên