Dính thắng lưỡi hay còn gọi là ngắn thắng lưỡi, xảy ra khi dải mô nối mặt dưới của lưỡi với sàn miệng ngắn, dày hoặc bám bất thường, khiến khả năng vận động của lưỡi bị hạn chế. Tình trạng này thường được phát hiện ở trẻ sơ sinh và bé trai có xu hướng gặp nhiều hơn bé gái.
Dính thắng lưỡi là một dị tật bẩm sinh có thể hạn chế vận động của lưỡi, từ đó ảnh hưởng đến việc bú, ăn uống và phát âm của trẻ. Việc phát hiện sớm và đánh giá đúng mức độ giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp, đồng thời tránh những can thiệp không cần thiết.
Nguyên nhân chính xác của dính thắng lưỡi hiện chưa được xác định rõ. Một số nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể liên quan đến yếu tố di truyền. Dù là dị tật bẩm sinh, dính thắng lưỡi không phải lúc nào cũng gây ảnh hưởng đến trẻ và không phải trường hợp nào cũng cần điều trị.
Dấu hiệu nhận biết trẻ bị dính thắng lưỡi
Dính thắng lưỡi có thể được phát hiện ngay sau sinh thông qua thăm khám. Tuy nhiên, một số trường hợp chỉ được nhận biết khi trẻ gặp khó khăn trong quá trình bú, ăn uống hoặc phát âm.
Phụ huynh có thể lưu ý một số dấu hiệu sau:
- Trẻ khó ngậm bắt vú hoặc gặp khó khăn khi bú mẹ, bú lâu, dễ mệt khi bú.
- Thắng lưỡi ngắn, dày hoặc bám bất thường vào mặt dưới của lưỡi.
- Lưỡi khó đưa sang hai bên.
- Trẻ khó nâng đầu lưỡi lên phía vòm miệng hoặc hàm trên.
- Khi trẻ khóc hoặc thè lưỡi, đầu lưỡi có thể có hình trái tim hoặc hình chữ V do bị kéo xuống.
- Trẻ khó đưa lưỡi ra ngoài môi hoặc ra khỏi hàm dưới.
Tuy nhiên, chỉ quan sát hình dạng của thắng lưỡi chưa đủ để xác định trẻ có cần điều trị hay không. Bác sĩ cần đánh giá đồng thời mức độ hạn chế vận động của lưỡi và những ảnh hưởng thực tế đến việc bú, ăn uống hoặc phát âm.
Dính thắng lưỡi là một dị tật bẩm sinh. Ảnh BVCC.
Dính thắng lưỡi ảnh hưởng thế nào đến trẻ?
Ảnh hưởng đến việc bú ở trẻ sơ sinh
Ở trẻ sơ sinh, lưỡi đóng vai trò quan trọng trong quá trình bú. Khi khả năng vận động của lưỡi bị hạn chế, trẻ có thể khó tạo lực hút và khó duy trì khớp ngậm phù hợp khi bú mẹ.
Một số trẻ có thể bú kéo dài, dễ tuột khỏi vú, phát ra tiếng khi bú hoặc không bú đủ lượng sữa cần thiết. Nếu tình trạng không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, trẻ có thể chậm tăng cân.
Tuy nhiên, không phải mọi trẻ bị dính thắng lưỡi đều gặp khó khăn khi bú. Nhiều trẻ vẫn bú tốt và phát triển bình thường mà không cần can thiệp.
Có thể ảnh hưởng đến việc ăn uống khi trẻ lớn hơn
Khi trẻ bắt đầu ăn dặm và chuyển sang các loại thức ăn có kết cấu đa dạng hơn, khả năng vận động của lưỡi đóng vai trò quan trọng trong việc đưa, đảo và nghiền thức ăn trong miệng.
Nếu khả năng vận động của lưỡi bị hạn chế đáng kể, một số trẻ có thể gặp khó khăn khi xử lý thức ăn hoặc nuốt. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng khác nhau ở từng trẻ. Không nên mặc định rằng mọi trường hợp dính thắng lưỡi đều gây biếng ăn hoặc chậm tăng cân.
Ảnh hưởng đến phát âm
Một trong những vấn đề khiến phụ huynh lo lắng nhất là dính thắng lưỡi có thể ảnh hưởng đến khả năng phát âm của trẻ.
Khi lưỡi không thể vận động linh hoạt, trẻ có thể gặp khó khăn khi phát âm một số âm cần sự phối hợp chính xác của đầu lưỡi. Tuy nhiên, dính thắng lưỡi không phải là nguyên nhân duy nhất gây chậm nói hoặc nói ngọng.
Khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như thính lực, sự phát triển thần kinh, môi trường giao tiếp và khả năng nhận thức. Vì vậy, nếu trẻ chậm nói hoặc phát âm không rõ, phụ huynh nên đưa trẻ đi đánh giá toàn diện thay vì chỉ tập trung vào tình trạng dính thắng lưỡi.
Có thể ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng
Khi thắng lưỡi bám bất thường và hạn chế vận động của lưỡi, một số trẻ có thể gặp khó khăn trong việc làm sạch thức ăn còn sót lại trong khoang miệng. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến việc vệ sinh răng miệng.
Ở một số trường hợp, vị trí bám của thắng lưỡi có thể liên quan đến khoảng cách giữa các răng cửa hàm dưới hoặc ảnh hưởng đến chuyển động của lưỡi. Tuy nhiên, không nên cho rằng dính thắng lưỡi chắc chắn sẽ khiến răng bị xô lệch hoặc gây biến dạng hàm.
Khi nào trẻ cần được điều trị?
Không phải trẻ nào bị dính thắng lưỡi cũng cần can thiệp. Nếu trẻ bú tốt, tăng trưởng bình thường, vận động lưỡi phù hợp và không gặp vấn đề về chức năng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi.
Can thiệp thường được cân nhắc khi dính thắng lưỡi gây ảnh hưởng rõ rệt đến chức năng, chẳng hạn trẻ sơ sinh gặp khó khăn đáng kể khi bú hoặc trẻ lớn gặp vấn đề về vận động lưỡi sau khi đã được đánh giá đầy đủ.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thực hiện thủ thuật cắt hoặc giải phóng thắng lưỡi. Việc lựa chọn phương pháp và thời điểm can thiệp cần dựa trên tuổi của trẻ, mức độ hạn chế vận động của lưỡi và các triệu chứng thực tế.
Phụ huynh không nên tự ý dùng kéo hoặc các dụng cụ khác để cắt thắng lưỡi cho trẻ tại nhà vì có thể gây chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương các cấu trúc trong khoang miệng.
Phụ huynh cần làm gì?
Dính thắng lưỡi thường không phải là tình trạng cấp cứu. Tuy nhiên, nếu trẻ khó bú, bú kém, chậm tăng cân, gặp khó khăn khi vận động lưỡi hoặc có vấn đề về phát âm, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá.
Điều quan trọng là không nên chỉ dựa vào hình dạng của thắng lưỡi để quyết định điều trị. Bác sĩ cần xem xét chức năng vận động của lưỡi và mức độ ảnh hưởng thực tế đến trẻ trước khi đưa ra chỉ định phù hợp.
Phát hiện sớm giúp phụ huynh có hướng theo dõi đúng, đồng thời tránh tâm lý quá lo lắng hoặc can thiệp khi chưa thực sự cần thiết.
