Những năm gần đây, sự tăng trưởng về số lượng, chất lượng và tính hiệu quả của trang thiết bị y tế (TTBYT) đã dẫn tới những đòi hỏi cấp bách về đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn của những người khai thác sử dụng, bảo dưỡng, sửa chữa TTBYT. Ghi nhận tại Hội thảo: "Những yếu tố cơ bản quyết định hiệu quả các dự án đầu tư TTBYT" do Hội Thiết bị y tế Việt Nam vừa tổ chức tại TP. Nha Trang cho thấy: nội dung đào tạo, mô hình tổ chức sử dụng nhân lực chuyên ngành kỹ thuật TBYT, công tác đảm bảo cơ sở kỹ thuật hạ tầng cần có nhiều thay đổi, cải tiến cho phù hợp mới có thể góp phần nâng cao hiệu quả các dự án đầu tư.
"Vận hành/khai thác sử dụng bằng mồm, học sử dụng TB bằng tai"
Phát biểu tại Hội thảo, kỹ sư Hà Đắc Biên, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hội TBYT Việt Nam cho biết: Hiện nay, hệ thống đào tạo nguồn nhân lực chuyên ngành kỹ thuật TBYT cả nước gồm có: Trường cao đẳng nghề kỹ thuật TBYT, hệ đào tạo kỹ sư điện tử y sinh (ĐTYS) tại các Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, ĐH Kỹ thuật quân sự. Từ năm học 2009-2010 có thêm hệ đào tạo cao đẳng kỹ thuật y sinh tại Trường cao đẳng Nguyễn Tất Thành -TP. HCM. Số HS-SV tốt nghiệp hằng năm không ít, nhưng số cán bộ đó có vị trí công tác và yên tâm phát huy khả năng chuyên môn được đào tạo tại cơ sở y tế công lập lại quá "khiêm tốn". Kỹ sư Biên làm phép tính, chỉ tính riêng với 8 khóa SV tốt nghiệp Bộ môn ĐTYS thuộc Khoa Điện tử Viễn thông ĐH Bách khoa Hà Nội, với khoảng 30 SV/năm thì đã có 240 kỹ sư ĐTYS. Tuy nhiên thực tế, chỉ có 10% số này đang công tác tại các cơ sở y tế công lập. Nguyên nhân là tại các cơ sở y tế công lập, nơi cần tuyển dụng thì không có chỉ tiêu, nơi có chỉ tiêu thì thủ tục rườm rà (phải có hai hợp đồng thử việc 3 tháng, tiếp đến hợp đồng 6 tháng hoặc 12 tháng). Nếu được chấp nhận người đó phải làm thủ tục thi tuyển công chức, lương lại quá thấp.
 Một ca can thiệp mạch tại Viện Tim mạch Việt Nam. Ảnh: Trần Minh |
Kỹ sư Hà Đắc Biên phản ánh, hiện nay đào tạo chuyên ngành kỹ thuật TBYT vẫn còn sử dụng phương pháp nghe/nhìn. Hơn nữa, chúng ta có rất ít những người thầy được đào tạo chính quy thuộc các chuyên ngành vật lý y sinh học (YSH), Kỹ thuật YSH, vật lý kỹ thuật YSH. Hầu hết các thầy tốt nghiệp tại các Trường ĐH Tổng hợp, Bách khoa và các ngành kỹ thuật khác. Trong khi cơ sở vật chất, phương pháp đào tạo bác sĩ, điều dưỡng viên ngày càng được cải thiện tốt hơn. Đặc biệt 10 năm nay, Bộ Y tế đã đầu tư xây dựng các BV thực hành tại BV Đại học Y dược TP.HCM, BV Đại học Y Hà Nội... thì cơ sở vật chất phục vụ đào tạo nhân lực chuyên ngành kỹ thuật TBYT lại có "vấn đề". Phòng thí nghiệm thực hành, trên 90% là các thiết bị của phòng thí nghiệm cơ bản, cơ sở của các trường ĐHBK, chỉ không tới 10% thiết bị phục vụ giảng dạy là "mô hình động" của một vài mạch cơ bản hoặc những TBYT đơn giản. Trong suốt quá trình học, các SV chỉ được thực tập và làm đồ án tốt nghiệp không quá 6-8 tuần. Thời gian các SV thực tập chủ yếu đứng quanh một TBYT, thường là máy Xquang hoặc CT scanner nghe người phụ trách trang thiết bị giới thiệu khái quát về thế hệ công nghệ máy, cấu tạo của hệ thống, trình tự vận hành và những ứng dụng trong chẩn đoán dưới hình thức "hướng dẫn vận hành/khai thác sử dụng TB bằng mồm, học vận hành, khai thác sử dụng TB bằng tai". Thời gian còn lại, SV về làm việc tại Phòng vật tư - TTBYT của BV, được các anh chị đi trước "chỉ" cho xem, đọc tài liệu và theo dõi một số công đoạn sửa chữa một TBYT... Cuối cùng các SV tập trung tìm hiểu một TTBY nào đó mà thầy hướng dẫn đã chọn đề tài viết "đồ án tốt nghiệp".
Nên có Bộ môn TTBYT
Nói về cung ứng vật tư tiêu hao, kinh phí cho sửa chữa, bảo dưỡng TBYT..., ông Đinh Mạnh Huy- Phó Giám đốc BV Việt Đức cho biết, nếu vật tư tiêu hao không được quản lý chặt, thì tiêu cực cũng như sự cố đáng tiếc sẽ xảy ra. Chẳng hạn, khi máy CT- scanner hỏng, phải làm giấy xác minh giá linh kiện phụ tùng thay, rồi ký hợp đồng sửa, chờ phê duyệt khoảng hơn một tháng sẽ bỏ lỡ rất nhiều BN cần chụp.
Kỹ sư Phạm Đức Hiền - Phó Giám đốc BV Hữu Nghị bày tỏ "nỗi niềm" về cơ sở hạ tầng để lắp đặt và khai thác sử dụng TBYT ở nhiều đơn vị hiện còn yếu kém, xuống cấp. Có cơ sở thực hiện mổ tim hở, nong mạch vành, can thiệp tim mạch với những thiết bị rất hiện đại, nhưng để chuyển bệnh nhân cấp cứu lên tầng trên vẫn phải có 2 người khiêng cáng hoặc xe đẩy lên cầu thang chỉ vì khi thiết kế, thi công đã không tính đến việc lưu thông bệnh nhân giữa các phòng bệnh cho tiện. Lại có BV lắp đặt máy CT scanner, nhưng bàn điều khiển máy lại kê trên một bục gỗ để tránh ngập nước...
Phát biểu tại hội thảo, GS.TS. Lê Ngọc Trọng - Chủ tịch danh dự Hội TBYT VN cho biết: Để khắc phục tình trạng này, trước hết phải "chuẩn hóa" đội ngũ thầy. Đồng thời kết hợp với Trung tâm đào tạo trong các BV Chợ Rẫy, BVĐKTW Huế, BV Bạch Mai để đào tạo phổ cập cho cán bộ cơ sở. Tiếp đến là thể chế hóa các văn bản pháp quy, xây dựng các quy trình vận hành, bảo quản, bảo trì, sửa chữa. Tích cực nghiên cứu khoa học, làm tài liệu tham mưu cho Bộ Y tế; Đẩy mạnh sản xuất về vật tư TBYT (vật tư tiêu hao và dụng cụ y tế cầm tay); Tăng cường hợp tác quốc tế.
Kỹ sư Trương Xuân Mẫn- Trưởng phòng TBYT BVĐK Thái Nguyên hiến kế, các trường đại học y nên có Bộ môn TTBYT để đào tạo cho y bác sĩ về cách vận hành và sử dụng TTBYT. Ngoài ra sớm thành lập trung tâm sửa chữa khu vực để hỗ trợ các BV.
Kim Ngân