1. Đặc thù nghề báo gây đảo lộn nhịp sinh học của cơ thể
Cơ thể con người vận hành theo một chiếc đồng hồ sinh học điều hòa mọi hoạt động sinh lý quan trọng như chu kỳ thức - ngủ, thân nhiệt, sự tiết hormone và hệ tiêu hóa. Nhịp sinh học hoạt động tối ưu khi chúng ta có một lịch trình sinh hoạt đều đặn: Ăn, ngủ và làm việc vào những khung giờ cố định. Tuy nhiên, đặc thù nghề nghiệp của người làm báo lại hoàn toàn đảo lộn nguyên lý tự nhiên này.
Chu kỳ thức - ngủ bị phá vỡ: Việc thường xuyên thức đêm, tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình máy tính và điện thoại làm ức chế quá trình sản sinh melatonin - hormone chịu trách nhiệm cho giấc ngủ ngon. Khi chu kỳ thức - ngủ bị phá vỡ, cơ thể rơi vào trạng thái lệch múi giờ dù không di chuyển. Hệ quả là cơ thể phải liên tục tiết ra cortisol và adrenaline để giữ cho đầu óc tỉnh táo, đẩy cơ thể vào trạng thái căng thẳng mạn tính.
Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa: Không chỉ giấc ngủ, hệ tiêu hóa cũng ảnh hưởng. Theo tự nhiên, các enzyme tiêu hóa và acid dịch vị được tiết ra mạnh nhất vào ban ngày để chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Do đặc thù công việc phải chạy đua với thời gian, sự kiện, nhà báo thường xuyên nhịn ăn sáng, ăn trưa không đúng giờ hoặc nạp một lượng lớn thức ăn nhanh, nhiều dầu mỡ vào lúc nửa đêm.
Khi thức ăn đi vào dạ dày vào những thời điểm "lệch chuẩn", hệ tiêu hóa hoàn toàn bị động. Acid dạ dày tiết ra lúc trống rỗng gây bào mòn niêm mạc dẫn đến các cơn đau dạ dày, viêm loét hoặc trào ngược dạ dày - thực quản.
Ngược lại, khi ăn quá muộn vào ban đêm, dạ dày phải làm việc quá tải trong lúc cơ thể cần nghỉ ngơi dẫn đến đầy bụng, khó tiêu và tích tụ mỡ thừa.
Thói quen lạm dụng chất kích thích từ caffeine: Để duy trì sự tỉnh táo dưới áp lực bài vở, cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực trở thành vật bất ly thân của nhiều phóng viên. Việc nạp quá nhiều caffeine vào cơ thể, đặc biệt là khi bụng rỗng càng làm trầm trọng thêm tình trạng kích ứng dạ dày.
Caffeine kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, tạo cảm giác tỉnh táo nhưng lạm dụng sẽ vắt kiệt nguồn năng lượng dự trữ của cơ thể, dẫn đến hội chứng "sụp đổ năng lượng" ngay sau đó.
Tình trạng này kéo dài kéo theo hàng loạt hệ lụy: căng thẳng mạn tính, mất ngủ, đau dạ dày và suy giảm miễn dịch...
Làm thế nào để những người làm báo duy trì được ngọn lửa đam mê khi nền tảng sức khỏe bị lung lay? Một trong những giải pháp quan trọng là cần có kế hoạch dinh dưỡng khoa học, phù hợp để tạo cân bằng cho cơ thể.
Đặc thù nghề báo gây đảo lộn nhịp sinh học của cơ thể.
2. Chế độ ăn uống cân bằng giúp người làm báo duy trì sức khỏe tốt
Đối với người làm báo, việc tuân thủ một chế độ ăn "đúng giờ, đủ bữa" một cách hoàn hảo là điều khó thực hiện. Do đó, mục tiêu của dinh dưỡng khoa học ở đây không phải là một lịch trình cứng nhắc mà là sự linh hoạt và phù hợp với đặc thù công việc để duy trì sức khỏe tốt.
Khi không thể kiểm soát được thời gian, nhà báo bắt buộc phải kiểm soát chất lượng. Bữa ăn có thể đơn giản nhưng tuyệt đối không được nghèo nàn về mặt dinh dưỡng. Phải đảm bảo đầy đủ, cân đối 4 nhóm chất thiết yếu: carbohydrate (đường bột), protein (đạm), lipid (chất béo lành mạnh) cùng vitamin và khoáng chất. Việc thiếu hụt bất kỳ nhóm chất nào trong thời gian dài dưới áp lực công việc cao đều khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mệt mỏi và suy giảm trí nhớ.
Thay vì chọn thức ăn theo bản năng hoặc sự tiện lợi nhất thời (như mì tôm, thức ăn nhanh, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ...), người làm báo cần có ý thức lựa chọn thực phẩm thông minh.
Ưu tiên carb phức hợp (tinh bột chuyển hóa chậm): Tinh bột là nguồn năng lượng đặc biệt cần thiết cho các hoạt động trí não: gạo lứt, yến mạch, khoai lang, bánh mì đen...
Chất xơ trong các thực phẩm này giúp giải phóng glucose vào máu một cách từ từ và đều đặn. Nhờ đó não bộ được cung cấp nhiên liệu ổn định, tránh hiện tượng đường huyết tăng vọt rồi giảm sâu gây buồn ngủ, mệt mỏi.
Chọn nguồn protein (đạm) chất lượng cao: Đạm là nguyên liệu cốt lõi để tái tạo cơ bắp, củng cố hệ miễn dịch và giữ cho cơ thể không bị uể oải khi làm việc hoặc di chuyển liên tục. Nên chọn thịt gia cầm bỏ da, cá ngừ, cá hồi, trứng, đậu phụ...
Tăng cường ăn rau xanh, trái cây: Nhóm này giúp hỗ trợ tiêu hóa, làm sạch đường ruột và trung hòa các gốc tự do sinh ra do căng thẳng. Ưu tiên các loại rau lá xanh đậm, củ quả nhiều màu sắc nhằm cung cấp tối đa vitamin, khoáng chất và chất xơ.
Ăn chất béo lành mạnh: Chọn các chất béo lành mạnh giàu omega-3 có trong dầu ô liu, cá béo, quả bơ các loại hạt... giúp bảo vệ hệ tim mạch, não bộ và hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K).
Luôn uống đủ nước: Mất nước dù nhẹ cũng gây mệt mỏi, suy giảm khả năng tập trung và trí nhớ ngắn hạn. Hãy luôn để chai nước lọc trên bàn làm việc hay khi di chuyển, uống rải rác trong ngày, tuyệt đối không đợi đến khi khát mới uống.
Lựa chọn thực phẩm thông minh phù hợp với đặc thù nghề báo để duy trì sức khỏe tốt.
3. Các mẹo duy trì bữa ăn đúng giờ nhất có thể
Chủ động chuẩn bị các bữa phụ
Đừng đợi đến khi xong việc hoặc cơ thể đói lả mới đi tìm thức ăn. Nếu dự đoán được ngày có lịch trình bận rộn, đi hiện trường hoặc họp kéo dài nên chuẩn bị các bữa ăn nhẹ, nhỏ gọn bằng các thực phẩm lành mạnh như: các loại hạt (hạt hạnh nhân, óc chó, hạt điều...); bánh ngũ cốc ít đường hoặc một quả chuối hay táo để giữ cho dạ dày không bị rỗng, ngăn acid dịch vị bào mòn niêm mạc dạ dày.
Cài đặt chuông báo thức ăn uống
Hãy cài đặt một lịch hẹn cố định trên điện thoại cho các bữa ăn chính. Khi chuông reo, dù đang dở tay viết bài nên cố gắng dành riêng khoảng 30 phút để ăn và nghỉ ngơi một chút.
Việc tôn trọng khung giờ ăn uống giúp cơ thể hình thành phản xạ có điều kiện, tiết enzyme tiêu hóa đúng lúc, từ đó giảm hẳn chứng đau dạ dày hay đầy bụng, khó tiêu.
Chuẩn bị đồ ăn lành mạnh nếu phải thức khuya
Nếu phải thức khuya làm việc, hãy chuẩn bị sẵn đồ ăn lành mạnh (như súp, cháo yến mạch, sữa hạt, sữa chua...) để có thể ăn ngay khi cảm thấy đói.
Việc chuẩn bị trước này giúp tránh hạ đường huyết hay đau dạ dày, đồng thời bỏ được thói quen ăn đồ ăn nhanh chứa nhiều dầu mỡ và chất béo có hại. Những thực phẩm này bắt dạ dày làm việc quá tải, gây đầy bụng và phá hỏng giấc ngủ cần thiết để tái tạo năng lượng cho ngày làm việc hôm sau.
