Suy dinh dưỡng giảm nhưng gánh nặng dinh dưỡng chưa hề giảm
Tại hội nghị về dinh dưỡng và phòng chống bệnh không lây nhiễm ngày 26/6, PGS.TS Trần Thanh Dương - Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, dù đạt nhiều kết quả trong cải thiện tình trạng dinh dưỡng trẻ em, Việt Nam vẫn đang phải giải quyết đồng thời ba vấn đề lớn gồm suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và thừa cân.
Theo đó, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ em đã giảm còn khoảng 14,8% vào năm 2025. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn ở mức cao tại nhiều vùng khó khăn, nhất là khu vực đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ vậy, thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn là vấn đề đáng lo ngại khi khoảng 19,6% trẻ dưới 5 tuổi bị thiếu máu, trong khi tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ tuổi sinh sản vẫn ở mức cao.
PGS.TS Trần Thanh Dương – Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia. Ảnh: P.T.
Ở chiều ngược lại, tình trạng thừa cân, béo phì tiếp tục gia tăng. Năm 2020, gần 20% người trưởng thành bị thừa cân hoặc béo phì, với tỷ lệ tại khu vực thành thị cao hơn nhiều so với nông thôn.
Theo PGS.TS Trần Thanh Dương, sự tồn tại đồng thời của ba vấn đề trên tạo nên gánh nặng "ba tầng" dinh dưỡng, kéo theo nguy cơ gia tăng các bệnh không lây nhiễm - nhóm bệnh hiện chiếm tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam.
Nhiều yếu tố nguy cơ xuất phát từ bữa ăn hằng ngày
Các chuyên gia cho rằng, phần lớn yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm liên quan trực tiếp đến chế độ ăn và lối sống. Hiện người Việt tiêu thụ lượng muối gần gấp đôi mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Hơn 60% dân số chưa ăn đủ 400g rau, quả mỗi ngày và trên 30% người trưởng thành chưa đạt mức vận động thể lực cần thiết.
PGS.TS Trương Tuyết Mai - Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, dinh dưỡng hiện đại không chỉ hướng đến ăn đủ mà còn chú trọng chất lượng thực phẩm, lợi ích lâu dài đối với sức khỏe và tính bền vững của chế độ ăn.
Theo Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn giàu rau, quả và thực phẩm có nguồn gốc thực vật có thể giảm 20-32% nguy cơ mắc bệnh tim mạch; việc sử dụng nhiều ngũ cốc nguyên hạt cũng giúp giảm khoảng 30% nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.
Gánh nặng ba tầng dinh dưỡng kéo theo sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường và ung thư… Ảnh: P.T.
Lấy dinh dưỡng làm nền tảng để giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm
Theo lãnh đạo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cùng với việc chuẩn bị công bố nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam năm 2026 và xây dựng Tháp dinh dưỡng cho từng nhóm đối tượng, đơn vị cũng khuyến nghị người dân thực hiện các nguyên tắc ăn uống lành mạnh nhằm phòng ngừa bệnh không lây nhiễm.
Các khuyến nghị tập trung vào việc xây dựng khẩu phần ăn đa dạng, tăng rau xanh, trái cây, đậu và các loại hạt; ưu tiên cá, hạn chế thịt đỏ, thực phẩm nhiều muối, đường, chất béo bão hòa, đồ uống có đường và rượu bia. Đồng thời, duy trì ba bữa ăn mỗi ngày, uống đủ nước, bảo đảm an toàn thực phẩm và vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày để kiểm soát cân nặng.
Đối với phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ nhỏ, cần bổ sung vi chất theo hướng dẫn chuyên môn, nuôi con bằng sữa mẹ sớm, bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn.
