Theo các chuyên gia Viện Dinh dưỡng, dinh dưỡng học đường không chỉ là câu chuyện của những bữa ăn tại trường, mà còn là yếu tố nền tảng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, khả năng học tập và sự phát triển lâu dài của học sinh. Một chế độ dinh dưỡng học đường hợp lý, khoa học và phù hợp với nhu cầu từng lứa tuổi sẽ góp phần nâng cao thể lực, trí lực, đồng thời tạo tiền đề cho sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ Việt Nam.
Dinh dưỡng học đường là nền tảng cho học tập hiệu quả và tăng trưởng thể chất
Th.S Trịnh Hồng Sơn, Viện Dinh dưỡng cho biết, lứa tuổi học đường là giai đoạn cơ thể trẻ phát triển mạnh mẽ cả về thể chất lẫn trí tuệ. Trong thời kỳ này, học sinh phải đáp ứng đồng thời hai yêu cầu lớn: tăng trưởng nhanh về chiều cao, cân nặng và duy trì cường độ học tập, hoạt động trí óc kéo dài trong ngày. Điều đó đòi hỏi khẩu phần ăn hằng ngày phải cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết.
Dinh dưỡng học đường là nền tảng cho học tập hiệu quả và tăng trưởng thể chất.
Theo các khuyến nghị dinh dưỡng cho người Việt Nam, nếu khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng, trẻ sẽ dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi, giảm tập trung, tiếp thu bài kém và suy giảm khả năng học tập. Ngược lại, khi năng lượng được cung cấp đầy đủ và hợp lý, học sinh có thể duy trì sự tỉnh táo, tập trung và bền bỉ trong suốt ngày học.
Dinh dưỡng học đường không chỉ tác động đến thể lực trước mắt mà còn ảnh hưởng lâu dài đến tầm vóc và sức khỏe của học sinh. Giai đoạn học đường là "thời điểm vàng" để phát triển chiều cao và hoàn thiện hệ xương. Nếu không được cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết, đặc biệt là năng lượng, chất đạm và các vi chất như canxi, vitamin D, quá trình tăng trưởng có thể bị hạn chế và khó bù đắp trong các giai đoạn sau.
Chính vì vậy, dinh dưỡng học đường được xem là nền tảng giúp học sinh học tập hiệu quả, phát triển thể chất hài hòa và tạo tiền đề cho sức khỏe lâu dài.
Bữa ăn học đường hợp lý phải cân đối các nhóm chất và vi chất thiết yếu
Một chế độ dinh dưỡng học đường hợp lý cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc cân đối năng lượng và các chất dinh dưỡng theo nhu cầu từng lứa tuổi. Khẩu phần ăn của học sinh không chỉ cần đủ về lượng mà còn phải đảm bảo chất lượng và sự đa dạng thực phẩm.
Ba nhóm chất sinh năng lượng gồm chất bột đường, chất đạm và chất béo giữ vai trò trung tâm trong khẩu phần ăn học đường. Chất bột đường là nguồn năng lượng chính, giúp học sinh duy trì hoạt động trí óc và thể lực trong suốt buổi học. Chất đạm cần thiết cho sự phát triển mô, cơ và hệ miễn dịch, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn tăng trưởng mạnh. Chất béo cung cấp năng lượng đậm đặc và hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong dầu, đồng thời tham gia cấu tạo tế bào thần kinh.
Bên cạnh các chất sinh năng lượng, vi chất dinh dưỡng đóng vai trò không thể thiếu trong dinh dưỡng học đường. Các vi chất như sắt, canxi, i-ốt, kẽm, vitamin A, vitamin D… có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, khả năng học tập và phát triển trí tuệ của học sinh. Thiếu vi chất có thể dẫn đến thiếu máu, giảm khả năng tập trung, chậm phát triển thể chất và suy giảm miễn dịch.
Do đó, bữa ăn học đường cần đa dạng thực phẩm, kết hợp hài hòa giữa các nhóm thực phẩm khác nhau để đảm bảo cung cấp đầy đủ cả năng lượng và vi chất. Việc tổ chức bữa ăn hợp lý tại trường học, đặc biệt là bữa trưa và bữa phụ, sẽ góp phần quan trọng trong việc cải thiện tình trạng dinh dưỡng và nâng cao sức khỏe học sinh.
Vai trò của nhà trường và gia đình trong xây dựng dinh dưỡng học đường bền vững
Dinh dưỡng học đường không thể đạt hiệu quả nếu chỉ dựa vào một phía. Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo trẻ em được chăm sóc dinh dưỡng một cách toàn diện và liên tục.
Nhà trường là môi trường quan trọng trong việc tổ chức bữa ăn tập thể, xây dựng thực đơn phù hợp và đảm bảo an toàn thực phẩm cho học sinh. Thông qua các hoạt động giáo dục học đường, nhà trường còn có vai trò truyền đạt kiến thức dinh dưỡng, giúp học sinh hiểu được tầm quan trọng của việc ăn uống hợp lý và hình thành thói quen ăn uống lành mạnh.
Gia đình là nơi trẻ em hình thành thói quen ăn uống từ sớm và duy trì trong cuộc sống hằng ngày. Khẩu phần ăn tại gia đình cần phù hợp và bổ trợ cho bữa ăn học đường, tránh tình trạng mất cân đối giữa các bữa ăn trong ngày. Sự quan tâm của cha mẹ trong việc lựa chọn thực phẩm, tổ chức bữa ăn và giáo dục dinh dưỡng sẽ giúp trẻ duy trì thói quen ăn uống khoa học lâu dài.
Sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình sẽ tạo nên một môi trường dinh dưỡng học đường bền vững, góp phần phòng chống các vấn đề dinh dưỡng đang tồn tại song song như suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và thừa cân, béo phì. Đây cũng là giải pháp lâu dài nhằm nâng cao thể lực, trí lực và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Dinh dưỡng học đường là chìa khóa quan trọng để nâng cao thể lực và trí lực học sinh. Đầu tư cho dinh dưỡng học đường không chỉ mang lại lợi ích trước mắt trong học tập và sức khỏe, mà còn góp phần xây dựng một thế hệ trẻ Việt Nam khỏe mạnh, phát triển toàn diện và sẵn sàng cho tương lai.
