Dinh dưỡng hợp lý là một trong những nền tảng quan trọng trong kiểm soát bệnh đái tháo đường. Một chế độ ăn khoa học giúp ổn định đường huyết, duy trì cân nặng phù hợp, bảo vệ sức khỏe tim mạch và góp phần phòng ngừa các biến chứng lâu dài.
Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), không có một chế độ ăn duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh. Chế độ dinh dưỡng cần được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe, nhu cầu năng lượng, thói quen ăn uống và phương pháp điều trị của từng người.
Các thành viên Đoàn điều tra dịch tễ học bệnh đái tháo đường và các yếu tố liên quan lấy thông tin người dân tham gia tại Trạm y tế xã Lục Ngạn, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Ngọc Anh
Người bệnh đái tháo đường nên ăn uống như thế nào?
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng - Phó trưởng Khoa Dinh dưỡng lâm sàng và tiết chế, Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến cáo người bệnh đái tháo đường nên:
Ăn đa dạng, cân đối và kiểm soát khẩu phần
Người bệnh không nên kiêng khem quá mức hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm. Cần ăn đa dạng, đảm bảo đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng, đồng thời kiểm soát lượng thức ăn trong mỗi bữa để tránh làm tăng đường huyết và cân nặng.
Kiểm soát lượng tinh bột trong bữa ăn
Tinh bột có trong cơm, bún, phở, bánh mì, khoai, ngô… là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng nhưng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết sau ăn.
Người bệnh nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế bánh kẹo, đường bổ sung, nước ngọt và các sản phẩm chứa nhiều tinh bột tinh chế.
Không loại bỏ hoàn toàn cơm hoặc thực phẩm chứa tinh bột, mà cần kiểm soát số lượng và phân bố phù hợp giữa các bữa ăn.
Tăng cường rau xanh, trái cây và chất xơ
Rau xanh, trái cây và các loại đậu cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, giúp làm chậm quá trình hấp thu glucose, hỗ trợ tiêu hóa và bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Người bệnh nên tăng cường rau xanh, ưu tiên trái cây tươi nguyên quả thay vì nước ép; hạn chế trái cây sấy khô, nước ép đóng hộp và các sản phẩm bổ sung đường. Cần lưu ý kiểm soát lượng trái cây sử dụng vì trái cây vẫn chứa glucid và có thể ảnh hưởng đến đường huyết.
Người bệnh nên tăng cường rau xanh, ưu tiên trái cây tươi nguyên quả thay vì nước ép; hạn chế trái cây sấy khô, nước ép đóng hộp và các sản phẩm bổ sung đường. Ảnh minh họa (AI)
Lựa chọn chất đạm và chất béo có lợi
Chất đạm: Ưu tiên cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ và các loại đậu; hạn chế thịt mỡ, phủ tạng và thịt chế biến sẵn.
Chất béo: Ưu tiên dầu thực vật, cá và các loại hạt; hạn chế mỡ động vật, bơ, thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ và thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.
Người bệnh đái tháo đường có kèm bệnh thận cần được tư vấn lượng protein phù hợp với chức năng thận và tình trạng sức khỏe.
Hạn chế đồ uống có đường, ưu tiên nước lọc
Nên ưu tiên nước lọc, trà hoặc cà phê không thêm đường; hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước mía, nước ép đóng hộp và các loại đồ uống có đường.
Người bệnh cần uống đủ nước phù hợp với nhu cầu cơ thể. Trường hợp mắc bệnh thận, suy tim hoặc được chỉ định hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế.
Không bỏ bữa, phối hợp với thuốc điều trị và tăng cường hoạt động thể lực
Người bệnh không tự ý bỏ bữa, thay đổi liều hoặc ngừng thuốc; duy trì hoạt động thể lực phù hợp với tuổi, thể trạng và tình trạng sức khỏe.
Đối với người trưởng thành, WHO khuyến nghị tập thể dục cường độ trung bình từ 150 đến 300 phút mỗi tuần, hoặc vận động cường độ mạnh từ 75 đến 150 phút (hoặc kết hợp cả hai). Đồng thời, nên thực hiện các bài tập tăng cường các nhóm cơ chính (chân, hông, lưng, bụng, ngực, vai và tay) ít nhất 2 ngày mỗi tuần.
Dinh dưỡng hợp lý không đồng nghĩa với việc phải kiêng khem nghiêm ngặt hay từ bỏ những món ăn yêu thích. Điều quan trọng là biết lựa chọn thực phẩm, kiểm soát khẩu phần và duy trì thói quen ăn uống khoa học mỗi ngày.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đái tháo đường 14/11, Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến cáo người dân chủ động kiểm tra sức khỏe, phát hiện sớm bệnh đái tháo đường và duy trì chế độ dinh dưỡng, luyện tập hợp lý.
