Trong bối cảnh y học toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ hướng tới mô hình chăm sóc toàn diện, ngành y tế Việt Nam đã có những bước tiến đồng bộ và ngoạn mục. Việc đưa các hướng dẫn điều trị tiên tiến của thế giới vào thực tiễn khám chữa bệnh không chỉ giúp kiểm soát dịch tễ hiệu quả mà còn thay đổi hoàn toàn chất lượng sống của hàng trăm nghìn người nhiễm HIV.
1. Đồng bộ hóa hướng dẫn quốc gia và mở rộng độ bao phủ dịch vụ chất lượng cao
Chia sẻ về thực tiễn lâm sàng trong nước, PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt – Phó Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới và Can thiệp giảm hại, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, Bộ Y tế cùng với Cục Phòng bệnh luôn bám sát các khuyến cáo mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới để cập nhật vào hướng dẫn chuyên môn quốc gia. Trong thực tiễn điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cũng như hệ thống y tế toàn quốc, người bệnh đã tiếp cận sâu rộng với các phác đồ ưu tiên chứa dolutegravir (DTG) – nhóm thuốc có hiệu lực kháng virus vượt trội, ít tác dụng phụ và hàng rào kháng thuốc mạnh.
Bên cạnh điều trị ARV, các dịch vụ dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) và dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) cũng được mở rộng mạnh mẽ theo các chuẩn mực quốc tế mới nhất do NIH và WHO công nhận. Việc chuẩn hóa quy trình điều trị dự phòng này đóng vai trò là "lưới lọc" quan trọng, vừa kiểm soát nguồn lây trong cộng đồng vừa bảo vệ các nhóm nguy cơ cao một cách an toàn, khoa học.
Hệ thống y tế Việt Nam bám sát các khuyến cáo toàn cầu, đẩy mạnh mô hình chăm sóc toàn diện, cấp phát thuốc nhiều tháng và lồng ghép quản lý bệnh mạn tính giúp người bệnh yên tâm điều trị lâu dài.
2. Xóa bỏ rào cản tuân thủ nhờ mô hình cấp phát thuốc nhiều tháng (MMD) và bảo hiểm y tế
Một trong những điểm sáng lớn nhất trong công tác điều trị HIV tại Việt Nam là việc tối ưu hóa khả năng tiếp cận thông qua chính sách bảo hiểm y tế (BHYT) kết hợp mô hình cấp phát thuốc nhiều tháng (MMD - Multi-Month Dispensing). Theo PGS.TS.BS Vũ Quốc Đạt, việc lồng ghép khám chữa bệnh BHYT và cấp phát thuốc dài ngày đã giúp người bệnh giảm gánh nặng đi lại, tiết kiệm thời gian và chi phí tối đa.
Các nghiên cứu dịch tễ học và tuân thủ điều trị trên thế giới đã chứng minh rằng, việc phải đến cơ sở y tế nhận thuốc hàng tháng là nguyên nhân hàng đầu gây gián đoạn điều trị (nghỉ điều trị, bỏ thuốc). Mô hình MMD kết hợp với việc thanh toán qua BHYT tại Việt Nam không chỉ giải quyết triệt để rào cản tâm lý e ngại, sợ lộ diện mà còn giúp duy trì nồng độ thuốc ổn định trong máu, củng cố vững chắc tình trạng ức chế virus dưới ngưỡng phát hiện, qua đó bảo vệ thành quả điều trị bền vững.
3. Thách thức mới và xu hướng chăm sóc toàn diện cho người nhiễm HIV cao tuổi
Khi các phác đồ ARV thế hệ mới kéo dài tuổi thọ của người nhiễm HIV ngang bằng với người bình thường, một thực tế y khoa hoàn toàn mới đã xuất hiện dân số người nhiễm HIV đang già hóa nhanh chóng. Phân tích sâu hơn về vấn đề này, TS Nguyễn Thị Thúy Vân – Chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam chỉ ra rằng, xu hướng chăm sóc toàn diện hiện nay đòi hỏi phải lồng ghép quản lý điều trị HIV với các bệnh mạn tính khác như viêm gan siêu vi B và C, rối loạn chuyển hóa, tiểu đường, tim mạch và các bệnh lý tuổi già.
Theo các báo cáo từ WHO và các trung tâm kiểm soát bệnh tật quốc tế, người cao tuổi sống chung với HIV có nguy cơ đối mặt với các bệnh lý đồng mắc cao hơn do sự tác động kéo dài của tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp và độc tính tích lũy từ các phác đồ cũ. Do đó, mô hình điều trị tại Việt Nam đang từng bước chuyển dịch từ các phòng khám ngoại trú HIV đơn lẻ sang mô hình chăm sóc tích hợp đa chuyên khoa.
Người bệnh khi đến tái khám không chỉ được kiểm tra tải lượng virus và số lượng tế bào CD4, mà còn được tầm soát sớm huyết áp, đường huyết, mỡ máu và chức năng gan thận. Sự dịch chuyển chiến lược này đảm bảo rằng người nhiễm HIV không chỉ sống lâu hơn, mà còn thực sự khỏe mạnh, năng động và tận hưởng chất lượng cuộc sống trọn vẹn trong những năm tháng tuổi xế chiều.
