Việt Nam đã xuất hiện một số bệnh nhân sau 10 -14 ngày điều trị bằng thuốc kháng virut tamiflu vẫn dương tính với cúm A (H1N1) trong khi thông thường chỉ 3 - 5 ngày. Bổ sung hướng dẫn điều trị cho các trường hợp chậm đáp ứng với thuốc là một vấn đề nổi bật được các chuyên gia y tế nêu lên tại Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm điều trị cúm A (H1N1) do Bộ Y tế tổ chức ngày 13/7 tại Hà Nội.
Tại Viện các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới quốc gia (CBTN&NĐQG), có 2 trường hợp bệnh nhân cúm A (H1N1) sau 10 ngày điều trị, xét nghiệm vẫn cho kết quả dương tính. Đó là trường hợp bệnh nhân P.T.N., 38 tuổi, đi từ Úc về, khởi phát bệnh sau 1 ngày, đồng thời lây truyền cho người nhà là anh P.T.M. Kể cả khi vào viện lẫn trong quá trình điều trị, anh N. không có biểu hiện gì đặc biệt, tuy nhiên phải sau 12 ngày, mới thải hết virut, trong khi anh M. cũng chỉ hết virut sau 6 ngày điều trị. Trường hợp thứ hai là cháu T.M.C., 22 tháng tuổi, đi du lịch cùng mẹ và bà ngoại ở Úc về. Mẹ, bà ngoại bị nhiễm bệnh, bố ở VN cũng bị lây, hết virut sau 4 - 6 ngày điều trị. Trong khi đó cháu phải mất tới 11 ngày.
 Lấy mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân để xét nghiệm. |
BS. Trần Tịnh Hiền - GĐ BV Bệnh nhiệt đới TP.HCM cho biết, tại BV này cũng có 2 ca bệnh có biểu hiện tương tự, chỉ đào thải hết virut sau 14 ngày điều trị với việc được dùng liều tamiflu gấp đôi ở những ngày 13 - 14. Theo BS. Hiền, có thể việc chậm đáp ứng với thuốc xảy ra trên các bệnh nhân do nồng độ thuốc được hấp thu trong cơ thể chưa đủ, hoặc do cơ địa của từng người. Bởi kết quả phân tích cho thấy, trên các chủng virut cúm mà các bệnh nhân này bị nhiễm đều chưa phát hiện thấy gen đột biến H274Y và R294 liên quan đến kháng hoặc giảm độ nhạy của thuốc. Việc đo nồng độ thuốc trong máu, hiện VN chưa thực hiện được nên BV đã gửi mẫu sang Hồng Kông nhờ xét nghiệm.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đợt điều trị đầu tiên bằng thuốc tamiflu cho bệnh nhân cúm A (H1N1) sẽ diễn ra trong 5 ngày. Nếu bệnh nhân đáp ứng chậm với thuốc, nghĩa là còn dương tính với virut cúm A (H1N1) thì sẽ lặp lại một đợt điều trị nữa. Tại Việt Nam, trong phác đồ điều trị chuẩn, thời gian "mốc" điều trị đầu tiên được "kéo dài" thành 7 ngày. Tuy nhiên, vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể việc điều trị đối với những trường hợp dương tính sau 7 ngày điều trị.
PGS.TS. Trần Tịnh Hiền cho biết, giải pháp được BV Bệnh nhiệt đới TP. HCM lựa chọn là làm lại xét nghiệm, lưu ý thể trọng bệnh nhân để tăng liều thuốc tương ứng. Ngoài ra, xem xét việc thay thế thuốc tamiflu (oseltamivir) bằng thuốc relenza (zanamivir).
Tuy nhiên TS. Nguyễn Văn Kính, Viện trưởng Viện CBTN&NĐQG lại cho rằng, việc xem xét đổi thuốc điều trị từ tamiflu sang relenza cần phải cẩn trọng. Trước khi đưa vào điều trị cần hướng dẫn cho đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng. Bởi lẽ, cách thức sử dụng relenza phức tạp hơn rất nhiều, bệnh nhân từ 5 tuổi trở lên mới có thể sử dụng được loại thuốc này. "Tại Việt Nam, hiện 99% bệnh nhân vẫn đáp ứng tốt với thuốc tamiflu. Các bệnh nhân nên được làm xét nghiệm trong các ngày thứ 1, 5 và thứ 7. Đối với những bệnh nhân sau 7 ngày điều trị vẫn dương tính, có thể kéo dài thêm thời gian điều trị cho tới khi có kết quả xét nghiệm âm tính. Tất nhiên trường hợp âm tính từ ngày thứ 5, sẽ được xuất viện ngay", TS. Kính đề xuất.
TS. Lý Ngọc Kính, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, sắp tới Hội đồng chuyên môn sẽ họp và sẽ thông báo tới các bệnh viện về việc thay đổi một số vấn đề liên quan đến công tác điều trị bệnh nhân cúm A (H1N1). Việc xét nghiệm tới đây dự kiến sẽ thực hiện giống như phác đồ điều trị của WHO, nghĩa là bệnh nhân sẽ được làm xét nghiệm ngày đầu tiên. Sau 5 ngày điều trị, sẽ làm xét nghiệm lần 2, nếu có kết quả âm tính bệnh nhân sẽ được ra viện. Trường hợp dương tính, sẽ được điều trị tiếp một đợt điều trị nữa (5 ngày).
Đặc biệt, tới đây Bộ Y tế sẽ phân phát thuốc relenza (zanamivir) cho một số cơ sở điều trị tuyến cuối như BV Bệnh nhiệt đới TP. HCM, Viện CBTN&NĐQG. Sau một thời gian thí điểm, sẽ tiến hành đánh giá về hiệu quả sử dụng thuốc, nhằm sẵn sàng đối phó với tình trạng kháng thuốc nếu xuất hiện ở Việt Nam.
Theo PGS.TS. Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ TW, kết quả phân tích trình tự chuỗi nucleotide của gen HA trên các chủng virut phân lập được cho thấy: Chủng cúm A (H1N1) ở VN hiện nay có độ tương đồng cao với toàn bộ các chủng đang lưu hành trên thế giới từ 99 - 100%, tại New York, Moscow và Thượng Hải. Trên thế giới đã có 3 nơi ghi nhận tình trạng kháng thuốc tamiflu ở Nhật, Đan Mạch và Hồng Kông. WHO và các quốc gia vẫn đánh giá tamiflu là thuốc kháng virut hiệu quả cao. Tuy nhiên, chậm đáp ứng với thuốc đã trở thành một hiện tượng, mà trên thế giới cũng đã ghi nhận.
WHO đổi tên đại dịch nhằm tránh kỳ thị Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mới quyết định thay đổi tên đại dịch cúm A (H1N1) thành đại dịch cúm A/H1N1/2009, nhằm thể hiện đúng bản chất của virut cúm mới, phân biệt với virut cúm A (H1N1) cũ gây bệnh cúm thông thường, tránh sự hiểu nhầm dẫn đến sự kỳ thị, kỳ thị đất nước, kỳ thị con người... Thời gian vừa qua, nhờ "cầm cự" khá tốt nên Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn 2a, dịch tập trung ở các ca bệnh đi từ vùng có dịch về, chưa xảy ra tình trạng lây truyền trong cộng đồng (tương đương với giai đoạn 2b). Tuy nhiên, rất khó dự đoán lúc nào dịch chuyển sang giai đoạn 2b. Theo các chuyên gia, VN vẫn có thể duy trì việc cách ly bệnh nhân tại BV, giám sát dịch tại cộng đồng cho đến khi xuất hiện ổ dịch. Hiện VN đã phát hiện 309 trường hợp dương tính với cúm A (H1N1), 258 bệnh nhân đã được ra viện, các trường hợp còn lại hiện đang được cách ly, điều trị tại các bệnh viện trong tình trạng sức khỏe ổn định, không có biến chứng nặng. (PGS.TS. Nguyễn Trần Hiển - Viện trưởng Viện VSDT Trung ương) |
Hạ Hiền