Tuy nhiên, các dữ liệu lâm sàng gần đây cho thấy nghệ không phải lúc nào cũng vô hại đối với gan, nhất là khi dùng dưới dạng thực phẩm chức năng liều cao trong thời gian dài.
1. Lợi ích tiềm năng của nghệ đối với gan
Curcumin trong nghệ được quan tâm nhiều trong các nghiên cứu nhờ đặc tính chống viêm và chống oxy hóa. Hai cơ chế này đặc biệt đáng chú ý vì stress oxy hóa và viêm mạn tính là những yếu tố liên quan đến nhiều bệnh gan chuyển hóa, trong đó có bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) – tên gọi mới của gan nhiễm mỡ không do rượu.
Một số nghiên cứu cho thấy curcumin có thể:
- Giảm các chỉ dấu viêm.
- Cải thiện men gan.
- Hỗ trợ giảm tích tụ mỡ trong gan.
- Hỗ trợ điều hòa một số enzyme gan tham gia quá trình chuyển hóa và giải độc...
Một phân tích tổng hợp trên hơn 1.000 người mắc MASLD cho thấy việc bổ sung curcumin có liên quan đến cải thiện nồng độ men gan, giảm mỡ gan, đồng thời góp phần giảm cholesterol toàn phần và chỉ số khối cơ thể (BMI).
Phần lớn mọi người sử dụng nghệ trong thực phẩm hằng ngày với lượng thông thường đều an toàn. Tuy nhiên, nguy cơ bắt đầu được ghi nhận rõ hơn khi nghệ được dùng ở dạng thực phẩm bổ sung có hàm lượng curcumin cô đặc.
2. Nghệ có thể gây hại cho gan nếu dùng không phù hợp, đặc biệt dạng thực phẩm bổ sung
Phần lớn mọi người sử dụng nghệ trong thực phẩm hằng ngày với lượng thông thường đều an toàn. Tuy nhiên, nguy cơ bắt đầu được ghi nhận rõ hơn khi nghệ được dùng ở dạng thực phẩm bổ sung có hàm lượng curcumin cô đặc.
Các báo cáo y khoa đã ghi nhận các trường hợp tổn thương gan liên quan đến thực phẩm bổ sung nghệ hoặc curcumin. Biểu hiện có thể gồm viêm gan không do nhiễm trùng, ứ mật, tăng men gan. Phần lớn người bệnh hồi phục sau khi ngừng sử dụng, nhưng cũng có trường hợp phải nhập viện vì tổn thương gan nặng, thậm chí đã ghi nhận trường hợp tử vong do suy gan.
Theo Mạng lưới nghiên cứu tổn thương gan do thuốc (Drug-Induced Liver Injury Network – DILIN), trong 2.392 trường hợp nghi ngờ tổn thương gan được theo dõi từ năm 2004 đến 2022, có 10 trường hợp liên quan đến thực phẩm bổ sung nghệ. Thời gian dùng trung bình trước khi xuất hiện triệu chứng là khoảng 86 ngày.
Các triệu chứng thường gặp gồm: Vàng da, đau hoặc khó chịu vùng bụng, buồn nôn, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi bất thường, chán ăn không rõ nguyên nhân…
Vì sao thực phẩm bổ sung curcumin có thể làm tăng nguy cơ?
Nghệ là gia vị thu được từ cây Curcuma longa. Trong củ nghệ, curcumin chỉ chiếm khoảng 3% trọng lượng. Điều này có nghĩa là lượng curcumin từ thực phẩm thông thường thường thấp. Ngược lại, các thực phẩm bổ sung thường chứa curcumin cô đặc ở hàm lượng cao hơn nhiều.
Một số sản phẩm còn bổ sung piperine (chiết xuất từ hạt tiêu đen), lipid hoặc các công nghệ tăng hấp thu khác. Các thành phần này giúp cơ thể hấp thu curcumin tốt hơn, nhưng đồng thời cũng có thể làm tăng lượng hoạt chất đi vào máu và tăng nguy cơ gây độc cho gan. Nói cách khác, khả năng hấp thu cao hơn không đồng nghĩa với an toàn hơn. Ngoài ra, một số trường hợp còn ghi nhận thực phẩm bổ sung nghệ bị nhiễm kim loại nặng như chì hoặc asen. Đây cũng là yếu tố có thể gây hại cho gan nếu sử dụng kéo dài.
3. Dùng bao nhiêu nghệ mỗi ngày là phù hợp?
Liều dùng an toàn phụ thuộc vào dạng sản phẩm, hàm lượng curcumin và thời gian sử dụng. Theo các dữ liệu lâm sàng hiện nay:
- Phần lớn nghiên cứu sử dụng 500–2.000mg nghệ mỗi ngày tương đối an toàn trong ngắn hạn.
- Các chế phẩm nghệ thông thường thường được xem là an toàn ở mức 1.500mg/ngày trong tối đa 3 tháng.
- Không nên vượt quá 8g curcumin/ngày vì nguy cơ tác dụng phụ tăng rõ rệt.
- Một số nghiên cứu cho thấy liều dưới 500mg curcumin/ngày vẫn có thể mang lại lợi ích cho người có gan nhiễm mỡ.
Với nghệ dùng trong thực phẩm, lượng thông thường hằng ngày nhìn chung an toàn. Lượng khoảng đến 2g/ngày trong bữa ăn hoặc đồ uống ít có khả năng gây ảnh hưởng đáng kể đến gan. Điểm quan trọng là cần phân biệt rõ nghệ trong thực phẩm và curcumin cô đặc trong thực phẩm bổ sung, vì hai dạng này khác nhau đáng kể về liều lượng và mức phơi nhiễm sinh học.
Nếu đang sử dụng thực phẩm bổ sung nghệ hoặc curcumin, người dùng cần đặc biệt chú ý khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gan: Da hoặc mắt vàng, nước tiểu sẫm màu, buồn nôn kéo dài, đau tức vùng hạ sườn phải hoặc khó chịu bụng, mệt mỏi nhiều bất thường, ăn kém, chán ăn… Khi có các biểu hiện này, nên ngừng sản phẩm và đi khám sớm. Không nên tiếp tục dùng với hy vọng triệu chứng sẽ tự hết.
4. Những ai nên thận trọng khi dùng thực phẩm bổ sung nghệ?
Một số nhóm có thể nhạy cảm hơn với nguy cơ tổn thương gan liên quan đến nghệ, bao gồm:
- Người đang mắc bệnh gan, viêm gan hoặc tắc mật.
- Người đang dùng thuốc có nguy cơ độc gan, ví dụ acetaminophen (paracetamol) liều cao.
- Người đang dùng nhiều thuốc điều trị bệnh mạn tính.
- Phụ nữ mang thai, đang cho con bú hoặc chuẩn bị mang thai.
- Người có yếu tố di truyền làm tăng tính nhạy cảm với tổn thương gan...
Ngoài ra, curcumin có thể tương tác với một số thuốc kê đơn, làm thay đổi nồng độ thuốc trong cơ thể và tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn. Vì vậy, trước khi sử dụng thực phẩm bổ sung nghệ kéo dài, đặc biệt nếu đang điều trị bệnh mạn tính, người dùng nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nghệ không phải là nguyên nhân gây hại gan ở đa số người dùng. Dùng nghệ như gia vị trong bữa ăn hằng ngày nhìn chung an toàn. Tuy nhiên, bổ sung curcumin liều cao, đặc biệt các sản phẩm tăng hấp thu, có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan ở một số người. Với người muốn dùng nghệ để hỗ trợ sức khỏe gan, điều quan trọng không phải là dùng càng nhiều càng tốt, mà là dùng đúng dạng, đúng liều và đúng đối tượng.
Mời độc giả xem thêm:
