Một số người có thể gặp ảo giác sau khi hít thở thật nhanh và sâu trong thời gian dài. Hiện tượng này đã được các nhà khoa học Đức lý giải khi họ chụp cộng hưởng từ não các đối tượng tham gia nghiên cứu để tìm hiểu những biến đổi thực sự diễn ra bên trong não bộ.
Nghiên cứu trên do nhóm của Tiến sĩ Christian Schmitz tại Viện Sức khỏe Tâm thần Trung ương ở Mannheim (Đức) thực hiện, được giới thiệu tại đại hội khoa học lớn ở thành phố Munich. 30 người trưởng thành khỏe mạnh được mời tham gia. Họ đã quen với kỹ thuật thông khí tần số cao, thực hiện phương pháp thở vòng tròn liên tục không ngắt quãng trong lúc nằm yên trong máy quét.
Khi cường độ đạt đỉnh điểm, lưu lượng máu ở toàn bộ chất xám trong não giảm tới hơn 45%, từ mức gần 30 xuống còn hơn 16ml trên 100g mô mỗi phút. Nhịp tim và nhịp thở của người tham gia cũng tăng lên tương ứng.
Một số người vẫn có thể bước vào trạng thái ý thức biến đổi bằng cách hít thở thật nhanh và thật sâu trong thời gian dài. Hình minh họa: Mind The Bleep
Nhóm nghiên cứu nhận xét đây là một sự xáo trộn đáng kể của dòng máu lên não do một hoạt động hoàn toàn tự nguyện gây ra mà không hề dùng thuốc. Mức giảm này tuy chưa vượt qua ngưỡng gây thiếu oxy, nhưng đã tiến rất sát và vượt xa các thí nghiệm thông khí lâm sàng thông thường.
Lúc đó, cảm nhận của những người tham gia cũng thay đổi rõ rệt, họ tự chấm mức độ về cảm giác hòa làm một cùng tri giác biến đổi. Nhiều người mô tả trạng thái "đại dương", tức cảm giác kết nối sâu sắc với vũ trụ tương tự như khi sử dụng các chất gây ảo giác ở mức liều trung bình đến cao nhưng hiệu ứng thị giác kém hơn.
Dù vậy, các nhà chuyên môn lưu ý đây chỉ là sự so sánh dựa trên lời kể chứ không phải kết quả của một thử nghiệm so sánh trực tiếp.
Điều bất ngờ là mức máu lên não giảm nhiều không tỷ lệ thuận với điểm số trải nghiệm hay sự thay đổi của mạng lưới thần kinh mặc định, vốn là vùng gắn liền với việc suy ngẫm bản thân. Chỉ khi xét riêng từng cá nhân, những người báo cáo trạng thái mạnh mẽ hơn mới có một số dấu hiệu biến đổi nhỏ ở vùng não này.
“Nhiều người tập thở cường độ cao cho biết họ có những thay đổi sâu sắc trong tri giác và cảm nhận về bản thân, nhưng cơ chế não bộ đằng sau vẫn chưa được hiểu rõ", Tiến sĩ Schmitz cho hay. "Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy những trải nghiệm này không chỉ liên quan đến những thay đổi rõ rệt về lưu lượng máu lên não, mà còn liên quan đến sự biến đổi trong cách các mạng lưới thần kinh then chốt giao tiếp với nhau”.
Nhóm nghiên cứu đưa ra cách lý giải thận trọng rằng sự tái tổ chức cách các mạng thần kinh giao tiếp với nhau. Hình minh họa: Elemental Rhythm
Dù cơ chế phía sau vẫn chưa được hiểu tường tận, hướng đi này đang thu hút sự quan tâm lớn từ giới khoa học. Nhiều chuyên gia, như Tiến sĩ Guy Fincham từ Trường Y Brighton và Sussex (Anh), nhận định đây là phương pháp hợp pháp, không dùng thuốc và dễ tiếp cận, có thể mở ra những hướng đi mới trong việc nghiên cứu các trạng thái ý thức cũng như hỗ trợ điều trị sức khỏe tâm thần.
Tuy nhiên, các tác giả cũng thẳng thắn thừa nhận, nghiên cứu này có quy mô nhỏ, chưa có nhóm đối chứng và được thực hiện trên những người đã thành thạo kỹ thuật thở.
Bên cạnh đó, vấn đề an toàn cũng được đặt lên hàng đầu khi các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tự ý thực hành các bài tập thở cường độ cao tại nhà mà không có sự hướng dẫn chuyên môn.
Mức giảm lưu lượng máu tiến sát ngưỡng thiếu oxy có thể gây nguy hiểm cho những người có tiền sử động kinh, bệnh tim mạch hay rối loạn tâm lý, có thể trở thành mối họa nếu không được kiểm soát đúng cách.
“Bất cứ ai cũng có thể bắt đầu bằng những bài tập chậm, nhẹ nhàng, dễ thực hiện, và tôi khuyên làm như vậy vì mức an toàn cao của chúng", Tiến sĩ Fincham lưu ý. "Còn với kiểu thở thông khí cao cường độ lớn, nó có thể gây vấn đề với một số người”.