1. Tuân thủ thuốc tốt giúp tăng lợi ích điều trị
Dùng thuốc hạ huyết áp đúng chỉ định là một phần quan trọng của kiểm soát huyết áp lâu dài, giúp giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Phân tích mới được trình bày tại Đại hội Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC Congress) 2026 sử dụng dữ liệu của 91.339 người tham gia 9 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng. Các nghiên cứu so sánh phác đồ thuốc hạ huyết áp với giả dược hoặc phác đồ điều trị ít tích cực hơn.
Các nhà nghiên cứu chia người tham gia thành hai nhóm dựa trên mức độ tuân thủ: Dùng ít nhất 80% lượng thuốc được chỉ định được xếp vào nhóm tuân thủ cao; dưới 80% là nhóm tuân thủ thấp. Đây là ngưỡng phân loại phục vụ nghiên cứu, không có nghĩa người bệnh được phép bỏ thuốc đến 20% số liều. Kết quả cho thấy ở nhóm tuân thủ cao, huyết áp tâm thu giảm trung bình 5,2 mmHg so với nhóm đối chứng, trong khi mức giảm ở nhóm tuân thủ thấp là 3,0 mmHg.
Đáng chú ý, ở nhóm tuân thủ cao, tỷ lệ các biến cố tim mạch chính giảm 11% so với nhóm đối chứng. Các biến cố được nghiên cứu gồm đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc bệnh tim thiếu máu cục bộ và suy tim dẫn đến nhập viện hoặc tử vong.
Một điểm đáng lưu ý khác là mức độ tuân thủ giảm dần theo thời gian ngay cả trong các thử nghiệm lâm sàng, nơi người tham gia thường được theo dõi chặt chẽ. Tỷ lệ người thuộc nhóm tuân thủ cao giảm từ 88% trong năm đầu xuống còn 79% vào năm thứ năm. Nghiên cứu này mới được trình bày tại hội nghị và chưa phải là một bài báo đã được bình duyệt, vì vậy các kết quả cần tiếp tục được đánh giá khi nghiên cứu được công bố đầy đủ.
Quên uống thuốc huyết áp thường xuyên sẽ làm tăng các biến cố tim mạch nguy hiểm. Ảnh AI.
Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng nhưng có thể âm thầm làm tổn thương tim, não, thận và mạch máu. Kiểm soát huyết áp bằng thuốc khi có chỉ định là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ, bệnh tim và các biến chứng khác. WHO nhấn mạnh người bệnh tăng huyết áp cần dùng thuốc theo chỉ định của nhân viên y tế và không tự ý bỏ thuốc.
Thuốc hạ huyết áp được kê để duy trì tác dụng kiểm soát huyết áp trong thời gian dài. Khi thường xuyên bỏ liều, mức độ phơi nhiễm với thuốc giảm xuống, khiến hiệu quả kiểm soát huyết áp không đạt được đầy đủ, tăng nguy cơ biến cố tim mạch.
Do đó, người bệnh không nên căn cứ vào cảm giác khỏe mạnh hoặc một vài lần đo huyết áp bình thường để tự ý giảm liều hay ngừng thuốc. Mục tiêu điều trị và việc có tiếp tục dùng thuốc hay không cần được quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.
2. Vì sao người bệnh tăng huyết áp dễ quên thuốc?
Quên thuốc có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Tăng huyết áp thường không có triệu chứng nên một số người không cảm nhận được lợi ích tức thời của việc điều trị. Ngoài ra, tác dụng không mong muốn, phải dùng nhiều loại thuốc, lịch uống thuốc phức tạp, chi phí và khó khăn trong tiếp cận thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến việc tuân thủ.
WHO coi việc bảo đảm người bệnh tiếp cận liên tục với thuốc hạ huyết áp có chất lượng, giá phù hợp là một thành phần quan trọng của kiểm soát tăng huyết áp. Với những người phải sử dụng nhiều thuốc, bác sĩ có thể cân nhắc phác đồ đơn giản hơn khi phù hợp. WHO khuyến nghị liệu pháp phối hợp, ưu tiên dạng phối hợp trong một viên ở người cần điều trị bằng nhiều thuốc, vì cách này có thể cải thiện khả năng tuân thủ và duy trì điều trị.
3. Làm gì để hạn chế quên thuốc?
Người bệnh có thể đặt báo thức trên điện thoại, sử dụng hộp chia thuốc hoặc gắn thời điểm uống thuốc với một thói quen hằng ngày như sau bữa sáng. Việc đo huyết áp tại nhà theo hướng dẫn cũng giúp người bệnh và bác sĩ theo dõi hiệu quả điều trị.
Nếu thường xuyên quên thuốc, người bệnh nên trao đổi thẳng với bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự bỏ thuốc. Có thể cần xem lại tác dụng không mong muốn, thời điểm dùng thuốc, số lượng thuốc hoặc khả năng chuyển sang một phác đồ đơn giản hơn. ESC 2024 cũng nhấn mạnh việc đánh giá và hỗ trợ tuân thủ thuốc là một phần của quản lý tăng huyết áp.
Nếu lỡ quên một liều thuốc thì sao?
Người bệnh không nên hoảng sợ hoặc tự ý uống bù bằng cách dùng gấp đôi liều. Cách xử trí phụ thuộc vào từng loại thuốc và thời điểm phát hiện quên liều. Với nhiều thuốc, người bệnh có thể uống ngay khi nhớ ra nếu chưa gần thời điểm của liều kế tiếp; nếu đã gần liều tiếp theo thì thường bỏ qua liều đã quên và tiếp tục lịch dùng thuốc bình thường. Tuy nhiên, người bệnh cần kiểm tra tờ hướng dẫn của chính loại thuốc đang sử dụng hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ. Đặc biệt, không nên tự ý uống hai liều cùng lúc để "bù" liều đã quên, vì có thể làm tăng nguy cơ hạ huyết áp hoặc các tác dụng không mong muốn tùy từng thuốc.
Điều quan trọng nhất từ nghiên cứu mới không phải là lo lắng vì một lần quên thuốc, mà là duy trì việc dùng thuốc đều đặn trong thời gian dài. Nếu gặp khó khăn trong việc uống thuốc hằng ngày, người bệnh nên trao đổi với nhân viên y tế để tìm nguyên nhân và điều chỉnh phác đồ phù hợp, thay vì tự ý ngừng điều trị.
