Theo y học cổ truyền, dứa (còn gọi là thơm, khóm) có tác dụng kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa (giúp kích thích tiêu hóa, giảm đầy bụng, chậm tiêu sau bữa ăn nhiều đạm); sinh tân, chỉ khát (giúp bổ sung tân dịch, giảm khát, thích hợp trong thời tiết nắng nóng); thanh nhiệt (hỗ trợ làm mát cơ thể khi bị nhiệt); lợi tiểu (góp phần thúc đẩy bài tiết nước tiểu ở mức độ nhẹ); giải thử (theo quan niệm Đông y, có thể giúp giảm cảm giác mệt mỏi do nắng nóng mùa hè)…
Không chỉ xuất hiện trong các món tráng miệng, dứa còn được sử dụng trong salad, sinh tố, nước ép, các món nướng hay chế biến cùng hải sản. Một ưu điểm của dứa là có mặt quanh năm dưới dạng quả tươi hoặc đóng hộp, giúp người tiêu dùng dễ dàng bổ sung vào chế độ ăn.
Bên cạnh hương vị hấp dẫn, dứa còn cung cấp nhiều dưỡng chất có lợi cho cơ thể như vitamin C, mangan, chất xơ, vitamin B6 và bromelain – một enzyme tự nhiên hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, cũng giống nhiều loại thực phẩm khác, dứa chỉ thực sự có lợi khi được tiêu thụ với lượng hợp lý.
1. Lợi ích của quả dứa với sức khỏe
Dứa có thể giúp giảm cảm giác mệt mỏi do nắng nóng.
Một trong những dưỡng chất nổi bật nhất của dứa là vitamin C. Chỉ khoảng một cốc dứa tươi đã có thể đáp ứng hơn 100% nhu cầu vitamin C hằng ngày của người trưởng thành. Vitamin C đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường miễn dịch, hỗ trợ cơ thể sản xuất collagen giúp duy trì làn da và khớp khỏe mạnh, đồng thời góp phần chống oxy hóa, bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Ngoài ra, dứa còn là nguồn cung cấp mangan rất dồi dào. Một khẩu phần khoảng một cốc dứa có thể cung cấp khoảng 75% nhu cầu mangan mỗi ngày. Khoáng chất này cần thiết cho quá trình hình thành xương, chuyển hóa năng lượng và nhiều hoạt động của enzyme trong cơ thể.
Dứa cũng chứa lượng chất xơ đáng kể, giúp tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng, cải thiện chức năng tiêu hóa, góp phần điều hòa đường huyết và nuôi dưỡng hệ vi sinh vật đường ruột.
Một thành phần đặc biệt khác là bromelain - enzyme có khả năng phân giải protein, giúp thức ăn được tiêu hóa dễ dàng hơn. Một số nghiên cứu cũng cho thấy bromelain có đặc tính chống viêm, có thể hỗ trợ giảm sưng và góp phần thúc đẩy quá trình hồi phục sau phẫu thuật hoặc sau khi vận động cường độ cao.
Bên cạnh đó, dứa còn cung cấp vitamin B6 – vi chất tham gia vào quá trình phát triển não bộ, chuyển hóa năng lượng, điều hòa tâm trạng và hỗ trợ cân bằng hormone.
2. Nước ép dứa có tốt như ăn dứa nguyên quả?
Nên ưu tiên ăn dứa tươi nguyên quả thay vì nước ép.
Nhiều người lựa chọn nước ép dứa để bổ sung vitamin, tuy nhiên giá trị dinh dưỡng của nước ép không hoàn toàn tương đương với dứa nguyên quả. Trong quá trình ép hoặc xay lọc, phần lớn chất xơ của quả dứa bị loại bỏ. Trong khi đó, chất xơ có vai trò làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu, hỗ trợ tiêu hóa và duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh.
Do mất chất xơ, nước ép dứa thường khiến cơ thể hấp thu lượng đường nhanh hơn so với khi ăn dứa nguyên quả. Hơn nữa, để tạo ra một ly nước ép thường cần nhiều dứa hơn so với lượng người ta ăn trong một lần, khiến lượng đường tự nhiên cũng tăng lên đáng kể.
Đối với nước ép dứa đóng hộp hoặc đã qua tiệt trùng, hàm lượng vitamin C và bromelain cũng có thể giảm do tác động của nhiệt trong quá trình chế biến. Một số sản phẩm thương mại còn bổ sung thêm đường hoặc chất bảo quản, làm giảm giá trị dinh dưỡng. Vì vậy, nếu có thể, ăn dứa tươi nguyên miếng vẫn là lựa chọn có lợi hơn so với uống nước ép.
3. Ăn quá nhiều dứa có thể gây những vấn đề gì?
Mặc dù là thực phẩm lành mạnh, ăn quá nhiều dứa trong thời gian ngắn hoặc duy trì lượng lớn hằng ngày có thể gây ra một số tác động không mong muốn.
Dễ làm tăng lượng đường nạp vào: Dứa chứa khá nhiều đường tự nhiên. Mặc dù đây không phải là đường bổ sung, việc tiêu thụ quá nhiều vẫn có thể làm tăng tổng lượng đường đưa vào cơ thể. Ở một số người, điều này có thể góp phần làm dao động đường huyết, tăng nguy cơ sâu răng hoặc ảnh hưởng đến việc kiểm soát cân nặng nếu khẩu phần ăn không được cân đối.
Người mắc đái tháo đường nên chú ý lượng dứa sử dụng trong mỗi bữa ăn. Việc kết hợp dứa với thực phẩm giàu protein hoặc chất béo lành mạnh có thể giúp làm chậm quá trình hấp thu đường.
Có thể gây khó chịu đường tiêu hóa: Chất xơ và bromelain đều có lợi cho hệ tiêu hóa khi sử dụng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều dứa, một số người có thể gặp các triệu chứng như đầy bụng, chướng hơi hoặc đau quặn bụng. Đây là phản ứng thường gặp khi lượng chất xơ hoặc enzyme tiêu hóa vượt quá khả năng thích nghi của cơ thể trong một thời điểm.
Gây cảm giác rát hoặc tê lưỡi: Không ít người cảm thấy lưỡi bị tê, rát hoặc châm chích sau khi ăn nhiều dứa tươi. Nguyên nhân chủ yếu là bromelain có khả năng phân giải một số protein trên bề mặt niêm mạc miệng. Đồng thời, tính acid tự nhiên của dứa cũng góp phần tạo cảm giác khó chịu này. Hiện tượng thường chỉ xảy ra tạm thời và giảm dần sau khi ngừng ăn.
Không phù hợp với một số người: Những người mắc bệnh trào ngược dạ dày - thực quản, hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc nhạy cảm với thực phẩm có tính acid có thể thấy triệu chứng trở nên khó chịu hơn sau khi ăn nhiều dứa.
Ngoài ra, bromelain trong dứa cũng có khả năng tương tác với một số loại thuốc như thuốc chống đông máu hoặc một số kháng sinh. Vì vậy, người đang điều trị bằng thuốc kê đơn nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có thói quen ăn nhiều dứa hoặc sử dụng các chế phẩm chứa bromelain.
4. Nên ăn dứa như thế nào?
Dứa vẫn là một loại trái cây giàu dinh dưỡng và hoàn toàn có thể xuất hiện thường xuyên trong chế độ ăn cân bằng. Để phát huy lợi ích mà hạn chế các tác dụng không mong muốn, nên ưu tiên ăn dứa tươi nguyên quả thay vì nước ép, kiểm soát khẩu phần phù hợp và kết hợp với nhiều loại trái cây khác để đa dạng nguồn dưỡng chất.
Đối với người mắc đái tháo đường, bệnh lý tiêu hóa hoặc đang sử dụng thuốc có nguy cơ tương tác, việc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng sẽ giúp lựa chọn lượng dứa phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Dứa là thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất và các hợp chất sinh học có lợi. Tuy nhiên, cũng giống như nhiều loại trái cây khác, lợi ích chỉ đạt được khi tiêu thụ ở mức hợp lý. Ăn đa dạng thực phẩm, cân đối khẩu phần và ưu tiên trái cây nguyên quả vẫn là cách tốt nhất để tận dụng giá trị dinh dưỡng mà dứa mang lại.
Mời bạn xem thêm video:
Dưa hấu mát lành nhưng những người này nên hạn chế | SKĐS
