Điều này đã dấy lên mối lo ngại không nhỏ trong cộng đồng người tiêu dùng về nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe khi tiêu thụ thịt lợn nhiễm bệnh. Vậy, liệu thực sự có nguy hiểm gì từ việc sử dụng loại thịt này?
Bệnh dịch tả lợn châu Phi (ASF) ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1921 tại Kenya.
Tổng quan về dịch tả lợn châu Phi
Bệnh dịch tả lợn châu Phi (ASF) lần đầu tiên được mô tả vào năm 1921 tại Kenya. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), đây là một bệnh truyền nhiễm ở lợn do virus ASF thuộc họ Asfarviridae gây ra với biểu hiện đặc trưng ở lợn là sốt, nổi mẩn da, xuất huyết hạch bạch huyết, nội tạng và đường tiêu hóa. Đáng chú ý hơn, tỷ lệ tử vong của bệnh có thể lên đến 100%, khiến dịch bệnh này trở thành một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với ngành chăn nuôi lợn toàn cầu.
Lợn khỏe mạnh có thể nhiễm dịch tả lợn châu Phi thông qua 3 con đường chính:
• Tiếp xúc trực tiếp với lợn đã nhiễm bệnh.
• Gián tiếp qua các vật liệu bị ô nhiễm, bao gồm thức ăn chăn nuôi, thiết bị nông trại, quần áo bị nhiễm phân, máu và các chất dịch khác từ lợn bị nhiễm bệnh.
• Tiêu thụ thực phẩm có chứa thịt lợn hoặc các sản phẩm từ lợn bị nhiễm bệnh.
Hiện nay chưa có vaccin hay phương pháp điều trị hiệu quả, việc phòng ngừa dịch bệnh vẫn là ưu tiên hàng đầu.
Ăn thịt lợn bị dịch tả châu Phi có gây nguy hiểm cho người không?
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), virus ASF không lây sang người, và do đó, bệnh ASF không gây nguy hiểm trực tiếp cho con người. Tuy nhiên, thịt lợn nhiễm ASF có thể tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe do tạo điều kiện thuận lợi cho sự hiện diện của các vi khuẩn và ký sinh trùng gây hại khác. Vì khi lợn mắc bệnh ASF, hệ miễn dịch của chúng suy yếu nghiêm trọng, khiến chúng dễ bị bội nhiễm các bệnh khác như tai xanh, lở mồm long móng, phó thương hàn, cúm lợn và các bệnh truyền nhiễm khác.
Trong môi trường thịt lợn nhiễm ASF, các vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella, E. coli, Listeria, cùng với các ký sinh trùng như giun xoắn và sán dây có thể phát triển mạnh mẽ. Khi lây lan qua người có thể gây ra các triệu chứng như tiêu chảy, sốt cao và các rối loạn tiêu hóa khác.
Ăn thịt lợn bị dịch tả châu Phi không trực tiếp gây bệnh ở người nhưng tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh khác gây hại.
Một mối nguy hiểm đặc biệt cần lưu ý là Liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis). Vi khuẩn này có thể xâm nhập vào cơ thể người qua vết xước trên da khi chế biến thịt lợn nhiễm bệnh, có thể gây ra viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, và viêm nội tâm mạc. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến tử vong cao. Đây là một bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt đối với những đối tượng có hệ miễn dịch yếu như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, và những người mắc các bệnh lý nền khác.
Biện pháp bảo vệ sức khỏe gia đình trước dịch tả lợn
Để bảo vệ sức khỏe khi sử dụng thịt lợn trong bối cảnh dịch tả lợn châu Phi, người tiêu dùng cần chú ý thực hiện những biện pháp phòng ngừa sau đây:
Thứ nhất là mua thịt từ nguồn cung cấp uy tín: Người tiêu dùng nên chọn mua thịt lợn từ các cơ sở uy tín, có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm rõ ràng. Hạn chế mua thịt trôi nổi, không có nguồn gốc rõ ràng.
Thứ hai là kiểm tra chất lượng thịt khi mua:
• Thịt tươi: Thịt tươi có màu hồng tươi tự nhiên, mỡ trắng ngà, chắc, không nhão. Da trơn, không có tụ huyết hay đốm đen. Khi sờ vào, thịt khô ráo, săn chắc. Mùi thịt tươi đặc trưng, không tanh hôi.
• Thịt không tươi: Thịt có màu tím tái, đỏ sẫm hoặc loang lổ, mỡ vàng đậm, nhão. Khi ấn tay vào, thịt để lại vết lõm. Dịch bên trong có thể là dịch vàng hoặc máu đen. Mùi tanh nặng, hôi hoặc chua nhẹ, khi nấu ra nhiều nước, mùi khó chịu.
Thịt lợn tươi và nhiễm bệnh có thể quan sát bằng cảm quan.
Thứ ba là nấu chín kỹ thịt lợn trước khi dùng, tránh tiêu thụ thịt lợn tái, sống hoặc tiết canh: Theo các nghiên cứu, không phát hiện virus ASF trong thịt đã nấu chín hoặc đóng hộp khi chế biến ở nhiệt độ 70°C. Đồng thời việc nấu chín cũng giúp tiêu diệt các nguyên nhân gây bệnh ở người như Salmonella, E. coli hay Liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis).
Cuối cùng là khử trùng và vệ sinh kỹ lưỡng khi chế biến thịt: Virus ASF rất "bền bỉ" và có thể tồn tại lâu dài trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau, kể cả khi ở nhiệt độ đông lạnh hay sau khi rã đông. Thực tế, virus này có thể sống từ 2 đến 4 tháng trong môi trường ô nhiễm, và lên đến 5-6 tháng trong thịt lợn.
Điều đáng chú ý là virus ASF còn có khả năng kháng lại một số chất khử trùng phổ biến, nên chỉ việc vệ sinh qua loa là không đủ. Vì vậy, trước và sau khi tiếp xúc với lợn sống, việc làm sạch khử trùng kỹ lưỡng dụng cụ chế biến và rửa tay sạch sẽ là cực kỳ quan trọng để ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm.
Nguyễn Thư