Nước tăng lực từ lâu đã trở thành thức uống khoái khẩu của nhiều người khi cần sự tỉnh táo tức thì để làm việc và học tập.
Dù việc thỉnh thoảng sử dụng một lon nước tăng lực có thể được xem là an toàn với đa số người trưởng thành, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng biến thức uống này thành thói quen hằng ngày sẽ dẫn tới hàng loạt tác dụng phụ không mong muốn đối với cơ thể.
Giấc ngủ bị tàn phá và nguy cơ mắc bệnh mãn tính
Tác động rõ rệt đầu tiên khi tiêu thụ nước tăng lực mỗi ngày nằm ở chất lượng giấc ngủ. Hàm lượng caffeine trong các sản phẩm này dao động rất lớn, từ 41 đến 246 mg trong 1 lon dung tích khoảng 355 ml.
Dù các nhà khoa học vẫn tranh luận về ảnh hưởng của caffeine lên nhịp sinh học, họ đều thống nhất rằng hoạt chất này trực tiếp gây ra các vấn đề về ngủ nghỉ. Một nghiên cứu năm 2024 cho thấy những người trẻ tuổi uống nước tăng lực hằng ngày có xu hướng mất nhiều thời gian hơn để đi vào giấc ngủ, hay thức giấc giữa đêm và tổng thời gian ngủ ngắn hơn đáng kể.
Một nghiên cứu năm 2024 cho thấy những người trẻ tuổi uống nước tăng lực hằng ngày có xu hướng mất nhiều thời gian hơn để đi vào giấc ngủ. Ảnh minh họa: Alaska Sleep.
Bên cạnh đó, phụ nữ trẻ uống ít nhất 1 lon nước tăng lực mỗi tuần cũng ghi nhận tỷ lệ mắc chứng mất ngủ và mệt mỏi vào ban ngày cao hơn.
Tình trạng thiếu ngủ kéo dài không chỉ dừng lại ở sự mệt mỏi thể chất, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng khác.
Một khảo sát được đăng trên tạp chí JMIR Mental Health năm 2019 cho thấy, nam giới duy trì thói quen uống nước tăng lực hằng ngày có sức khỏe tinh thần kém hơn và xuất hiện nhiều cảm xúc tiêu cực, điều vốn liên quan chặt chẽ tới việc rối loạn giấc ngủ.
Không những vậy, giấc ngủ không đảm bảo còn được chứng minh là làm suy giảm chức năng miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như béo phì, bệnh tim hay tiểu đường.
Gánh nặng âm thầm lên hệ tim mạch
Hệ tim mạch cũng là bộ phận chịu áp lực lớn từ thói quen sử dụng nước tăng lực. Việc tiêu thụ đồ uống này khiến cả huyết áp tâm thu lẫn huyết áp tâm trương gia tăng tạm thời, đồng thời làm nhịp tim đập nhanh hơn.
Sự gia tăng trên xuất phát chủ yếu từ lượng caffeine cũng như các chất kích thích có trong nước tăng lực. Dù ảnh hưởng tăng huyết áp do caffeine thường kéo dài tối đa khoảng 2 giờ, việc huyết áp và nhịp tim tăng đột ngột với tần suất liên tục sẽ gây căng thẳng lên hệ tim mạch, đặc biệt nguy hiểm đối với những người đã có sẵn nguy cơ mắc bệnh tim hoặc cao huyết áp.
Hệ tim mạch cũng là bộ phận chịu áp lực lớn từ thói quen sử dụng thức nước tăng lực. Hình minh họa: Glutto Digest.
Trên thực tế, những phản ứng khó chịu của cơ thể xuất hiện khá phổ biến ở người dùng nước tăng lực thường xuyên. Tổng hợp từ nhiều công trình nghiên cứu cho thấy, khoảng 21% người trưởng thành gặp phải tình trạng đánh trống ngực, bao gồm tim đập dồn dập hoặc bỏ nhịp sau khi uống nước tăng lực.
Ngoài ra, có tới khoảng 30% người dùng ghi nhận hiện tượng bồn chồn hoặc run tay. Lý do là vì caffeine cùng các chất kích thích sẽ thích kích hoạt mạnh mẽ hệ thần kinh, tạo cảm giác nôn nao. Và khi cơ thể dung nạp chúng thường xuyên, các triệu chứng này sẽ ngày càng rõ rệt cũng như xảy ra với tần suất dày đặc hơn.
Bẫy căng thẳng và lo âu kéo dài
Không dừng lại ở những ảnh hưởng thể chất, việc tiêu thụ nước tăng lực liên tục còn có mối liên hệ mật thiết với trạng thái tâm lý tiêu cực. Các dữ liệu nghiên cứu chỉ ra rằng người dùng đồ uống này thường xuyên có xu hướng giảm chất lượng cuộc sống, gia tăng căng thẳng tâm lý cùng trạng thái lo âu.
Dù những nghiên cứu quan sát chưa thể chứng minh nước tăng lực là nguyên nhân trực tiếp gây ra suy giảm sức khỏe tâm thần, các bằng chứng hiện có vẫn cho thấy thức uống này tác động tiêu cực đến tâm trạng và sự thoải mái chung, đặc biệt là ở nhóm người trẻ tuổi.
Mặt khác, sự kết hợp giữa đường và các chất bổ sung khác trong nước tăng lực cũng là một mối lo ngại lớn. Lượng đường thêm vào có thể làm tăng lượng đường trong máu một cách đột ngột, dẫn tới hiện tượng tụt đường huyết ngay sau đó và làm cơ thể cảm thấy mệt mỏi hơn cả lúc ban đầu.
Việc uống các loại đồ uống có đường này thường xuyên còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường loại 2, bệnh tim và các vấn đề về chuyển hóa.
Thêm vào đó, sự xuất hiện của các chất kích thích tự nhiên như guarana, taurine hay L-carnitine kết hợp cùng caffeine càng làm tăng cường mức độ kích thích hệ thần kinh, gây nên tình trạng bồn chồn, rối loạn tiêu hóa và đau nửa đầu.
Các dữ liệu nghiên cứu chỉ ra rằng người uống nước tăng lực thường xuyên có xu hướng giảm chất lượng cuộc sống, gia tăng căng thẳng tâm lý cùng trạng thái lo âu. Ảnh minh họa: The Well.
Trước những nguy cơ tiềm ẩn nêu trên, người tiêu dùng được khuyến cáo nên chủ động kiểm soát lượng caffeine nạp vào cơ thể mỗi ngày bằng cách cộng tổng từ tất cả các nguồn như nước tăng lực, cà phê, trà hay các thực phẩm bổ sung. Ngưỡng an toàn được các chuyên gia đưa ra cho người trưởng thành là không quá 400 mg caffeine/ngày.
Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cũng cần chú ý quan sát những thay đổi của cơ thể về giấc ngủ, tâm trạng hay nhịp tim để điều chỉnh kịp thời. Đặc biệt, những người đã có tiền sử cao huyết áp, bệnh tim, lo âu hoặc mất ngủ nên chủ động tránh xa nước tăng lực hoặc tham khảo ý kiến tư vấn từ y bác sĩ để bảo vệ sức khỏe của bản thân.