Nhìn từ góc độ xã hội, mặt bằng giá cả trước và sau Tết Nhâm Thìn cách nhau 2 tháng đã có những thay đổi đến giật mình song giá dịch vụ y tế cho đến nay, khoảng hơn ba trăm dịch vụ vẫn là giá từ 17 năm trước và khoảng gần ba nghìn dịch vụ được định giá từ 6 năm trước quả là sự vô lý không phù hợp với thực tế biến động giá trong đời sống xã hội. Khi giá dịch vụ y tế không theo quy luật điều chỉnh của đời sống sẽ là một cản trở, gây không ít khó khăn trong hoạt động y tế.
Công bằng mà nói, dịch vụ y tế có điều chỉnh theo đề nghị của Bộ Y tế cũng vẫn là không tăng về bản chất. Bởi, nhiều dịch vụ chỉ thu bằng 30% - 50% chi phí trực tiếp theo thời giá năm 1995, trong khi các yếu tố chi phí đầu vào để bảo đảm hoạt động của bệnh viện từ năm 1995 và năm 2006 đến nay tăng nhiều lần. Chưa nói giá vàng, giá phở,... như một thước đo giá trị, riêng tiền lương tối thiểu đã tăng 6,9 lần (từ 120.000 lên 830.000 đồng), mức đóng bảo hiểm y tế tăng (trước đây 3% lương, nay là 4,5% lương). Rõ nhất là chỉ số giá tiêu dùng hàng năm đều tăng trong khi dịch vụ y tế có đề nghị điều chỉnh cũng không tỉ lệ thuận với mức tăng của mặt bằng giá tiêu dùng.
Một thực tế khác là trên 60% dân số hiện nay đã có thẻ bảo hiểm y tế, nếu không điều chỉnh giá thì bệnh viện không có nguồn kinh phí để thực hiện khám chữa bệnh, nâng cao chất lượng dịch vụ cho người bệnh bảo hiểm y tế... Ấy là chưa kể hoạt động y tế hôm nay vẫn phải tuân theo quy luật thị trường khi chi phí xử lý chất thải; chi phí hấp sấy, tiệt trùng; duy tu, bảo dưỡng tài sản thiết bị bị xuống cấp nhanh... chẳng hạn phải trả bằng giá hôm nay chứ không phải bằng giá của 17 năm về trước!
Tất nhiên, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế sẽ tác động đến người nghèo bởi khi hàng hóa tăng người nghèo có thể gác, hoãn nhu cầu mua sắm nhưng ốm đau thì không thể gác, hoãn việc đến bệnh viện được. Bộ Y tế nắm sát thực tế, gần dân, hiểu dân đã có những cách nghĩ cách làm nhân văn khi đề nghị Nhà nước có những biện pháp hỗ trợ để giúp các đối tượng trên giảm bớt khó khăn (có thể cấp lại một số trong 5% đồng chi trả - không miễn để kiểm tra, kiểm soát).
Rõ ràng, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế là một đòi hỏi thực tế, khách quan, nếu được điều chỉnh sẽ tác động đến một số đối tượng trong xã hội nhưng cũng mang lại một số hiệu quả kinh tế - xã hội. Trước hết là người bệnh sẽ được thụ hưởng dịch vụ y tế với chất lượng tốt hơn do bệnh viện có kinh phí để phục vụ người bệnh. Các bệnh viện sẽ có kinh phí để thực hiện dịch vụ, duy tu bảo dưỡng trang thiết bị, buồng bệnh góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ; thúc đẩy xã hội hóa y tế; tạo điều kiện để các bệnh viện, nhất là các bệnh viện tuyến dưới có kinh phí để phát triển kỹ thuật, triển khai các kỹ thuật mới, đưa dịch vụ y tế về gần dân... 60% người có BHYT hiện nay sẽ được thanh toán mức cao hơn nên việc đóng góp thêm của người bệnh sẽ giảm.
Công việc y tế là công việc nhân đạo song trong kinh tế thị trường thì chi phí khám chữa bệnh cũng giống như mọi hoạt động khác trong xã hội cần phải được tính đúng tính đủ. Vấn đề nhân đạo trong khám chữa bệnh như đối với người nghèo, thiết nghĩ là vấn đề an sinh xã hội, cả xã hội cùng xắn tay giải quyết đâu chỉ riêng bệnh viện và đội ngũ thầy thuốc.
Lê Quý