Ngày 1/7, Luật Thi hành án hình sự bắt đầu có hiệu lực thi hành, trước đó, tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XII, ngay trên nghị trường Quốc hội, các vị ĐBQH đang cùng thảo luận về Luật Thi hành án dân sự thì báo Sức khỏe&Đời sống đã mở diễn đàn “Tử hình tội phạm đặc biệt: Tiêm thuốc hay xử bắn?”. Liên tiếp trên các số báo 85, 87, 88, 89 và 95 ra các ngày 29/5, 1/6, 3/6, 5/6 và 15/6/2010, nhiều ý kiến các chuyên gia luật đầu ngành, các thầy thuốc, chuyên gia về pháp y và các nhà chuyên môn y tế đã trao đổi sôi nổi về vấn đề này. Nhiều ý kiến đưa ra trên diễn đàn của báo Sức khỏe&Đời sống đều cho rằng nước ta nên sử dụng hình thức tiêm thuốc độc đối với các tử tù thay cho việc tử hình như lâu nay vẫn thực hiện.
Tử hình bằng tiêm thuốc độc là phù hợp
Một trong những điểm nổi bật của Luật là quy định thay thế việc xử bắn tử tù bằng tiêm thuốc độc. Theo thiếu tướng Nguyễn Ngọc Anh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Công an, đề án tiêm thuốc độc với tử tù đã được nghiên cứu kỹ, có tiếp thu có chọn lọc pháp luật, kinh nghiệm của nước ngoài, phù hợp với xu thế chung về thi hành án hình sự của các nước trên thế giới và điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Theo đó, người bị thi hành án tử hình ít bị đau đớn, bảo đảm tử thi còn nguyên vẹn. Việc này cũng khắc phục những khó khăn, bất cập trong thi hành án tử hình bằng xử bắn thời gian qua như về pháp trường tổ chức thi hành án; về áp lực tâm lý với cán bộ trực tiếp thi hành án và thân nhân người bị thi hành án… Thiếu tướng Ngọc Anh cũng cho biết, do thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc là hình thức mới nên cùng với việc xây dựng các văn bản quy định về thi hành án tử hình sự bằng tiêm thuốc độc, Bộ Công an đã cử các đoàn công tác đi khảo sát, học tập kinh nghiệm nước ngoài; chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, trang bị, phương tiện kỹ thuật; đào tạo, tập huấn đội ngũ cán bộ để phục vụ tốt cho việc triển khai thực hiện.
Dưới góc nhìn của một nhà nghiên cứu về luật, luật sư Trương Quang Vinh - Phó hiệu trưởng Trường ĐH Luật Hà Nội đã cho rằng, nếu so sánh giữa hai hình thức tử hình tử tù bằng xử bắn và tiêm thuốc độc thì tiêm thuốc độc là hình thức phù hợp với điều kiện của nước ta và đỡ tốn kém hơn. Lý giải về điều này, luật sư Trương Quang Vinh đưa ra ý kiến là theo truyền thống của người Á Đông, nguời chết thì phải toàn thây mà xử bắn thì sẽ không toàn thây được. Bên cạnh đó, việc thi hành án tử tù bằng hình thức tử hình cũng sẽ gây ra áp lực tâm lý rất lớn cho người trực tiếp thực hiện, đặc biệt là người chỉ huy đội thi hành án (phải dùng súng ngắn bắn phát súng nhân đạo).
Cũng về vấn đề này, TS. Nguyễn Huy Quang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế cho rằng, việc tử hình tử tù bằng tiêm thuốc độc là việc làm thể hiện giá trị nhân văn về mặt pháp lý, làm giảm đi những hạn chế của hình thức xử bắn, đồng thời là nhân đạo nhất, nhẹ nhàng nhất đối với tử tù và cũng là tốt nhất đối với người thi hành án. “Bản chất của chúng ta là nhân đạo và xử lý đối với con người, dù người đó là phạm tội cũng rất nhân văn. Vì vậy, dù là tội phạm nhưng trước khi người đó về thế giới bên kia cũng cần cho họ được hưởng cảm giác nhẹ nhàng...” TS. Quang nhấn mạnh. Ngoài ra, theo TS Quang, mặc dù chúng ta chưa có kinh nghiệm thực tiễn về việc tiêm thuốc thay cho xử bắn, nhưng hình thức này cũng không quá khó khăn khi áp dụng, bởi chúng ta sẽ thực hiện theo lộ trình chứ không phải trong ngày một ngày hai. Về những ý kiến băn khoăn đối với việc quản lý và sử dụng thuốc độc phục vụ cho công tác này như thế nào, ông Quang cho hay: “Mọi quy trình này sẽ theo những quy định của Luật Dược và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan khác”.
 Các ý kiến đã đăng trên diễn đàn: Tử hình tội phạm đặc biệt: Tiêm thuốc hay xử bắn? trên báo SK&ĐS. Ảnh: T.Minh |
Về mặt y học là rất nhân văn
Dưới góc độ của một chuyên gia về gây mê hồi sức, PGS.TS. Nguyễn Hữu Tú - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Y Hà Nội, Chủ nhiệm Bộ môn gây mê hồi sức - ĐH Y Hà Nội cho rằng, việc tử hình tử tù bằng tiêm thuốc độc về mặt y học là rất nhân văn. Theo PGS.TS. Tú, nếu theo quy trình thông thường của việc tiêm thuốc độc cho tử tù như các nước khác đã làm thì các cán bộ tham gia làm công việc tiêm thuốc sẽ cho bệnh nhân ngủ, sau đó đặt một đường truyền vào tĩnh mạch rồi thông qua hệ thống máy tiêm thuốc tự động, thuốc độc sẽ vào người tử tù. Như vậy quy trình này mang lại cái “lợi” cho cả người thi hành án (không có cảm giác ám ảnh là đã giết người khác), đồng thời người tử tù không có cảm giác đau đớn và sợ hãi vì biết mình sẽ bị chết không toàn vẹn (xử bắn)…
Trước những ý kiến băn khoăn về việc ai là người tiêm thuốc cho tử tù khi thực hiện tử hình tử tù bằng tiêm thuốc độc, trao đổi với phóng viên báo Sức khỏe&Đời sống, BS. Phan Bảo Khánh, giảng viên Trường ĐH Y Dược TP. Hồ Chí Minh cho rằng, vấn đề này có thể làm theo sự phân công của Bộ Công an. Có phải bác sĩ, nhân viên y tế thực hiện không không phải là vấn đề quan trọng mà sự quan trọng nằm ở chỗ phương pháp này có tính nhân văn sâu sắc. Cũng theo BS. Khánh, có ý kiến cho rằng việc tiêm thuốc độc nếu giao cho bác sĩ, nhân viên y tế sẽ trái đạo vì đó là những người chuyên trị bệnh cứu người, không phải để thực hiện việc tước bỏ quyền sống một con người, nhưng vấn đề ở đây là khi xử tử tù đừng nghĩ là tử hình một con người mà là đang tử hình một tội phạm. Tử hình tội phạm thì có nghĩa cái ác đang bị triệt tiêu. Như thế đây không phải là một hành động độc ác mà là một hành động có tính nhân văn với tất cả mọi người. Nếu trong bệnh viện, BS chích thuốc để cứu chữa bệnh nhân thì việc BS thực hiện nhiệm vụ theo bản án lại cứu được rất nhiều người vô tội. Nói một cách hình ảnh, đây không phải “đao phủ” mà là “thiên sứ” để trừ gian diệt ác.
Thanh Bình