Điểm mới hướng dẫn điều trị tăng mỡ máu cho người đái tháo đường

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2026, kiểm soát tăng mỡ máu được đặt ngang hàng với kiểm soát đường huyết và huyết áp trong chiến lược phòng ngừa biến cố tim mạch toàn diện cho người bệnh.

Ở người bệnh đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường type 2, tình trạng đề kháng insulin làm rối loạn chuyển hóa mỡ theo nhiều cơ chế khác nhau. Hậu quả thường gặp là:

• Tăng triglycerid máu
• Giảm cholesterol HDL (cholesterol "tốt")
• Tăng LDL cholesterol nhỏ, đậm đặc – dễ gây xơ vữa động mạch nhất...

Điều đáng lo ngại là tăng mỡ máu thường không gây triệu chứng rõ ràng, nhiều người bệnh chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến cố tim mạch nghiêm trọng.

Một điểm nhấn quan trọng trong hướng dẫn ADA 2026 là điều trị mỡ máu phải dựa trên nguy cơ tim mạch tổng thể, chứ không chỉ dựa vào một con số xét nghiệm đơn lẻ. Theo đó, người bệnh đái tháo đường được đánh giá nguy cơ dựa trên nhiều yếu tố như: Tuổi, thời gian mắc bệnh, có hay không bệnh tim mạch xơ vữa, có biến chứng thận, tăng huyết áp, hút thuốc lá, béo phì… Từ đó, bác sĩ sẽ lựa chọn mục tiêu mỡ máu và phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

1. Mục tiêu LDL-C theo ADA 2026

Hướng dẫn ADA 2026 khuyến cáo:

• Người bệnh đái tháo đường chưa có bệnh tim mạch: LDL-C nên < 70 mg/dL
• Người bệnh đã có bệnh tim mạch xơ vữa: LDL-C nên < 55 mg/dL và giảm ≥ 50% so với ban đầu

Thông điệp được nhấn mạnh là: Nguy cơ tim mạch càng cao thì mục tiêu LDL-C càng phải thấp.

2. Statin vẫn là nền tảng điều trị mỡ máu

Theo ADA 2026, statin là thuốc nền tảng bắt buộc trong điều trị tăng mỡ máu ở người bệnh đái tháo đường có nguy cơ tim mạch từ trung bình trở lên. Việc ngưng statin chỉ vì "mỡ máu đã về bình thường" là một sai lầm thường gặp và có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ trong tương lai.

Ai cần dùng thuốc statin?: Theo ADA 2026, phần lớn người bệnh đái tháo đường từ 40 tuổi trở lên đều cần dùng statin, ngay cả khi chưa có biểu hiện bệnh tim mạch.

Những nhóm chắc chắn cần dùng statin bao gồm:

• Người bệnh đái tháo đường ≥ 40 tuổi
• Người có tăng huyết áp, hút thuốc lá, thừa cân – béo phì
• Người có biến chứng thận, võng mạc, thần kinh
• Người đã từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc can thiệp mạch vành.

Các chuyên gia nhấn mạnh: Không cần chờ cholesterol "cao" mới bắt đầu dùng statin, bởi statin là thuốc dự phòng tim mạch, không chỉ đơn thuần là thuốc hạ mỡ máu.

Khi statin chưa đủ, cần phối hợp thuốc: Trong trường hợp dùng statin đúng liều mà LDL-C vẫn chưa đạt mục tiêu, ADA 2026 khuyến cáo phối hợp sớm với ezetimibe; cân nhắc thuốc ức chế PCSK9 ở người nguy cơ rất cao. Chiến lược điều trị được nhấn mạnh là đạt mục tiêu mỡ máu sớm và duy trì lâu dài.

Không chỉ thuốc, lối sống vẫn rất quan trọng, người bệnh cần duy trì:

• Chế độ ăn lành mạnh, hạn chế mỡ bão hòa và đường tinh luyện
• Vận động thể lực đều đặn
• Kiểm soát cân nặng
• Bỏ thuốc lá

Thuốc không thể thay thế hoàn toàn lối sống, nhưng lối sống cũng không thể thay thế thuốc ở người bệnh nguy cơ cao.

3. Thông điệp dành cho người bệnh

Tăng mỡ máu thường không gây đau, không có triệu chứng rõ ràng nhưng hậu quả có thể rất nặng nề. Người bệnh đái tháo đường cần:

• Xét nghiệm mỡ máu định kỳ
• Uống thuốc đều đặn theo chỉ định
• Không tự ý ngưng statin khi thấy "khỏe" hoặc khi xét nghiệm đã cải thiện

Điều trị mỡ máu là một quá trình lâu dài, giống như kiểm soát đường huyết, nhằm giúp người bệnh sống khỏe hơn và hạn chế tối đa các biến cố tim mạch nguy hiểm.

Mời độc giả xem thêm video: