Những chiếc xe tăng T-90M, T-80BVM và T-72B3M được tập đoàn quốc phòng nhà nước Nga Rostec bàn giao nhân dịp lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5, đều được trang bị phiên bản cải tiến của hệ thống "lồng chống UAV" gắn phía trên tháp pháo. Đây là bước phát triển mới nhất trong nỗ lực nâng cao khả năng sống sót của xe tăng Nga trước các cuộc tấn công từ UAV cảm tử và đạn bay lượn.
Xe tăng T-80BVM của Nga trong quá trình vận chuyển đến các lực lượng tiền tuyến. (Nguồn: MW)
Theo Rostec, các nâng cấp này được phát triển dựa trên kinh nghiệm thực chiến cùng phản hồi trực tiếp từ các kíp lái ngoài tiền tuyến. Trong suốt bốn năm xung đột, hệ thống bảo vệ chống UAV đã trở thành một trong những thay đổi lớn nhất trong thiết kế xe tăng Nga.
Nga là một trong những quốc gia đầu tiên triển khai rộng rãi các loại "lồng thép" chống UAV trên xe tăng từ năm 2022. Sau đó, nhiều quốc gia khác như Hàn Quốc và Israel cũng bắt đầu áp dụng các giải pháp tương tự. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của các hệ thống này vẫn gây tranh cãi, khi nhiều xe tăng Nga và Israel dù được trang bị lớp bảo vệ bổ sung vẫn bị UAV tấn công từ trên cao gây hư hại hoặc phá hủy.
Ngoài lớp giáp chống UAV mới, các xe tăng T-90M và T-72B3M, hiện là xương sống của lực lượng thiết giáp Nga, còn được tăng cường khả năng phòng thủ nhờ hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M. Đây là hệ thống đánh chặn "hard-kill" đầu tiên của Nga dành cho xe tăng, bắt đầu được tích hợp từ cuối năm 2024.
Đầu năm 2026, Nga xác nhận đã hoàn tất phát triển phiên bản Arena-M mới có khả năng đánh chặn cả UAV cảm tử và đạn bay lượn. Dù Nga được đánh giá đi trước nhiều nước phương Tây trong lĩnh vực này, Moscow vẫn bị cho là chậm hơn Trung Quốc, Israel, cũng như Hàn Quốc và Triều Tiên trong việc triển khai đồng loạt các hệ thống bảo vệ chủ động trên xe tăng.
Điều này được xem là một trong những nguyên nhân khiến lực lượng thiết giáp Nga chịu tổn thất nặng nề trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột Ukraine năm 2022.
Trong số các xe tăng được bàn giao, T-72 tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là dòng xe tăng được Nga thừa hưởng với số lượng rất lớn từ Liên Xô và liên tục nâng cấp để duy trì sức mạnh chiến đấu. Đáng chú ý, T-90 thực chất là phiên bản phát triển sâu của T-72, từng mang định danh T-72BU trước khi được đổi tên thành T-90 cho mục đích thương mại và xuất khẩu.
Hồi tháng 3, Rostec nhấn mạnh rằng T-72B3M vẫn còn tiềm năng nâng cấp rất lớn. Theo tập đoàn này, mẫu xe tăng hiện đại hóa này vượt xa các phiên bản T-72 trước đây nhờ hệ thống ngắm bắn tiên tiến, giáp bảo vệ mới và động cơ mạnh hơn.
Rostec cũng cho biết T-72B3M được thiết kế theo kiểu mô-đun, cho phép nhanh chóng thay đổi cấu hình để đối phó với các mối đe dọa mới trên chiến trường. Trong quá trình tham chiến tại Ukraine, khoảng 200 thay đổi khác nhau đã được áp dụng cho dòng xe tăng này nhằm tăng cường hỏa lực, khả năng cơ động và mức độ bảo vệ.
Để duy trì lực lượng thiết giáp quy mô lớn dù chịu tổn thất đáng kể, Nga đã liên tục đưa các xe tăng T-72 từ kho niêm cất trở lại hoạt động và nâng cấp chúng lên chuẩn T-72B3M. Các cải tiến quan trọng bao gồm kính ngắm ảnh nhiệt thế hệ ba, giáp phản ứng nổ Relikt, hệ thống liên lạc và chia sẻ dữ liệu hiện đại cùng pháo nòng trơn 2A46M-5 cải tiến.
Từ cuối năm 2022, nhiều xe tăng T-72B3M ngoài tiền tuyến cũng bắt đầu được bổ sung các gói giáp tăng cường tương tự T-90M. Phiên bản này thường được gọi là T-72B3M mod. 2022 hoặc không chính thức là T-72B4.
