Một trong những chủ đề được quan tâm nhất là cuộc so sánh giữa Kirov, tàu chiến mặt nước lớn nhất và hỏa lực mạnh nhất của Nga, với lớp khu trục hạm tàng hình Zumwalt, niềm tự hào công nghệ của Hải quân Mỹ.
Tàu tuần dương chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Kirov, Đô đốc Nakhimov, sau khi được tân trang. (Nguồn: MW)
Dù đều được xem là những chiến hạm đặc biệt trong hải quân hai nước, Kirov và Zumwalt lại được thiết kế theo hai triết lý hoàn toàn khác nhau.
Lớp Kirov có lượng giãn nước khoảng 28.000 tấn, được Liên Xô phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh với mục tiêu chính là phá hủy các nhóm tác chiến tàu sân bay NATO bằng hỏa lực tên lửa áp đảo. Trong khi đó, lớp Zumwalt có lượng giãn nước khoảng 16.000 tấn, được Mỹ phát triển như một tàu khu trục đa nhiệm hiện đại, chú trọng khả năng tàng hình, tác chiến mạng và tấn công chính xác.
Cả hai chương trình đều từng gặp nhiều khó khăn. Kirov chịu ảnh hưởng nặng nề từ sự tan rã của Liên Xô và những năm suy giảm công nghiệp quốc phòng của Nga, trong khi Zumwalt vấp phải hàng loạt vấn đề kỹ thuật và chi phí khiến số lượng đóng mới bị cắt giảm mạnh. Tuy nhiên, đến nay chúng vẫn là hai trong số những lớp tàu chiến mặt nước độc đáo nhất thế giới.
Xét về hỏa lực
Sau quá trình hiện đại hóa, Admiral Nakhimov được trang bị tổng cộng 176 ống phóng tên lửa cỡ lớn. Trong số đó có 96 ống dành cho tên lửa phòng không thuộc phiên bản hải quân hóa của hệ thống S-400, tương đương hỏa lực của ba tiểu đoàn phòng không mặt đất hoàn chỉnh. Ngoài ra còn có 80 ống phóng dành cho các loại tên lửa hành trình, bao gồm cả tên lửa siêu vượt âm Zircon.
Tàu khu trục lớp Zumwalt. (Nguồn: MW)
Ngược lại, Zumwalt chỉ mang 80 ống phóng thẳng đứng, tức ít hơn khoảng 55% so với Kirov. Đây được xem là con số khá khiêm tốn đối với một chiến hạm có kích thước lớn như Zumwalt.
Dù vậy, tàu chiến Mỹ vẫn có những lợi thế riêng. Zumwalt có khả năng triển khai các tên lửa phòng thủ tên lửa đạn đạo SM-3 và SM-6, giúp nó thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ phòng thủ tên lửa chiến lược. Các tên lửa hành trình Tomahawk trên tàu cũng là đối thủ tương đương với tên lửa Kalibr của Nga, dù khả năng chống hạm của Tomahawk không được đánh giá cao bằng một số loại tên lửa Nga.
Điểm mạnh nổi bật nhất
Thiết kế thân tàu góc cạnh cùng cấu trúc thượng tầng khép kín giúp giảm đáng kể diện tích phản xạ radar. Điều này khiến Zumwalt khó bị phát hiện và theo dõi hơn nhiều so với các tàu chiến truyền thống. Nhờ đó, chiến hạm Mỹ có thể hoạt động gần bờ biển đối phương hơn và kéo dài thời gian trước khi bị khóa mục tiêu.
Trong khi đó, Kirov gần như đi theo hướng ngược lại. Con tàu sở hữu cấu trúc thượng tầng khổng lồ với hàng loạt radar, cảm biến và bệ phóng lộ thiên. Điều này tạo ra dấu hiệu radar và hồng ngoại rất lớn. Trong môi trường tác chiến hiện đại với vệ tinh, máy bay tuần tra biển và radar tầm xa hoạt động liên tục, Kirov có khả năng bị phát hiện từ khoảng cách rất xa.
Zumwalt cũng được hưởng lợi từ hệ thống điện tử và xử lý dữ liệu hiện đại hơn đáng kể.
Các cảm biến, máy tính điều khiển và hệ thống hợp nhất dữ liệu cho phép tàu xử lý thông tin từ nhiều nguồn khác nhau cùng lúc, sau đó chia sẻ nhanh chóng với các chiến hạm, máy bay hoặc sở chỉ huy khác. Nhờ đó, Zumwalt có thể duy trì nhận thức tình huống cao và phối hợp tác chiến hiệu quả trong môi trường chiến tranh mạng hiện đại.
Mặc dù Kirov đã được nâng cấp sâu rộng, nền tảng thiết kế của nó vẫn bắt nguồn từ cuối những năm 1970. Vì vậy, mức độ tự động hóa và tích hợp số hóa khó có thể sánh ngang với chiến hạm Mỹ. Điều này giúp Zumwalt có lợi thế trong việc phát hiện, phân loại và xử lý các mối đe dọa phức tạp.
Khả năng sống sót trên chiến trường
Triết lý thiết kế của Liên Xô luôn giả định rằng các tàu chiến lớn có thể phải hứng chịu đòn đánh trực tiếp trong các cuộc đối đầu bằng tên lửa. Vì vậy, Kirov được thiết kế với thân tàu đồ sộ, nhiều khoang độc lập, hệ thống dự phòng và khả năng kiểm soát hư hại mạnh mẽ.
Nhờ kích thước lớn hơn nhiều, tàu có thể tiếp tục chiến đấu ngay cả khi bị hư hại nặng. Ngoài ra, Kirov còn sở hữu nhiều lớp phòng thủ gồm tên lửa phòng không tầm xa, tầm trung và các hệ thống phòng thủ tầm gần, giúp chống lại các cuộc tập kích bằng tên lửa hoặc máy bay.
Trong khi đó, Zumwalt đặt trọng tâm vào việc tránh bị phát hiện ngay từ đầu hơn là chịu đựng các đòn tấn công trực tiếp.
Xét tổng thể, cả hai lớp tàu đều có những ưu thế riêng.
Kirov nổi bật ở hỏa lực, khả năng chống hạm, sức bền chiến đấu và tầm hoạt động gần như không giới hạn nhờ động cơ hạt nhân. Đặc biệt, việc được trang bị tên lửa siêu vượt âm Zircon với tốc độ khoảng Mach 9 và tầm bắn lên tới 1.000 km giúp nó trở thành mối đe dọa cực lớn đối với các hạm đội đối phương.
Trong khi đó, Zumwalt thể hiện thế mạnh ở khả năng tàng hình, tác chiến mạng, phòng thủ tên lửa đạn đạo và tích hợp vào các hệ thống chiến đấu hiện đại của Hải quân Mỹ.
Dù vậy, trong khi Kirov vẫn được xem là chiến hạm mặt nước mạnh nhất của Nga, Zumwalt lại chưa thực sự đạt được kỳ vọng ban đầu. Những vấn đề kéo dài về hiệu suất và độ tin cậy khiến nó phần nào bị lu mờ trước các tàu khu trục lớp Arleigh Burke Flight III, vốn đã chứng minh được hiệu quả và độ ổn định cao hơn trong thực tế.
