Việc nắm vững các quy định về điểm cộng không chỉ giúp thí sinh bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng chiến lược xét tuyển hiệu quả. Theo quy chế mới nhất từ Bộ GD&ĐT, hệ thống ưu tiên hiện nay được phân định rõ thành hai trục chính: Ưu tiên theo khu vực và Ưu tiên theo đối tượng chính sách, với những quy định khắt khe về cách xác định và tính toán mức điểm thực nhận.
Quy chuẩn xác định khu vực ưu tiên dựa trên nơi thí sinh học tập lâu nhất trong 3 năm cấp THPT. Tùy vào đặc điểm kinh tế - xã hội của từng địa phương, mức điểm cộng được áp dụng như sau:
| Khu vực | Mức điểm cộng | Ghi chú |
| Khu vực 1 (KV1) | 0,75 điểm | Các xã đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo... |
| Khu vực 2 - Nông thôn (KV2-NT) | 0,5 điểm | Các địa phương không thuộc KV1, KV2, KV3 |
| Khu vực 2 (KV2) | 0,25 điểm | Các thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh; các huyện ngoại thành TP trực thuộc TW |
| Khu vực 3 (KV3) | 0 điểm | Các quận nội thành TP trực thuộc TW |
Lưu ý: Thí sinh chỉ được hưởng chính sách ưu tiên khu vực trong năm tốt nghiệp THPT và duy trì thêm tối đa một năm kế tiếp.
Theo quy chế, mức điểm ưu tiên được chia thành hai hệ thống: Ưu tiên khu vực và Ưu tiên đối tượng chính sách.
Nhóm 1 (Ưu tiên cao nhất): Bao gồm người dân tộc thiểu số tại KV1; thương binh, bệnh binh; con liệt sĩ; con thương binh/bệnh binh suy giảm khả năng lao động trên 81%; con của Anh hùng lực lượng vũ trang...
Nhóm 2: Bao gồm thanh niên xung phong; quân nhân tại ngũ trên 15 tháng; người dân tộc thiểu số ngoài KV1; con thương binh/bệnh binh suy giảm khả năng lao động dưới 81%; người khuyết tật nặng; giáo viên và nhân viên y tế có thâm niên công tác trên 3 năm...
Một trong những thay đổi mang tính cốt lõi mà nhóm thí sinh điểm cao cần đặc biệt lưu tâm là cơ chế tính điểm ưu tiên giảm dần khi tổng điểm đạt từ 22,5 trở lên (trên thang điểm 30). Quy định này nhằm triệt tiêu hiện tượng "điểm ảo" và tình trạng tổng điểm sau khi cộng ưu tiên vượt quá mức tối đa 30 điểm, từ đó đảm bảo sự cạnh tranh bằng năng lực thực tế tại các ngành đào tạo có sức hút lớn.
Theo quy chế của Bộ GD&ĐT, mức điểm ưu tiên được quy định tương ứng với tổng điểm 3 môn trong tổ hợp xét tuyển theo thang điểm 10 (không nhân hệ số). Trường hợp các cơ sở đào tạo sử dụng thang điểm khác, mức điểm ưu tiên phải được quy đổi tương đương. Cụ thể, điểm ưu tiên đối với thí sinh đạt tổng từ 22,5 điểm trở lên sẽ được làm tròn đến hai chữ số thập phân và xác định theo công thức:Điểm ưu tiên = [(30 - Tổng điểm đạt được)/7,50] x Mức điểm ưu tiên.
Với cơ chế này, khi thí sinh đạt tổng điểm càng gần mức tuyệt đối 30, mức điểm ưu tiên được cộng thêm sẽ càng thấp dần. Chính sách trên giúp đảm bảo những thí sinh có năng lực học tập xuất sắc ở các khu vực khác nhau không bị chênh lệch quá lớn về cơ hội trúng tuyển, tạo ra một môi trường xét tuyển công bằng và minh bạch hơn.
