Điểm 10 vẫn chọn trường nghề thay vì đại học

Điểm cao vẫn chọn trường nghề

Một tuần trước khi các trường đại học công bố kết quả trúng tuyển, Phạm Viết Thành, cựu học sinh lớp 12A3, Trường THPT Phan Đăng Lưu (Nghệ An), quyết định đăng ký học ngành công nghệ ô tô tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc.

Quyết định của Thành khiến không ít giáo viên làm công tác tuyển sinh chú ý. Bởi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, em đạt 10 điểm toán, 8 điểm lý và 7,25 điểm ngữ văn, mức điểm đủ để có nhiều lựa chọn ở các trường đại học. Thế nhưng Thành không đăng ký xét tuyển đại học. "Em thích ngành công nghệ ô tô và thấy học nghề phù hợp với điều kiện gia đình hơn", Thành nói.

Bố mẹ Thành đều làm nông. Theo em, nếu học đại học, mỗi tháng gia đình có thể phải dành khoảng 8-10 triệu đồng cho tiền học và sinh hoạt. Trong khi đó, học nghề gần nhà, được hưởng chính sách hỗ trợ học phí và có nhiều thời gian thực hành giúp em giảm áp lực cho gia đình. Quan trọng hơn, Thành cho rằng điều mình cần sau THPT không chỉ là một tấm bằng mà là một nghề có thể theo đuổi lâu dài.

Không chỉ Phạm Viết Thành, Nguyễn Quốc Tuấn, cựu học sinh Trường THPT Nguyễn Trường Tộ (xã Yên Trung), cũng chọn học nghề dù đạt hơn 25 điểm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuấn đăng ký ngành công nghệ hàn và nhập học thẳng vào trường nghề, không xét tuyển đại học.

Nam sinh cho biết, em tìm hiểu khá kỹ về ngành học trước khi lựa chọn. Theo Tuấn, nhu cầu lao động kỹ thuật tại các khu công nghiệp, doanh nghiệp cơ khí, chế tạo và xây dựng đang tăng. Sau khi tốt nghiệp, người học có thể tìm việc ở nhiều doanh nghiệp trong nước hoặc tiếp tục tìm kiếm cơ hội làm việc ở nước ngoài. Những lựa chọn như Thành và Tuấn cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong mùa tuyển sinh năm nay, với một bộ phận học sinh, điểm cao không còn đồng nghĩa với việc nhất định phải vào đại học.

Học nghề không có nghĩa là dừng học

Theo bà Hoàng Thị Kim Dung, Phó Giám đốc Trung tâm tuyển sinh và hỗ trợ doanh nghiệp, Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc, mùa tuyển sinh năm nay, các ngành kỹ thuật, cơ khí và công nghệ tiếp tục thu hút đông học sinh. Trong đó, công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa là một trong những ngành được quan tâm nhiều nhất và trường đã sớm dừng nhận hồ sơ do vượt chỉ tiêu. Công nghệ ô tô cũng có lượng học sinh đăng ký lớn.

Một số ngành như tiếng Trung có số người học tăng, khiến trường phải điều chỉnh, bổ sung chỉ tiêu ở cả hệ trung cấp và cao đẳng. Các ngành kỹ thuật như hàn, cơ khí, điện lạnh cũng được nhiều học sinh lựa chọn, trong đó có những nghề thuộc nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ học phí. 

"Các em và phụ huynh bây giờ thực tế hơn. Họ quan tâm học ngành gì, ra trường làm công việc gì, doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng hay không và thu nhập thế nào", bà Dung nói.

Trong năm nay, Trường Cao đẳng Việt - Đức Nghệ An được tỉnh Nghệ An giao tổng chỉ tiêu 670 học sinh, sinh viên ở các trình độ cao đẳng và trung cấp. Đến nay, trường đã tiếp nhận gần 1.000 hồ sơ đăng ký. Ông Cao Anh Tuấn, Phó hiệu trưởng nhà trường cho biết, số học sinh chọn học nghề những năm gần đây có xu hướng tăng. Theo ông Tuấn, một trong những nguyên nhân là cách nhìn của học sinh và phụ huynh đã thay đổi. Nếu trước đây học nghề thường được xem là lựa chọn sau khi không vào được đại học, nay nhiều em chủ động tìm đến những ngành có nhu cầu nhân lực và thời gian đào tạo phù hợp.

Nhu cầu lao động kỹ thuật của doanh nghiệp tại các khu công nghiệp cũng ngày càng lớn. Cùng với đó, thị trường lao động Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan mở thêm cơ hội cho người học nghề sau khi tốt nghiệp. Sự thay đổi này cũng buộc các trường nghề phải thay đổi cách đào tạo.

Theo báo cáo về công tác giáo dục nghề nghiệp của tỉnh Nghệ An, các cơ sở đào tạo nghề đang chuyển mạnh theo hướng gắn chương trình với nhu cầu doanh nghiệp, tăng thời lượng thực hành, rèn kỹ năng nghề, kỹ năng mềm và tác phong công nghiệp cho người học. Mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp được mở rộng. 

Đến nay, có 187 lượt công ty, doanh nghiệp phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh trong đào tạo lại, đào tạo nâng cao, hỗ trợ học sinh, sinh viên thực hành, thực tập và tuyển dụng.

Thông qua các chương trình này, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã góp phần giải quyết việc làm cho hơn 40.000 học sinh, sinh viên, với mức lương bình quân khoảng 7 - 10 triệu đồng/người/tháng. Tỷ lệ học sinh, sinh viên có việc làm sau đào tạo đạt khoảng 81%. Riêng nhóm trình độ cao đẳng, trung cấp, tỷ lệ này đạt trên 96,2%. Những con số trên phần nào lý giải vì sao học nghề đang trở thành một lựa chọn có tính toán hơn trong mùa tuyển sinh.

Với Thành và Tuấn lựa chọn sau THPT không nhất thiết phải bắt đầu từ một trường đại học. Có em chọn học nghề ngay, có em tiếp tục từ trung cấp lên cao đẳng để nâng trình độ. Điều đáng chú ý là những lựa chọn này ngày càng xuất phát từ sự cân nhắc về ngành học, chi phí đào tạo và nhu cầu tuyển dụng, thay vì đơn thuần là phương án sau khi không đủ điểm vào đại học. 

Khi thị trường lao động cần nhiều nhân lực kỹ thuật, trường nghề đang trở thành một lựa chọn thực tế hơn với không ít học sinh có điểm số tốt.