Lĩnh vực huyết học truyền máu đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác và an toàn cao, trong khi đó tại tuyến y tế cơ sở, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, an toàn trong truyền máu và kỹ thuật bảo quản, thu gom, truyền máu cho bệnh nhân còn rất hạn chế. Điều đó đặt ra cho cán bộ Viện Huyết học - Truyền máu TW (HH -TM TW) nhiều bài toán cần có lời giải khi thực hiện Đề án 1816.
Đặt "viên gạch nền"
TS. Bạch Quốc Khánh, Phó Viện trưởng Viện HH-TM TW cho biết, khi bắt tay thực hiện Đề án 1816, lãnh đạo Viện đã quán triệt đây là cơ hội thực sự tốt để xốc lại lĩnh vực truyền máu ở cơ sở. Qua nhiều chuyến công tác ở địa phương cho thấy truyền máu ở cơ sở thiếu cán bộ trầm trọng. Nhiều địa phương có cán bộ nhưng anh em lại không yên tâm công tác vì trong ngành máu, ngoài tiền trực tại bệnh viện không có thu nhập gì thêm. Bên cạnh việc thiếu cán bộ, trang thiết bị truyền máu và bảo quản máu vì thế cũng rất lạc hậu. Ví dụ như tại Lai Châu, trước khi thực hiện Đề án 1816, các bác sĩ ở đó vẫn dùng kỹ thuật xét nghiệm hòa hợp nhóm máu trên lam kính, một kỹ thuật rất cổ điển và cho kết quả không chính xác. ThS. Nguyễn Ngọc Dũng, Phó trưởng khoa xét nghiệm tế bào, vừa đi tăng cường ở Lai Châu về, kể lại: Tôi thực sự bất ngờ với các đồng nghiệp trên đó. Anh em làm việc trong phòng ốc chật hẹp, trang thiết bị xét nghiệm máu thì quá thiếu. Kỹ thuật đầu tiên chúng tôi chuyển giao là kỹ thuật làm phản ứng chéo hòa hợp trên phiên đá, một kỹ thuật quan trọng trong việc giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh và kê đơn thuốc chính xác.
 Bệnh nhân đang điều trị tại BVĐK Lai Châu được thực hiện kỹ thuật xét nghiệm máu do thầy thuốc tuyến trên chuyển giao. |
Từ nhiều năm nay, Viện HH-TM TW đã chuẩn hóa cán bộ bằng cách luân khoa, luân buồng ngay tại viện. Một bác sĩ làm việc tại viện, trước khi ổn định vị trí công tác tại phòng, khoa trong viện, phải công tác ở các khoa, phòng khác. Nếu muốn được chuyển sang khoa, phòng khác thì phải nắm vững kỹ thuật và xử trí tốt các ca bệnh tại khoa. Nhờ vậy, các thầy thuốc của Viện HH-TM TW trong mỗi chuyến đi tăng cường theo Đề án 1816 đều đảm trách tốt mọi việc tại các khoa huyết học truyền máu ở cơ sở.
Phát triển trung tâm truyền máu khu vực
Theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trong vòng bán kính 150 km phải xây dựng các trung tâm truyền máu khu vực, vừa bảo đảm an toàn cho tuyến dưới, vừa thuận lợi cho bảo quản và duy trì chất lượng máu. Nước ta hiện nay đã và đang xây dựng các trung tâm truyền máu khu vực mà trung tâm truyền máu của các tỉnh miền núi phía Bắc ở Thái Nguyên là một ví dụ. Mới chính thức đi vào hoạt động từ tháng 10/2008, Trung tâm Truyền máu Thái Nguyên còn gặp vô vàn khó khăn, từ con người đến cơ sở vật chất. Nhiều trường hợp bệnh nhân cấp cứu vì thiếu máu ở Cao Bằng, Lạng Sơn... đã phải về Hà Nội để lấy máu hoặc điều trị. Thực hiện Đề án 1816, các cán bộ tăng cường của Viện HH-TM TW đã thực hiện chuyển giao nhiều kỹ thuật từ xét nghiệm tổng hợp phân tích máu, xét nghiệm đông máu, xét nghiệm truyền máu... đến chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, tổ chức sản xuất máu, điều phối ngân hàng máu thực sự có hiệu quả.
Làm hết mình, cống hiến bằng cả năng lực, trí tuệ, mọi thời gian rảnh rỗi dành cho cán bộ cơ sở được các thầy thuốc Viện HH-TM TW nghiêm túc thực hiện. Như trường hợp ThS. Dũng, BS. Lương, trong 3 tháng đi tăng cường cho Lai Châu, các anh đã tổ chức 6 lớp tập huấn cho các xét nghiệm viên tuyến huyện của tỉnh. Vừa học lý thuyết, vừa hướng dẫn ngay tại khoa, phòng nên sau 3 tháng tăng cường, các bác sĩ của Bệnh viện đa khoa tỉnh Lai Châu và các huyện trong tỉnh đã thành thạo 18 xét nghiệm mới trong lĩnh vực huyết học. Đơn cử, năm 2008, các bác sĩ ở Lai Châu chỉ thực hiện truyền 161 đơn vị máu cho bệnh nhân thì sau 3 tháng có bác sĩ tăng cường, Lai Châu đã truyền máu an toàn được 160 đơn vị máu. Bên cạnh đó, tỉnh miền núi này nhờ bác sĩ tuyến trên về tăng cường đã tổ chức được ngân hàng máu sống có 300 thành viên.
Người trong nghề đều nói, lĩnh vực huyết học - truyền máu như một "nhà máy" sản xuất, từ công nhân đến dây chuyền đều phải tuân thủ chất lượng, tiêu chuẩn nghiêm ngặt, thực hiện Đề án 1816 ở Viện HH-TM TW có thể ví với việc đi xây dựng những "nhà máy" vì con người như thế!
Bài và ảnh: Nguyễn Quang