Theo một đánh giá mới nhất dự báo trái đất nóng lên sẽ gây hạn hán và lũ lụt trên toàn thế giới, các sông băng và dải băng tan sẽ dẫn tới tình trạng lũ lụt và mực nước biển dâng cao cũng như các điều kiện thời tiết khắc nghiệt trong thế kỷ tới. Rạn san hô Great Barrier, Vườn quốc gia Kilimanjaro và Tháp London... là các di sản thế giới của UNESCO trong thế kỷ này sẽ bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu.
Sông băng sẽ "tuyệt chủng"
Sự tan chảy của các sông băng trên toàn thế giới đang gây ảnh hưởng tới diện mạo của các địa điểm được công nhận về vẻ đẹp nổi tiếng và phá hủy nơi cư trú của các loài động vật hoang dã quý hiếm như báo tuyết và gấu trúc đỏ ở Vườn quốc gia Sagarmatha của Nepal. Hiện nay, các sông băng trên dãy Himalaia đang thu hẹp nhanh chóng vì biến đổi khí hậu là điều đáng lo ngại. Theo báo cáo của Ủy ban liên chính phủ về thay đổi khí hậu (IPCC), xu hướng này hầu hết diễn ra ở các vùng cao. Gần 67% sông băng trên các dãy núi Himalaia và Thiên Sơn đã co lại trong thập kỷ qua, ví dụ sông băng Gangotri mỗi năm co lại 30m.
Những thay đổi về nhiệt độ khí quyển và lượng mưa sẽ gây ảnh hưởng đến sự cân bằng giữa lượng nước mưa được lưu giữ trong mùa xuân và tan chảy trong mùa hè. Nhiệt độ trung bình toàn cầu dự kiến sẽ tăng lên từ 1,4oC - 5,8oC vào cuối thế kỷ này. Báo cáo của Unesco nêu rõ nhiệt độ khí quyển tăng 4oC sẽ xóa bỏ gần như toàn bộ các sông băng trên trái đất.
 Sông băng sắp trở thành cổ tích. |
"Tẩy trắng" san hô
Rạn san hô Great Barrier của Australia, nơi chứa 2.900 cá thể với 400 loài san hô, 1.500 loài cá và vài nghìn loài nhuyễn thể, nơi cư trú của các loài như cá nược, rùa xanh và rùa caretta sẽ khó tránh khỏi bị tẩy trắng. Đó là những trường hợp san hô chuyển sang màu trắng và sẽ chết do nhiệt độ nước biển tăng lên. Hội Bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN) đánh giá, 20% rạn san hô của thế giới đã bị phá hủy.
Rạn san hô và rừng ngập mặn nguyên sinh đóng vai trò như các rào chắn tự nhiên chống bão lũ. Các hệ sinh thái biển khỏe mạnh trên toàn thế giới sẽ có khả năng chống lại các tác động của biến đổi khí hậu như tẩy trắng san hô và san hô chết, sự di cư của các loài chủ đạo và sự suy giảm toàn diện chất lượng hệ sinh thái nếu các rạn san hô vẫn còn nguyên vẹn. Rạn san hô cung cấp sinh kế cho 100 triệu người và tạo nền tảng cho các ngành công nghiệp như du lịch và nghề cá, mang lại lợi ích hàng năm là 30 tỷ USD.
Đa dạng sinh học trên cạn sắp... cạn
Vùng Cape Floral chiếm chưa đến 0,5% diện tích châu Phi nhưng là nơi chiếm gần 20% đa dạng sinh học thực vật của lục địa này. Đây là một trong những khu vực có các loài thực vật phong phú nhất, được thừa nhận là 1 trong 6 "vương quốc thực vật" của thế giới, đang bị đe dọa bởi sự thu hẹp của các nơi cư trú khí hậu sinh học do nóng lên và những thay đổi lượng mưa. Những tác động của biến đổi khí hậu sẽ thu hẹp các nơi cư trú khí hậu sinh vật tối ưu do sự nóng lên và tình trạng khô hạn tiềm tàng; những thay đổi hệ sinh thái ứng phó với thay đổi các điều kiện môi trường và sự gia tăng tần suất hỏa hoạn.
Do những thay đổi tự nhiên này, theo dự báo, 4 trong số 5 khu bảo tồn ở Nam Mỹ sẽ mất từ 10-40% các loài thực vật vào năm 2050. Trên phạm vi toàn cầu, khí hậu nóng lên sẽ dẫn đến những thay đổi trong phân bố các loài bao gồm các mầm bệnh xâm nhập và các sinh vật ký sinh, việc tính thời gian của các sự kiện sinh học như ra hoa và mối quan hệ giữa động vật ăn thịt với con mồi, sinh vật ký sinh và sinh vật chủ, cây cối và thụ phấn. Giải pháp là thành lập các khu bảo tồn, di dời các loài đang bị nguy hiểm hoặc tới các nơi cư trú hoang dã an toàn hơn hoặc bằng cách lưu trữ tài nguyên di truyền trong các ngân hàng gen hoặc hạt giống hoặc tại các điểm bảo tồn ngoại vi.
 Đa dạng sinh học trên cạn sắp... cạn. |
Những thành phố nổi tiếng không... nằm ngoài tầm ngắm
Theo dự báo, vào năm 2050, ở Sheerness, mực nước biển sẽ dâng cao thêm 34cm làm thay đổi mức độ sự cố lũ xảy ra từ tần suất 1000/năm/lần tăng lên 200 năm/một lần. Đến năm 2100, ước tính con đập ở sông Thames sẽ phải đóng cửa 200 lần mỗi năm để bảo vệ London khỏi lũ lụt do thủy triều. Chỉ một lần đóng đập sông Thames sẽ gây thiệt hại gián tiếp về chi phí cho nền kinh tế Anh là 30 tỷ bảng. Báo cáo của UNESCO dự báo lũ lụt sẽ làm ngập ít nhất 3 di sản thế giới nằm gần sông Thames, đó là Bảo tàng biển quốc gia, Greenwich, Tháp London và Cung điện Westminster.
Theo các kịch bản về biến đổi khí hậu, đến năm 2100 mực nước dâng cao 54cm, nếu không có biện pháp can thiệp nào thì dự báo Venice sẽ bị nhấn chìm. Prague, thủ đô Cộng hòa Séc cũng bị ngập lụt đe dọa. Gần đây, các nhà thờ hồi giáo được xây từ bùn ở Timbuktu bị thiệt hại nghiêm trọng vì các trận mưa lớn vào các năm 1999, 2001 và 2003 làm sụp đổ các toà nhà truyền thống bằng đất nung. Từ năm 1901 - 1996, ở Timbuktu, nhiệt độ đã tăng 1,4oC và tác động của hạn hán đang trở nên nghiêm trọng. Những thay đổi theo dự báo chứng tỏ, trong tương lai, khu vực này sẽ phải đối mặt với sự sụt giảm lượng mưa trung bình và sự gia tăng nhiệt độ khí quyển chắc chắn sẽ làm tăng tình trạng xâm lấn của sa mạc và thiệt hại do bão cát.
Mỹ Định (Tổng hợp từ Newscientis, Pravda)