Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, khi toàn thể đất nước hướng về những người thầy cô giáo với lòng biết ơn và sự trân trọng, định hướng giá trị "Tài năng để phụng sự - Năng lực để cống hiến" càng mang ý nghĩa sâu sắc, nơi sự thành công của mỗi người học gắn liền với sự phồn vinh của đất nước.
Có những hạt giống được gieo xuống mặt đất để nảy mầm thành cây xanh, nhưng cũng có những hạt giống được gieo vào tâm hồn con người, âm thầm lớn lên thành tri thức, nhân cách, ước mơ và khát vọng cống hiến. Đó chính là những hạt giống mà bao thế hệ nhà giáo Việt Nam đã tận tụy vun trồng bằng trí tuệ, bằng tình yêu thương và cả một cuộc đời gắn bó với sự nghiệp giáo dục.
Lịch sử hàng nghìn năm của nhân loại đã chứng minh rằng, sự hưng thịnh bền vững của một dân tộc không chỉ được quyết định bởi tài nguyên thiên nhiên hay tiềm lực kinh tế, mà trước hết bởi trí tuệ, phẩm chất, năng lực sáng tạo và khát vọng vươn lên của mỗi người công dân. Đảng ta đã khẳng định: "Giáo dục và đào tạo luôn là quốc sách hàng đầu". Từ Nghị quyết 29-NQ/TW, Kết luận số 91-KL/TW đến Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt giáo dục vào vị trí then chốt của tiến trình phát triển đất nước. Gắn với Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giáo dục phải kiến tạo những thế hệ công dân có khả năng làm chủ tri thức, sáng tạo công nghệ và giải quyết những thách thức của thời đại.
Giai đoạn 2020-2026 ghi dấu những nỗ lực đáng trân trọng của ngành giáo dục Việt Nam, nổi bật là việc hoàn thành lộ trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở tất cả các khối lớp trong năm học 2024-2025, cùng những thành tích của học sinh tại các kỳ thi Olympic quốc tế và bước tiến trong chuyển đổi số giáo dục.
Tuy nhiên, thước đo cao nhất của thành tựu giáo dục không chỉ là những tấm huy chương, bảng xếp hạng hay số lượng bằng cấp, mà chính là chất lượng con người được đào tạo và những giá trị mà người học tạo ra cho xã hội. Một trong những dấu ấn quan trọng của giai đoạn này là sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo. Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã tạo hành lang pháp lý chuyên biệt, khẳng định vị thế và chính sách đãi ngộ đối với nhà giáo. Quy định về tiền lương nhà giáo công lập được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp, cùng định hướng nâng phụ cấp ưu đãi nghề theo Nghị quyết 71-NQ/TW, thể hiện sự ghi nhận đối với những đóng góp thầm lặng của người thầy cô giáo, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà còn khơi dậy khát vọng và dẫn lối tương lai cho các thế hệ học trò. Ảnh minh họa: MOET
Cùng với đó, những chủ trương miễn - giảm học phí, khắc phục tình trạng trường lớp tạm, đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Một ngôi trường mới giữa vùng biên cương hay hải đảo xa xôi không chỉ là một công trình xây dựng, mà là nơi những ước mơ của trẻ thơ được đánh thức, nơi tình yêu quê hương, đất nước được vun đắp qua những bài học đầu đời từ những người thầy cô giáo.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, khi tri thức nhân loại có thể được tiếp cận chỉ bằng một thao tác kết nối thông minh, vai trò của người thầy không hề giảm đi mà càng trở nên quan trọng hơn. Công nghệ có thể hỗ trợ cung cấp thông tin, nhưng không thể thay thế hoàn toàn người thầy trong việc nuôi dưỡng nhân cách, định hướng giá trị văn hóa, truyền cảm hứng và khơi dậy khát vọng sống có ích cho xã hội.
Người thầy của kỷ nguyên mới không chỉ truyền đạt những điều đã biết mà còn khuyến khích người học khám phá những điều chưa biết; không chỉ dạy cách tìm ra câu trả lời, mà còn rèn luyện cho người học khả năng đặt ra những câu hỏi có giá trị sáng tạo. Đổi mới giáo dục phải bắt đầu từ đổi mới tư duy của người thầy: từ áp đặt tri thức sang gợi mở tư duy, từ ghi nhớ từ chương sang sáng tạo, từ giáo dục đại chúng sang tôn trọng sự khác biệt và tiềm năng của mỗi cá nhân.
Trước sự quan tâm, đãi ngộ và kỳ vọng ngày càng lớn của xã hội, mỗi nhà giáo cũng phải không ngừng tự học, nâng cao năng lực chuyên môn, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp, lòng tự trọng và tinh thần trách nhiệm. Giảm tải áp lực thi cử, khắc phục bệnh thành tích, đổi mới kiểm tra, đánh giá hướng đến thực học, thực hành là những đổi mới mang tính đột phá. Nhà trường cần trở thành môi trường mà người học được suy nghĩ độc lập, được tranh luận trên tinh thần khoa học, được thử nghiệm dựa trên sáng tạo và trưởng thành từ những trải nghiệm cá nhân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người". Tư tưởng cao đẹp ấy vẫn còn vẹn nguyên giá trị, bởi mục tiêu cao quý nhất của giáo dục là hình thành những công dân có nhân cách, lý tưởng và trách nhiệm với Tổ quốc. Đổi mới tư duy giáo dục trong kỷ nguyên mới phải dựa trên nguyên lý: "Tài năng để phụng sự - Năng lực để cống hiến". Tài năng không chỉ để tự khẳng định bản thân mà còn tạo ra giá trị tốt đẹp cho cộng đồng; năng lực không chỉ để đạt thành công cá nhân mà còn giải quyết những vấn đề của xã hội và đóng góp cho sự phát triển đất nước.
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 hàng năm không chỉ là dịp để xã hội tri ân những người thầy cô giáo, mà còn là thời khắc để mỗi nhà giáo suy ngẫm về sứ mệnh của mình trước tương lai đất nước. Sau những năm tháng đứng trên bục giảng - dù là trực tiếp hay trực tuyến, di sản lớn nhất mà người thầy để lại không phải là những trang giáo án hay những thành tích được ghi nhận, mà chính là những thế hệ học trò trưởng thành, biết sống tử tế, có trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm với quê hương - đất nước. Một người thầy có thể không nhìn thấy hết những quả ngọt từ hạt giống tri thức mình gieo mầm xuống hôm nay; nhưng chính những hạt giống ấy, khi được vun trồng bằng tình yêu thương và trí tuệ, sẽ góp phần làm nên niềm kiêu hãnh của dân tộc.
Mỗi lớp học là nơi khơi nguồn sáng tạo, mỗi mái trường là nơi nuôi dưỡng nhân cách và mỗi người thầy là một tấm gương phụng sự, giáo dục sẽ thực sự trở thành sức mạnh nội sinh đưa đất nước Việt Nam phát triển phồn vinh, văn minh và thịnh vượng.