Di sản cần được toàn dân bảo vệ

Sáng 7/4, TP. Hà Nội đã đón Bằng chứng nhận của UNESCO đối với Ký ức thế giới - 82 tấm bia tiến sĩ triều Lê Mạc ở Văn Miếu Quốc Tử Giám. Đây cũng là dịp thể hiện những mong muốn và quyết tâm bảo tồn, phát huy di sản của Thăng Long ngàn năm.

Ấn tượng Văn Miếu - Thăng Long

Nhân dịp trao Bằng chứng nhận, đại diện UNESCO đã công bố Nghị quyết tham gia kỷ niệm Đại lễ 1.000 năm Thăng Long và tuyên bố Hà Nội: "Cảnh quan đô thị lịch sử" cùng những hoạt động của UNESCO chào mừng Hà Nội nghìn tuổi. Bà Katherine Muller-Martin - Trưởng Văn phòng đại diện UNESCO tại Hà Nội kêu gọi: Tôi mong rằng nhân dân hãy cùng giữ gìn cho Hà Nội trở thành đô thị sạch nhất châu Á Thái Bình Dương, ở đó còn tồn tại tất cả những di sản tuyệt vời để mọi người có điều kiện chiêm ngưỡng.

82 tấm bia Văn Miếu được công nhận danh hiệu thế giới bởi tính độc đáo được thể hiện qua các dữ liệu sử học, văn học, mỹ thuật trên từng tấm bia. Mỗi tác phẩm được tạo tác công phu là một minh chứng cho tinh thần trân trọng học vấn, tôn vinh hiền tài và quan tâm đến giáo dục của các triều đại Việt Nam. Hình thức trang trí, kỹ thuật khắc bia cũng cung cấp những thông tin cho môn bi ký học, thư pháp học. Đặc biệt, những tấm bia tồn tại qua hàng trăm năm là những biểu hiện sinh động cho quá trình "Việt Nam hoá đạo Khổng". Đại diện UNESCO trao Bằng chứng nhận cho lãnh đạo TP. Hà Nội và Trung tâm hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu Quốc Tử Giám, bà Katherine Muller-Martin - Trưởng Văn phòng đại diện UNESCO Hà Nội khẳng định: “Di sản được lưu giữ tại Văn Miếu, nơi thờ cúng Khổng Tử và đã trở thành một phần bản sắc văn hóa của mỗi người Việt”.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng đánh giá cao ý nghĩa của việc công nhận và trao danh hiệu cho bia tiến sĩ Văn Miếu trước thềm Đại lễ 1000 năm Thăng Long. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các công tác tôn vinh di sản văn hóa vật thể, phi vật thể diễn ra trong năm 2010 sẽ tiếp tục để lại ấn tượng lâu dài đối với bạn bè quốc tế.

Tham quan bia đá Văn Miếu.

Đừng quên giáo dục lớp măng non!

Hiện nay, cùng với việc tôn vinh, tuyên truyền về di sản thế giới của 82 tấm bia Văn Miếu, công tác bảo tồn di sản cũng được dư luận hết sức quan tâm. Trong mấy ngày qua, dư luận đã trao đổi xung quanh một số ý tưởng về việc bảo vệ bia Văn Miếu bằng hệ thống hàng rào hoặc nhà kính. Việc làm này nhằm ngăn cản việc sờ, xoa vào di sản rất phổ biến lâu nay. Tuy Giám đốc Trung tâm hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu Quốc Tử Giám Kim Ngọc cho biết, vẫn chưa có đề nghị và quyết định chính thức về việc này, nhưng những thông tin ban đầu cũng đã dấy lên một số lo ngại. Bởi nếu làm hàng rào hay đóng hộp kính cho bia đá thì sẽ tốn kém và khó đảm bảo về mỹ thuật cũng như hạn chế sự quan sát của quần chúng.

Theo nhiều nhà chuyên môn, cán bộ quản lý văn hóa thì công tác tuyên truyền giáo dục là rất quan trọng. Tuyên truyền liên tục, lâu dài mới có thể tạo ra cho người dân sự tự nguyện bảo vệ di sản. Tuy nhiên, hình thức tuyên truyền thế nào cho hiệu quả và chống lại được sự đụng chạm vào di sản thì dường như vẫn còn là sự lúng túng. Trong bối cảnh đó thì việc số hóa các dữ liệu của di sản như hình thức, mỹ thuật, nội dung, ý nghĩa sử dụng, quá trình tạo tác... và đưa lên mạng, thể hiện qua nhiều ngôn ngữ nhằm quảng bá rộng rãi tới công chúng là những việc làm rất cần thiết. Cũng như vậy, kịp thời tạo điều kiện cho thế hệ măng non tiếp cận, tìm hiểu và có ý thức bảo vệ di sản ngay từ bây giờ cũng sẽ giảm đáng kể nguy cơ vi phạm từ con người trong tương lai. 

Lưu Nguyễn