Dị dạng mạch máu thường được phát hiện ở độ tuổi từ 20 - 40, trong đó các biến chứng nguy hiểm có xu hướng xuất hiện nhiều nhất ở nhóm tuổi 30 - 50.
Bệnh được chia thành hai nhóm chính gồm: dị dạng mạch máu não và dị dạng mạch máu ngoại biên.
Dị dạng mạch máu não (dị dạng động - tĩnh mạch não) là tình trạng động mạch và tĩnh mạch nối trực tiếp với nhau mà không thông qua hệ thống mao mạch. Dị dạng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong mô não hoặc trên bề mặt não, song thường gặp hơn ở thân não, tủy sống và nhu mô não.
Dị dạng động - tĩnh mạch ngoại biên có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong hệ thống mạch máu của cơ thể. Các vị trí thường gặp gồm da, vùng mặt, các chi hoặc các cơ quan nội tạng như tim, phổi, gan…
Hai dạng dị dạng mạch máu có triệu chứng và mức độ nguy hiểm khác nhau. Vậy đâu là những dấu hiệu phổ biến giúp nhận biết sớm tình trạng này?
Nhận biết dị dạng mạch máu
Theo các nghiên cứu, khoảng 15% người mắc bệnh không có triệu chứng, trong khi gần 50% trường hợp có biểu hiện ban đầu là xuất huyết não.
Ngoài ra, một số dấu hiệu thường gặp khác của dị dạng mạch máu bao gồm:
- Co giật cục bộ hoặc toàn thân, mất kiểm soát vận động, có thể kèm theo mất ý thức.
- Đau đầu kéo dài, đôi khi đau nửa đầu, thường khu trú tại vùng não có dị dạng mạch máu.
- Trường hợp dị dạng động - tĩnh mạch ngoại biên có thể gây đau lưng dữ dội, khởi phát đột ngột và lan xuống hai chân.
- Buồn nôn, nôn ói, choáng váng, xây xẩm mặt mày.
- Yếu cơ hoặc liệt tứ chi do tổn thương các sợi thần kinh; có thể xuất hiện khối u hoặc vùng sưng bất thường ở các chi.
- Khi dị dạng nằm ở thùy chẩm hoặc ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác, người bệnh có thể bị nhìn mờ, sưng mắt, rối loạn vận nhãn.
- Gặp khó khăn trong việc nói, hiểu ngôn ngữ hoặc diễn đạt ý nghĩ.
- Một số triệu chứng ít gặp khác như: suy giảm trí nhớ, ảo giác, khó thở, đau bụng, tê ngứa đột ngột…
Dị dạng mạch máu là tình trạng bất thường tại điểm kết nối giữa động mạch và tĩnh mạch.
Dị dạng mạch máu có nguy hiểm không?
Trong điều kiện bình thường, động mạch có nhiệm vụ vận chuyển máu giàu oxy từ tim đến các cơ quan, đặc biệt là não. Ngược lại, tĩnh mạch đưa máu đã trao đổi oxy từ các cơ quan trở về tim. Do máu từ tim bơm ra với áp lực cao, tốc độ dòng chảy trong động mạch lớn hơn nhiều so với tĩnh mạch. Vì vậy, mao mạch - hệ mạch máu nhỏ nhất - đóng vai trò trung gian giúp điều hòa áp lực và tốc độ dòng máu.
Khi xảy ra dị dạng mạch máu, hệ thống mao mạch bị thiếu hụt hoặc không tồn tại, khiến máu từ động mạch chảy trực tiếp sang tĩnh mạch. Tĩnh mạch vốn không chịu được áp lực cao nên rất dễ bị giãn, phình hoặc vỡ, dẫn đến xuất huyết nguy hiểm. Nếu dị dạng nằm trong não hoặc các cơ quan nội tạng quan trọng, nguy cơ tử vong là rất lớn.
Bên cạnh đó, tĩnh mạch bị giãn có thể chèn ép các mô xung quanh, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất nuôi tế bào, ảnh hưởng đến hoạt động của hệ bạch huyết và các cơ quan liên quan. Những biến chứng nghiêm trọng có thể gặp khi mắc dị dạng mạch máu gồm:
- Đột quỵ: Dị dạng mạch máu não gây tổn thương mô não, cản trở tuần hoàn và dẫn đến đột quỵ.
- Phình mạch: Vị trí mạch máu dị dạng phình to như quả bóng, làm tăng nguy cơ vỡ mạch.
- Tổn thương não: Ảnh hưởng đến khả năng tư duy, trí nhớ, đọc hiểu và xử lý thông tin.
- Hôn mê: Xuất huyết nghiêm trọng có thể khiến người bệnh rơi vào hôn mê sâu, đe dọa tính mạng.
Tóm lại: Dị dạng mạch máu có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong cơ thể, nhưng thường gặp nhất ở não và cột sống. Trước đây, bệnh từng được xem là không thể điều trị. Dị dạng mạch máu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự điều phối của não bộ đối với các hoạt động của cơ thể; nếu phát hiện và can thiệp muộn, nguy cơ tử vong là rất cao.
Thực tế, nhiều bệnh nhân dị dạng mạch máu não không có triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ khi thăm khám hoặc điều trị các bệnh lý khác, hoặc thông qua các chương trình tầm soát sức khỏe. Vì vậy, mỗi người nên chủ động khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm những bất thường. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu kéo dài, chóng mặt, rối loạn thần kinh…, cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
.
