Duy trì đi bộ đều đặn giúp cải thiện thể lực, hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đường huyết, cân nặng và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ.
Tuy nhiên, những trường hợp đột quỵ xảy ra khi đang đi bộ có thể khiến nhiều người lo ngại: liệu đi bộ có gây đột quỵ, và cần đi bao xa, bao lâu để bảo đảm an toàn?
1. Đi bộ có gây đột quỵ không?
Đi bộ ở cường độ phù hợp nhìn chung giúp giảm nguy cơ đột quỵ, chứ không phải là nguyên nhân thường gặp gây ra bệnh này. Vận động thường xuyên giúp cải thiện huyết áp, chuyển hóa đường và mỡ máu, kiểm soát cân nặng và sức khỏe mạch máu. Đây đều là những yếu tố liên quan đến nguy cơ đột quỵ.
Đi bộ là hình thức vận động đơn giản, ít tốn kém và phù hợp với nhiều lứa tuổi. Ảnh AI
Tuy vậy, đột quỵ vẫn có thể xảy ra trong lúc đi bộ, cũng như khi nghỉ ngơi hoặc thực hiện các hoạt động thường ngày. Người bị tăng huyết áp, rung nhĩ, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc có bệnh mạch máu não có nguy cơ nền cao hơn. Khi một biến cố xảy ra trong lúc đi bộ, không thể mặc nhiên kết luận rằng đi bộ là nguyên nhân.
Ở người ít vận động lâu ngày, có bệnh tim mạch chưa được kiểm soát hoặc đột ngột tập quá sức, gắng sức không phù hợp có thể làm tăng áp lực lên hệ tim mạch và làm bộc lộ bệnh lý tiềm ẩn. Vì vậy, điều quan trọng là lựa chọn mức vận động phù hợp với sức khỏe, thay vì lo sợ đột quỵ mà ngừng vận động hoàn toàn.
2. Đi bộ bao lâu, bao xa là phù hợp?
Với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, mục tiêu được khuyến nghị là ít nhất 150 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày trong 5 ngày. Người có thể trạng tốt và muốn tăng thêm lợi ích có thể hướng tới 300 phút mỗi tuần, nếu dung nạp tốt. Không nhất thiết phải đạt mục tiêu ngay từ đầu.
Người mới tập hoặc ít vận động có thể bắt đầu bằng 5–10 phút mỗi lần, đi với tốc độ thoải mái, rồi tăng dần thời gian và cường độ theo khả năng. Có thể chia thành hai hoặc ba lần đi bộ ngắn trong ngày.
Không có một quãng đường cố định phù hợp với tất cả mọi người. Cùng đi bộ 2 km, người có thể lực tốt có thể thấy nhẹ nhàng, trong khi người cao tuổi hoặc mắc bệnh tim phổi có thể đã cảm thấy mệt. Vì vậy, nên ưu tiên thời gian, cường độ và khả năng dung nạp thay vì cố đạt một số kilomet hoặc số bước chân bằng mọi giá.
3. Đi bộ thế nào để an toàn?
Trước khi đi bộ, nên dành khoảng 5–10 phút đi chậm để làm nóng cơ thể. Sau đó tăng dần tốc độ đến mức vận động vừa phải, rồi giảm tốc độ trong vài phút cuối để cơ thể hồi phục từ từ.
Một cách đơn giản để kiểm soát cường độ là "bài kiểm tra nói chuyện": khi đi bộ ở mức vừa, bạn vẫn có thể nói thành câu nhưng khó hát liên tục. Nếu thở hổn hển, không thể nói trọn câu hoặc thấy kiệt sức, cần giảm tốc độ hoặc nghỉ ngơi.
Ngoài ra, nên:
- Chọn giày vừa chân, đường đi bằng phẳng, đủ ánh sáng và ít nguy cơ vấp ngã.
- Uống nước phù hợp, tránh đi bộ trong thời tiết quá nóng hoặc khi cơ thể đang mệt, sốt hay mất nước.
- Không đột ngột chuyển từ đi chậm sang đi nhanh, leo dốc hoặc đi quãng đường dài.
- Nếu có bệnh nền, dùng thuốc điều trị hoặc từng xuất hiện triệu chứng bất thường khi gắng sức, hãy trao đổi với bác sĩ để xác định mức vận động phù hợp.
Đi bộ đúng cách là một biện pháp đơn giản giúp nâng cao sức khỏe và góp phần phòng ngừa đột quỵ. Ảnh AI
4. Những ai cần thận trọng khi đi bộ?
Phần lớn người trưởng thành có thể đi bộ để nâng cao sức khỏe. Tuy nhiên, người mắc bệnh tim mạch chưa ổn định, đau thắt ngực, suy tim đang nặng lên, khó thở khi nghỉ, huyết áp chưa được kiểm soát hoặc mới trải qua nhồi máu cơ tim, đột quỵ hay phẫu thuật cần được nhân viên y tế hướng dẫn trước khi bắt đầu hoặc tăng cường độ tập luyện.
Người bị đau khớp nặng, rối loạn thăng bằng hoặc có nguy cơ té ngã cũng cần điều chỉnh cách đi bộ, lựa chọn địa hình an toàn và có thể cần người hỗ trợ. Không phải ai cũng cần ngừng đi bộ hoàn toàn; nhiều người mắc bệnh mạn tính vẫn có thể vận động, nhưng mức độ cần được cá thể hóa.
Nếu đang đi bộ mà xuất hiện đau hoặc tức ngực, khó thở bất thường, hồi hộp kèm choáng váng, chóng mặt dữ dội hoặc cảm giác sắp ngất, cần dừng lại và tìm trợ giúp y tế. Đặc biệt, nếu có dấu hiệu đột quỵ đột ngột như méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân, hãy gọi cấp cứu ngay. Không chờ xem triệu chứng có tự hết hay không và không tự lái xe đến bệnh viện.
Thông điệp dành cho cộng đồng: Đi bộ đúng cách là một biện pháp đơn giản giúp nâng cao sức khỏe và góp phần phòng ngừa đột quỵ. Hãy bắt đầu từ mức phù hợp, tăng dần thời gian và cường độ, lắng nghe các dấu hiệu bất thường của cơ thể và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch. Mục tiêu không phải đi thật xa hay thật nhanh, mà là vận động đều đặn, an toàn và duy trì lâu dài.
