Khi đi bộ, bàn chân phải liên tục tiếp nhận trọng lượng cơ thể, thích nghi với bề mặt tiếp xúc và tạo lực đẩy đưa cơ thể về phía trước. Hoạt động này cần sự phối hợp của các cơ nội tại nằm trong bàn chân, cơ bắp chân và hệ thống gân hỗ trợ duy trì vòm bàn chân. Trong đó, các cơ nội tại có vai trò kiểm soát chuyển động ngón chân, góp phần ổn định vòm bàn chân và phân phối lực khi di chuyển.
Theo BS. Nguyễn Trọng Thủy (nguyên bác sĩ Đội tuyển bóng đá nam quốc gia và U23 Việt Nam), khi các nhóm cơ tham gia vận động bàn chân chưa đủ sức mạnh và sức bền, khả năng chịu tải khi đi bộ có thể bị hạn chế. Người tập dễ cảm thấy mỏi, căng tức bàn chân khi đi bộ kéo dài hoặc tăng cường độ vận động đột ngột. Vì vậy, việc rèn luyện các nhóm cơ này cần được thực hiện thường xuyên, phù hợp với khả năng thể lực.
Tuy nhiên, mỏi bàn chân không phải lúc nào cũng xuất phát từ tình trạng cơ yếu. Giày dép không phù hợp, tăng quãng đường đi bộ quá nhanh, trọng lượng cơ thể hoặc những bất thường về cấu trúc bàn chân cũng có thể góp phần gây ra triệu chứng này.
Dưới đây là 3 bài tập giúp tăng cường sức mạnh và sức bền của các nhóm cơ tham gia vận động bàn chân.
1. Tập co ngắn bàn chân giúp bàn chân đỡ mỏi khi đi bộ
Bài tập co ngắn bàn chân (short foot) tập trung kích hoạt các cơ nội tại bàn chân, giúp tăng khả năng nâng đỡ và kiểm soát vòm bàn chân khi chịu trọng lượng cơ thể. Nhờ đó, bàn chân có thể duy trì độ ổn định tốt hơn trong quá trình đi bộ.
Cách thực hiện:
- Ngồi trên ghế, đặt bàn chân phẳng trên sàn, hai chân song song.
- Giữ các ngón chân thả lỏng, từ từ kéo phần trước bàn chân về phía gót chân để nâng nhẹ vòm bàn chân.
- Không cuộn các ngón chân, không nhấc gót hoặc phần trước bàn chân khỏi sàn.
- Giữ tư thế khoảng 5 giây rồi thả lỏng.
- Thực hiện 8 - 10 lần mỗi bên. Khi đã quen, có thể tăng dần thời gian giữ tư thế.

Tập co ngắn bàn chân giúp bàn chân đỡ mỏi khi đi bộ. Ảnh minh họa AI.
2. Tập điều khiển các ngón chân
Các cơ nhỏ trong bàn chân tham gia điều khiển chuyển động của ngón chân và hỗ trợ giữ thăng bằng khi đứng, đi. Bài tập giúp rèn khả năng phối hợp của nhóm cơ này, qua đó hỗ trợ bàn chân kiểm soát lực tốt hơn trong mỗi bước đi.
Cách thực hiện:
- Ngồi trên ghế hoặc đứng vững, đặt bàn chân phẳng trên sàn.
- Giữ bốn ngón chân nhỏ áp xuống sàn, từ từ nâng ngón chân cái lên rồi hạ xuống.
- Tiếp theo, giữ ngón chân cái áp xuống sàn và nâng bốn ngón còn lại. Có thể tập tùng bàn chân hoặc đồng thời cả hai bàn chân.
- Thực hiện mỗi động tác 8 - 10 lần, đổi bên và cố gắng giữ các ngón chân chuyển động độc lập.
- Nếu khó thực hiện khi đứng, nên bắt đầu ở tư thế ngồi để dễ kiểm soát động tác.

Tập rèn luyện các ngón chân hỗ trợ bàn chân kiểm soát lực tốt hơn trong mỗi bước đi. Ảnh minh họa AI.
3. Nâng gót chân
Nâng gót chân giúp tăng cường sức mạnh cơ bụng chân và cơ dép ở cẳng chân. Đây là những nhóm cơ quan trọng trong việc tạo lực đẩy khi đi bộ. Tập luyện thường xuyên giúp cải thiện khả năng hoạt động của cẳng chân và bàn chân khi di chuyển.
Cách thực hiện:
- Đứng thẳng, hai chân rộng bằng hông, hai tay vịn nhẹ vào thành ghế hoặc mặt bàn chắc chắn để giữ thăng bằng.
- Từ từ nhấc gót chân lên, dồn trọng lượng cơ thể lên phần trước bàn chân.
- Giữ tư thế khoảng 2 - 3 giây rồi hạ gót xuống chậm rãi, có kiểm soát.
- Thực hiện 10 - 12 lần mỗi hiệp, bắt đầu với 1 - 2 hiệp tùy thể lực.
- Khi đã tập vững, có thể tăng dần số lần nhưng không nên cố thực hiện khi động tác mất kiểm soát.

Nâng gót chân giúp tăng cường sức mạnh cơ bụng chân và cơ dép ở cẳng chân. Ảnh: AI.
Tập luyện thế nào để bàn chân bớt nhanh mỏi khi đi bộ?
BS. Nguyễn Trọng Thủy khuyến cáo, người tập nên thực hiện chậm, đúng kỹ thuật. Người mới tập có thể bắt đầu với số lần ít, sau đó tăng dần khi cơ thể đã thích nghi. Không nên cố tập khi cơ đã mỏi đến mức không thể kiểm soát động tác.
Để cải thiện sức bền cơ bàn chân, cần duy trì tập luyện đều đặn thay vì chỉ tập khi xuất hiện cảm giác mỏi. Có thể thực hiện các bài tập trên 2 - 3 buổi mỗi tuần, kết hợp điều chỉnh thời gian đi bộ phù hợp với khả năng hiện tại.
Người tập nên thực hiện:
- Tăng dần thời gian đi bộ: Nếu thường xuyên mỏi bàn chân sau 10 - 15 phút, nên bắt đầu với quãng đường ngắn hơn, xen kẽ thời gian nghỉ. Khi cơ thể thích nghi, tăng dần thời gian và quãng đường, tránh đột ngột đi bộ nhiều hơn.
- Chọn giày phù hợp: Giày cần vừa chân, có độ ổn định và khả năng đệm phù hợp với hình dạng bàn chân cũng như địa hình đi bộ. Không nên sử dụng giày quá chật hoặc đế đã mòn lệch.
- Không cố tập khi đau: Cảm giác căng cơ nhẹ khi vận động có thể xuất hiện nhưng nếu đau nhói, đau tăng dần hoặc kèm tê bì, cần dừng tập và tìm nguyên nhân.
Lưu ý, nếu bàn chân thường xuyên đau hoặc mỏi sau một quãng đường đi bộ nhất định, triệu chứng giảm khi nghỉ rồi tái diễn khi đi tiếp, cần chú ý khả năng mắc bệnh động mạch ngoại biên. Đau rát, tê bì, sưng hoặc đau kéo dài cũng cần được thăm khám để loại trừ các bệnh lý về gân, cân gan chân, thần kinh và xương khớp.
Xem thêm video đang được quan tâm:
3 thời điểm vàng đi bộ đối với người cao tuổi, bí quyết sống khoẻ | SKĐS
