Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng thiếu máu nuôi chi kéo dài có thể dẫn đến loét, hoại tử, thậm chí phải cắt cụt chi.
1. Đau chân khi đi bộ không nên chủ quan
Đau chân khi đi bộ thường bị nhầm với tình trạng đau mỏi cơ do tuổi tác, vận động nhiều hoặc bệnh lý xương khớp. Tuy nhiên, nếu cơn đau xuất hiện sau khi đi được một quãng đường nhất định, khiến người bệnh phải dừng lại nghỉ ngơi và giảm dần khi nghỉ, đây có thể là biểu hiện của đau cách hồi – triệu chứng điển hình của bệnh động mạch chi dưới.
Bệnh động mạch chi dưới là tình trạng các động mạch cung cấp máu cho chân bị hẹp hoặc tắc nghẽn, thường do xơ vữa động mạch. Khi lòng mạch bị thu hẹp, lượng máu và oxy đến các cơ, mô ở chi dưới không đáp ứng đủ nhu cầu, đặc biệt khi vận động. Vì vậy, người bệnh có thể cảm thấy đau, căng tức hoặc co thắt ở bắp chân, đùi hay vùng mông khi đi bộ.
Khi bệnh tiến triển, triệu chứng có thể xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi. Người bệnh còn có thể gặp tình trạng bàn chân lạnh, da nhợt nhạt hoặc đổi màu, tê bì, móng chân phát triển chậm và các vết loét ở ngón chân, bàn chân lâu lành.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng thiếu máu nuôi chi kéo dài có thể dẫn đến loét, hoại tử. Ảnh AI
2. Người cao tuổi và người mắc bệnh nền cần cảnh giác
Tuổi tác là một trong những yếu tố nguy cơ của bệnh động mạch chi dưới. Quá trình lão hóa, kết hợp với sự tích tụ mảng xơ vữa trong thành động mạch, làm tăng nguy cơ hẹp hoặc tắc mạch. Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, đặc biệt ở những người có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.
Những người hút thuốc lá, mắc bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc có tiền sử bệnh tim mạch cần đặc biệt chú ý. Lối sống ít vận động, chế độ ăn thiếu lành mạnh và tình trạng thừa cân, béo phì cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh hoặc khiến bệnh tiến triển nặng hơn.
Bệnh động mạch chi dưới không chỉ ảnh hưởng đến khả năng đi lại và chất lượng cuộc sống mà còn là dấu hiệu cho thấy hệ thống động mạch có thể đang bị xơ vữa ở nhiều vị trí. Người bệnh có nguy cơ cao gặp các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Ở giai đoạn nặng, khi tình trạng thiếu máu nuôi chi kéo dài, mô và da có thể bị tổn thương, xuất hiện vết loét khó lành hoặc hoại tử. Nếu không thể phục hồi tuần hoàn và bảo tồn mô, người bệnh có thể phải cắt cụt một phần chi. Vì vậy, không nên chờ đến khi chân đau dữ dội, xuất hiện vết loét hoặc đổi màu mới đi khám.
3. Khi nào cần đi khám, cấp cứu?
Khi có biểu hiện đau bắp chân lặp lại mỗi lần đi bộ, giảm khi nghỉ ngơi; bàn chân lạnh hơn bình thường; da chân nhợt nhạt hoặc đổi màu; tê bì kéo dài; vết loét ở ngón chân, bàn chân lâu lành, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Bác sĩ có thể đánh giá mạch máu ở chân, kiểm tra các yếu tố nguy cơ và chỉ định những phương pháp phù hợp như đo chỉ số huyết áp cổ chân – cánh tay (ABI), siêu âm Doppler mạch máu hoặc các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác khi cần thiết. Phát hiện sớm giúp người bệnh được điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng và bảo tồn chi.
Đặc biệt, nếu đau chân hoặc tay xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm theo chi lạnh, da nhợt hoặc tím tái, mất cảm giác, yếu hoặc không cử động được, người bệnh cần đến cơ sở cấp cứu ngay. Đây có thể là dấu hiệu thiếu máu cấp tính do tắc động mạch, tình trạng có thể đe dọa khả năng bảo tồn chi nếu chậm xử trí.
4. Chủ động bảo vệ sức khỏe mạch máu
Để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế tiến triển của bệnh động mạch chi dưới, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần xây dựng lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch và tuân thủ hướng dẫn điều trị.
Người bệnh cần bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân đối và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu. Việc khám sức khỏe định kỳ đặc biệt cần thiết với người cao tuổi, người mắc đái tháo đường hoặc có tiền sử bệnh tim mạch.
Vận động thể lực đều đặn cũng đóng vai trò quan trọng. Với người mắc bệnh động mạch chi dưới ổn định, chương trình đi bộ có cấu trúc, được hướng dẫn phù hợp có thể giúp cải thiện khả năng vận động và giảm triệu chứng đau cách hồi. Tuy nhiên, người bệnh cần được đánh giá trước khi tập; không nên cố đi bộ khi đau bất thường hoặc có dấu hiệu thiếu máu cấp tính.
Với người đã được chẩn đoán bệnh, cần dùng thuốc theo chỉ định, tái khám đúng lịch và chăm sóc bàn chân hằng ngày, nhất là khi mắc đái tháo đường hoặc giảm cảm giác ở chân. Không tự ý ngừng thuốc hay áp dụng các biện pháp điều trị chưa được kiểm chứng.
Đau chân khi đi bộ không phải lúc nào cũng do tắc động mạch, nhưng nếu triệu chứng lặp lại hoặc đi kèm những dấu hiệu bất thường, người bệnh không nên chủ quan. Thăm khám sớm, kiểm soát yếu tố nguy cơ và điều trị đúng cách là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe mạch máu, duy trì khả năng đi lại và giảm nguy cơ mất chi.
