Thông tin mới nhất cho thấy, Ukraine đã đạt được thỏa thuận tiếp nhận các tiêm kích Gripen của Thụy Điển, bao gồm cả phiên bản Gripen C/D đã qua sử dụng và Gripen E thế hệ mới. Nếu hợp đồng Gripen E được ký kết, đây sẽ là thương vụ mua sắm máy bay chiến đấu hiện đại đầu tiên trong lịch sử Ukraine.
Máy bay F-16 của Không quân Ukraine. (Nguồn: DE)
Theo kế hoạch, các máy bay Gripen C/D có thể bắt đầu được chuyển giao từ năm tới, trong khi các tiêm kích Gripen E mới xuất xưởng dự kiến được bàn giao từ năm 2030 trở đi. Điều này đặt ra câu hỏi đáng chú ý: đến đầu thập niên 2030, Ukraine sẽ sở hữu bao nhiêu tiêm kích phương Tây?
F-16 vẫn là lực lượng chủ lực
Trong số các máy bay chiến đấu phương Tây đã được chuyển giao cho Ukraine, F-16 hiện là loại chiếm số lượng lớn nhất.
Tính cả những chiếc đã bị mất trong quá trình hoạt động, Ukraine đã tiếp nhận tổng cộng 39 chiếc F-16 từ Hà Lan và Đan Mạch. Ngoài ra, Na Uy cam kết cung cấp thêm 6 chiếc, trong khi Bỉ dự kiến bàn giao tới 30 máy bay.
Riêng với Bỉ, các nguồn tin gần đây cho biết nước này có thể chuyển giao toàn bộ 53 chiếc F-16, mặc dù chưa rõ có bao nhiêu chiếc còn đủ điều kiện hoạt động. Theo kế hoạch hiện tại, quá trình bàn giao từ Bỉ sẽ kéo dài đến hết năm 2029.
Đối với Na Uy, thời điểm chuyển giao 6 chiếc F-16 còn lại chưa được công bố chính thức, nhưng nhiều dự đoán cho rằng chúng có thể được bàn giao vào khoảng năm 2030.
Nếu các cam kết hiện nay được thực hiện đầy đủ, Ukraine có thể sở hữu từ 75 đến 98 chiếc F-16 vào đầu thập niên tới. Con số này chưa tính đến khả năng xuất hiện thêm các nhà tài trợ mới, chẳng hạn như Bồ Đào Nha, quốc gia đang tìm kiếm phương án thay thế cho phi đội F-16 hiện tại.
Mirage 2000 vẫn là ẩn số
So với F-16, chương trình viện trợ Mirage 2000 của Pháp hiện có quy mô khiêm tốn hơn nhiều. Pháp là quốc gia duy nhất chính thức cam kết chuyển giao dòng tiêm kích này cho Ukraine. Tổng cộng 6 chiếc Mirage 2000-5 đã được hứa bàn giao. Đến đầu năm 2026, 3 chiếc đã được chuyển giao, trong đó có 1 chiếc được cho là đã bị mất, đồng nghĩa Ukraine hiện chỉ còn khoảng 5 máy bay thuộc chương trình này.
Máy bay chiến đấu Mirage-2000-5EDA/DDA của Không quân Qatar. (Nguồn: DE)
Tuy nhiên, Paris vẫn đang tìm cách mở rộng nguồn cung Mirage cho Kiev.
Một trong những hướng được nhắc tới nhiều nhất là Hy Lạp. Trước đây từng xuất hiện thông tin cho rằng Pháp muốn mua lại toàn bộ 43 chiếc Mirage của Hy Lạp, gồm 24 chiếc Mirage 2000-5 Mk II và 19 chiếc Mirage 2000 EGM/BGM. Các thông tin sau đó cho thấy Paris có thể chỉ quan tâm đến khoảng 10 máy bay để chuyển giao cho Ukraine.
Ngoài ra, từng có thông tin về khả năng Ukraine đổi máy bay không người lái đánh chặn lấy 12 chiếc Mirage 2000-5 từ Qatar. Dù vậy, đến nay chưa có xác nhận chính thức nào về kế hoạch này.
Với tình hình hiện nay, kịch bản thực tế nhất là Ukraine có thể sở hữu từ 5 đến 15 chiếc Mirage vào đầu những năm 2030. Trong trường hợp ít khả năng hơn, nếu nhiều nguồn cung được khai thác thành công, con số này có thể tăng lên khoảng 41 chiếc, không tính các máy bay được sử dụng làm nguồn phụ tùng.
Gripen có thể trở thành quân bài mới
Tiêm kích Gripen của Thụy Điển được xem là chương trình đầy triển vọng đối với Ukraine. Theo các thông tin hiện có, Stockholm sẵn sàng chuyển giao 16 chiếc Gripen C/D đã qua sử dụng nếu Kiev ký hợp đồng mua phiên bản Gripen E hiện đại hơn.
Mặc dù lịch trình bàn giao cụ thể chưa được công bố, nhiều đánh giá cho rằng các máy bay Gripen C/D hoàn toàn có thể được chuyển giao trước năm 2030.
Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, Gripen sẽ trở thành dòng tiêm kích phương Tây thứ ba trong biên chế Không quân Ukraine, bên cạnh F-16 và Mirage 2000.
Ukraine có thể sở hữu bao nhiêu tiêm kích vào năm 2030?
Dựa trên các cam kết hiện tại và những kịch bản được đánh giá là khả thi nhất, đến đầu thập niên 2030, Không quân Ukraine có thể sở hữu từ 96 đến 129 máy bay chiến đấu phương Tây, bao gồm F-16, Mirage 2000 và Gripen.
Con số này chưa tính đến những tổn thất có thể xảy ra trong quá trình hoạt động, cũng như khả năng một số máy bay được sử dụng để lấy phụ tùng thay vì trực tiếp tham chiến.
Trong một kịch bản lạc quan hơn, nếu tất cả các nguồn cung tiềm năng đều được hiện thực hóa, tổng số tiêm kích phương Tây của Ukraine có thể đạt khoảng 155 chiếc. Thế nhưng, đây được xem là kịch bản khó xảy ra và phụ thuộc vào nhiều yếu tố chính trị, tài chính cũng như tình hình chiến sự trong những năm tới.
