Sửa Luật Đất đai: Đề xuất thu hồi phần đất còn lại khi đạt ngưỡng 75%

Tại Phiên họp toàn thể lần thứ tư vừa diễn ra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho ý kiến về Hồ sơ định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Nhiều đề xuất tập trung tháo gỡ vướng mắc trong tiếp cận đất đai, thu hồi đất, định giá đất và giải quyết tranh chấp.

Một dự án, một con đường tiếp cận đất đai

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng Luật Đất đai sửa đổi cần giúp nhà đầu tư có thể dự đoán trước 4 yếu tố: con đường tiếp cận đất đai, chi phí, thời điểm có mặt bằng sạch và thời hạn khai thác dự án. Từ đó, ông đề xuất nguyên tắc "một dự án - một con đường tiếp cận" và một đầu mối chịu trách nhiệm.

Theo đại biểu, các quy định về đấu giá, đấu thầu và thỏa thuận cần được thiết kế theo tiêu chí khép kín, xác lập phương thức tiếp cận đất đai ngay từ đầu, tránh việc chuyển hồ sơ nội bộ làm phát sinh thủ tục hoặc kéo dài thời gian của doanh nghiệp.

Với các dự án hạ tầng khu công nghiệp, khu công nghệ và bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng trả tiền thuê đất một lần, đại biểu đề nghị gắn thời hạn khai thác với quyền tài sản tương xứng. Theo đó, có thể áp dụng thời hạn 70 năm, thậm chí nghiên cứu đến 99 năm đối với hạ tầng chiến lược đặc biệt theo tiêu chí chặt chẽ.

Đáng chú ý, về thu hồi đất khi đạt ngưỡng thỏa thuận 75%, đại biểu đề xuất khi đồng thời đạt từ 75% diện tích và 75% số người sử dụng đất, UBND phải thu hồi phần còn lại, không xem xét lại dự án hay thương lượng giá lần thứ hai. Thời gian xác nhận đạt ngưỡng được đề xuất là 15 ngày làm việc; 30 ngày tiếp theo phê duyệt phương án bồi thường và quyết định thu hồi; 60 ngày để chi trả, tái định cư và bàn giao.

Đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cũng đề nghị mở rộng cơ chế thu hồi đất tạo quỹ đất sạch cho các dự án trọng điểm. Với hạ tầng khu, cụm công nghiệp đầu tư công, ông cho rằng nên giao UBND cấp tỉnh định giá cụ thể rồi cho thuê thay vì đấu giá, nhằm tránh kéo dài thời gian thu hút nhà đầu tư.

Định giá đất, giải quyết tranh chấp phải rõ trách nhiệm

Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là cơ chế hòa giải và giải quyết tranh chấp đất đai trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Biên Thùy đề nghị giữ quy định bắt buộc hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp trước khi khởi kiện ra Tòa. Theo bà, cấp xã là nơi nắm rõ nguồn gốc, biến động và quá trình sử dụng đất; hồ sơ hòa giải không thành cũng là nguồn thông tin quan trọng để Tòa án giải quyết vụ việc.

Các đại biểu đồng thời đề nghị luật hóa yêu cầu bảo đảm hạ tầng xã hội trong quá trình quy hoạch, sử dụng đất. Theo đó, các khu đô thị, khu nhà ở phải có quỹ đất cho giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và cây xanh; ưu tiên sử dụng quỹ đất trụ sở công dư thừa cho trường học, cơ sở y tế và thiết chế văn hóa.

Về giá đất, Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu cho rằng cần bổ sung đầy đủ các hệ số điều chỉnh theo quy hoạch và tính chất từng dự án, tránh trường hợp người dân bị thu hồi đất chịu thiệt thòi do bảng giá đất thấp. Đại biểu Trịnh Xuân An lưu ý dữ liệu phục vụ định giá hiện chưa thực sự minh bạch, trong khi cơ chế điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất do Nhà nước đầu tư hạ tầng, quy hoạch mang lại vẫn chưa có công cụ vận hành cụ thể.

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo được hoàn thiện theo hướng kết hợp phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất với không gian phát triển, đồng thời tinh gọn hệ thống quy hoạch. Cơ chế giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất được định hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh và lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên yêu cầu sửa đổi Luật Đất đai phải thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết 18-NQ/TW, chuyển mạnh từ tư duy "quản lý hành chính" sang "quản trị hiện đại", lấy hiệu quả sử dụng đất làm thước đo.

Phó Chủ tịch Quốc hội đồng thời nhấn mạnh yêu cầu giải quyết triệt để các điểm nghẽn thực tiễn, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; quy định rõ các trường hợp thu hồi đất, hoàn thiện cơ chế giá đất do Nhà nước quyết định theo nguyên tắc thị trường, cắt giảm thủ tục hành chính và phân cấp mạnh cho địa phương đi đôi với nguồn lực phù hợp.

Sửa Luật Đất đai: Đề xuất hạn chế phân lô bán nền, đánh thuế đất bỏ hoang

SKĐS - Báo cáo tại Hội nghị toàn quốc sáng 29/7, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu nhiều định hướng sửa đổi Luật Đất đai nhằm khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đất.