Đề xuất tăng 3 lớp kiểm soát đối với xuất bản phẩm nhạy cảm

15-08-2026 14:36 | Thời sự

SKĐS - Dự thảo Luật Xuất bản (sửa đổi) đề xuất cơ chế kiểm soát 3 lớp, tăng trách nhiệm quản lý nội dung nhạy cảm và môi trường số.

Tại phiên họp thứ 5 của UBTVQH, các đại biểu nghe báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Tăng cường quản lý Nhà nước trong hoạt động xuất bản

Trình bày báo cáo, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL Lâm Thị Phương Thanh cho biết, các ĐBQH cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật. Những vấn đề lớn của dự thảo đã được cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan nghiên cứu, rà soát, tiếp thu, hoàn thiện.

Về tăng cường quản lý Nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm, dự thảo thiết kế cơ chế kiểm soát 3 lớp đối với các nhóm chủ đề, đề tài liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc.

Theo đó, lớp thứ nhất là thẩm định của nhà xuất bản; lớp thứ hai là cơ quan chủ quản kiểm tra kết quả thẩm định; lớp thứ ba là cơ quan quản lý Nhà nước đọc, kiểm tra, lưu chiểu và cho ý kiến trước khi phát hành. Cơ chế này nhằm nâng cao trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý Nhà nước trong quy trình xuất bản.

Dự thảo cũng bổ sung chính sách hỗ trợ phát triển xuất bản chuyển đổi số, xuất bản điện tử, văn hóa đọc; hỗ trợ tác giả là đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn khó khăn; đào tạo, thu hút và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời phát huy vai trò của các hội, hiệp hội trong hoạt động xuất bản.

Đối với hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, xuyên biên giới, dự thảo bổ sung các quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số, bảo vệ quyền tác giả, sở hữu trí tuệ và sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản. Đồng thời, quy định trách nhiệm của các nền tảng trung gian, nền tảng xuyên biên giới, góp phần ngăn chặn việc đưa sản phẩm, tài liệu có nội dung vi phạm ra công chúng.

Dự thảo cũng tạo cơ sở pháp lý cho mô hình tập đoàn xuất bản truyền thông quốc gia và cơ quan chủ lực xuất bản truyền thông quốc gia, hướng tới các mô hình tổ chức phù hợp với yêu cầu phát triển của ngành trong tình hình mới.

Hoàn thiện công cụ quản lý trong môi trường số

Theo báo cáo của Chủ nhiệm Ủy ban VH&XH Nguyễn Đắc Vinh, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với nội dung Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Dự thảo sau chỉnh lý gồm 3 điều, không thay đổi số điều so với dự thảo trình Quốc hội; sửa đổi, bổ sung 30/54 điều, bãi bỏ 7 điều, đồng thời gộp Điều 28 và Điều 29 thành một điều quy định về nộp, quản lý xuất bản phẩm lưu chiểu và nộp xuất bản phẩm cho Thư viện Quốc gia Việt Nam.

Thường trực Ủy ban thống nhất mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật nhằm bao quát các chủ thể tham gia và có liên quan đến hoạt động xuất bản, đồng thời tán thành việc làm rõ các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng và bổ sung hành vi bị cấm liên quan đến sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Đối với cơ chế kiểm tra, giám sát, thẩm định xuất bản phẩm có nội dung đặc thù, Thường trực Ủy ban tán thành việc làm rõ cơ chế kiểm soát 3 lớp, xác định các nhóm chủ đề, đề tài phức tạp, nhạy cảm cần thẩm định, gồm lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước và anh hùng dân tộc; giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo ông Nguyễn Đắc Vinh, dự thảo Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ của Bộ VHTT&DL, Thường trực Ủy ban VH&XH cùng các cơ quan liên quan trong quá trình tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo. UBTVQH cơ bản tán thành nội dung dự thảo và đề nghị Chính phủ, Bộ VHTT&DL tiếp tục phối hợp rà soát, hoàn thiện, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.