Đề xuất lùi mốc bắt buộc tái chế phương tiện giao thông đường bộ đến 2030

Xã hội
SKĐS - Đề xuất xuất lùi thời điểm bắt đầu thực hiện trách nhiệm tái chế từ ngày 1/1/2027 sang ngày 1/1/2030 để chuẩn bị hạ tầng tái chế.

Hỗ trợ tái chế bao bì sản phẩm sau sử dụng

Sáng 18/11, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam (VEPF) và các đơn vị đồng hành tổ chức Diễn đàn "Thực thi quy định EPR, thúc đẩy mô hình kinh doanh có trách nhiệm, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn".

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực thi trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), yêu cầu doanh nghiệp quan tâm hơn đến trách nhiệm thu gom, tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng. Tuy nhiên, từ quy định pháp luật đến thực tiễn triển khai vẫn còn những vấn đề cần giải quyết, nhất là tổ chức mạng lưới thu gom, phân loại tại nguồn, kết nối đơn vị tái chế và bảo đảm hiệu quả vận hành.

Một trong những vấn đề trọng tâm của Diễn đàn là làm rõ cơ chế thực thi EPR, những khó khăn, vướng mắc và giải pháp thúc đẩy hình thành thị trường tái chế bền vững.

Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Nguyễn Anh Dũng, Trưởng phòng Kinh tế xanh, (VEPF), đã làm rõ cơ chế tiếp nhận, quản lý và phân bổ nguồn kinh phí thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR), trong đó nhấn mạnh yêu cầu giải ngân kinh phí hỗ trợ tái chế dựa trên kết quả thực tế.

Đề xuất lùi mốc bắt buộc tái chế phương tiện giao thông đường bộ đến 2030- Ảnh 1.

Ông Nguyễn Anh Dũng giới thiệu các cơ chế hỗ trợ tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường, đặc biệt là việc tiếp nhận, quản lý và phân bổ kinh phí thực hiện. Ảnh: Tùng Đinh.

Theo ông Nguyễn Anh Dũng, VEPF là tổ chức tài chính nhà nước ngoài ngân sách, trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ triển khai nhiều hình thức hỗ trợ bảo vệ môi trường như cho vay lãi suất ưu đãi, tài trợ, đồng tài trợ, hỗ trợ lãi suất sau đầu tư và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường. Từ năm 2022, Quỹ được giao thêm nhiệm vụ thực hiện cơ chế EPR.

Theo đó, VEPF tiếp nhận và quản lý hai khoản đóng góp tài chính của nhà sản xuất, nhập khẩu, gồm kinh phí hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì và kinh phí hỗ trợ xử lý chất thải.

Đối với doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm tài chính EPR, trước ngày 1/4 hằng năm phải kê khai trên Hệ thống thông tin EPR quốc gia và trước ngày 20/4 nộp khoản kinh phí đã kê khai vào tài khoản của Quỹ.

Đáng chú ý, kinh phí hỗ trợ tái chế được giải ngân căn cứ vào kết quả thực hiện đã được đơn vị kiểm toán độc lập xác nhận, nhằm bảo đảm nguồn lực tài chính được sử dụng đúng mục đích.

Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố các gói hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì để các đơn vị đủ điều kiện lập hồ sơ đề nghị hỗ trợ. Sau khi xem xét, đánh giá và có ý kiến đồng thuận của Hội đồng EPR quốc gia, Bộ phê duyệt lựa chọn đơn vị được hỗ trợ.

Đề xuất lùi mốc bắt buộc tái chế phương tiện giao thông đường bộ đến 2030- Ảnh 2.

Nguồn đóng góp của doanh nghiệp được đưa trở lại phục vụ hoạt động tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng, góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi tài nguyên. Ảnh: Việt Anh.

Trên cơ sở quyết định phê duyệt, VEPF ký hợp đồng với đơn vị được lựa chọn và thực hiện giải ngân theo báo cáo kết quả tái chế được kiểm toán xác nhận.

Cơ chế này giúp xác định rõ trách nhiệm của đơn vị nhận hỗ trợ, đồng thời gắn việc sử dụng kinh phí EPR với khối lượng, kết quả tái chế thực tế. Qua đó, nguồn đóng góp của doanh nghiệp được đưa trở lại phục vụ hoạt động tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng, góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi tài nguyên.

Đề xuất lùi mốc bắt buộc tái chế phương tiện giao thông đường bộ đến năm 2030

Chia sẻ định hướng sửa đổi các quy định về EPR theo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi và các văn bản quy định chi tiết, bà Trần Thị Thu Hiền, chuyên viên phòng Quản lý chất thải, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, dự thảo sửa đổi quy định về EPR đề xuất bỏ cơ chế đóng góp tài chính để hoàn thành nghĩa vụ tái chế. Mục tiêu là tăng tính chủ động và trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tổ chức thu hồi, tái chế sản phẩm, bao bì sau khi thải bỏ.

Đề xuất lùi mốc bắt buộc tái chế phương tiện giao thông đường bộ đến 2030- Ảnh 3.

Bà Trần Thị Thu Hiền, chuyên viên phòng Quản lý chất thải, Cục Môi trường. Ảnh: PV

Để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị, dự thảo cho phép lựa chọn nhiều cách thực hiện. Doanh nghiệp có thể tự thu hồi để tái chế hoặc chuyển giao cho đơn vị có chức năng phù hợp, thuê đơn vị thu hồi và tái chế, ủy quyền cho tổ chức trung gian (PRO), xuất khẩu để tái chế hoặc kết hợp các hình thức. Theo lộ trình đề xuất, từ năm 2033, doanh nghiệp sẽ trực tiếp tổ chức thu hồi để tự tái chế hoặc chuyển giao cho đơn vị tái chế, hoặc ủy quyền cho PRO thực hiện.

Với tổ chức trung gian, dự thảo yêu cầu đăng ký nhóm sản phẩm, bao bì dự kiến nhận ủy quyền trước khi hoạt động. Tổ chức này phải thu hồi và chuyển giao sản phẩm, bao bì cho đơn vị tái chế phù hợp, đồng thời lưu hồ sơ, chứng từ để có thể kiểm tra từ khâu thu hồi đến kết quả tái chế. Báo cáo kết quả thực hiện phải được kiểm toán.

Theo bà Hiền, việc thu hồi hiện còn khó khăn, nhất là với sản phẩm, bao bì thuộc nhóm chất thải nguy hại phát sinh từ hộ gia đình. Dự thảo đề xuất cho phép doanh nghiệp, tổ chức trung gian, cơ sở tái chế và cơ sở xử lý chất thải tự lập hoặc phối hợp mở điểm thu hồi. Mỗi điểm có thể tiếp nhận nhiều loại sản phẩm, bao bì của các nhãn hiệu khác nhau.

Riêng với phương tiện giao thông đường bộ, dự thảo đề xuất lùi thời điểm bắt đầu thực hiện trách nhiệm tái chế từ ngày 1/1/2027 sang ngày 1/1/2030. Khoảng thời gian này giúp doanh nghiệp chuẩn bị hệ thống thu hồi, tiếp nhận phương tiện thải bỏ và hạ tầng tái chế.

Minh bạch hóa đề truy xuất nguồn gốc phế liệu

Theo ông Hoàng Thành Vĩnh, Quản lý chương trình về Kinh tế tuần hoàn, Chất thải, Hóa chất và Đại dương (UNDP Việt Nam), kinh doanh có trách nhiệm không chỉ dừng ở việc tuân thủ pháp luật mà còn hướng tới tạo ra giá trị tích cực cho con người, môi trường và xã hội.

Việt Nam hiện là một trong 5 quốc gia đầu tiên tham gia thí điểm Sáng kiến Thu mua có trách nhiệm (RSI) do The Circulate Initiative (TCI) khởi xướng, nhằm cải thiện điều kiện lao động, bảo vệ quyền lợi người thu gom phế liệu tự do và xây dựng chuỗi cung ứng tái chế công bằng, minh bạch.

Đến quý III/2026, chương trình thí điểm chuỗi cung ứng tái chế nhựa tại Việt Nam đã thu mua có trách nhiệm 44.850 tấn nhựa phế liệu, trực tiếp và gián tiếp cải thiện thu nhập, điều kiện làm việc cho 8.422 lao động. Hàng trăm doanh nghiệp, cơ sở thu mua phế liệu được tập huấn về khung RSI, nghĩa vụ thuế và an toàn vệ sinh lao động.

Chương trình cũng hỗ trợ cải tạo các vựa thu mua phế liệu hợp vệ sinh và an toàn, cung cấp bảo hiểm y tế, đồ bảo hộ cho lao động, kết nối nguồn vốn vi mô và nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng. Qua đó, nhiều cơ sở từng bước thực hiện đúng quy định về hóa đơn, thuế và vay vốn thành công.

Từ hiệu quả thực tiễn, ông Vĩnh nhấn mạnh, việc nhân rộng mô hình này đòi hỏi sự phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Các nhãn hàng, nhà sản xuất cần chủ động cam kết thực hiện RSI, trong khi tổ chức được ủy quyền thực hiện trách nhiệm nhà sản xuất (PRO) và đơn vị tái chế cần tích hợp tiêu chuẩn thu mua có trách nhiệm vào quy trình thực hiện nghĩa vụ EPR. Đây là giải pháp góp phần minh bạch hóa chuỗi thu gom, tái chế và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc phế liệu.

Về chính sách, ông Vĩnh đề xuất cần gắn Kế hoạch hành động quốc gia thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm giai đoạn 2023-2027 theo Quyết định 843/QĐ-TTg với quá trình hoàn thiện và thực thi Luật Bảo vệ môi trường. EPR có thể trở thành công cụ thúc đẩy các cơ sở thu mua nhỏ và lao động tự do từng bước chính thức hóa hoạt động thông qua yêu cầu về hóa đơn, chứng từ.

Đồng thời, cần bổ sung tiêu chí thu mua có trách nhiệm vào đánh giá thực hiện EPR, ưu tiên nguồn lực từ Quỹ Bảo vệ môi trường cho các PRO và đơn vị tái chế đáp ứng tốt tiêu chuẩn xã hội, môi trường, qua đó hình thành chuỗi tái chế bền vững và bao trùm hơn.

Đề xuất lùi mốc bắt buộc tái chế phương tiện giao thông đường bộ đến 2030- Ảnh 4.Từ 'vỏ xinh được tái sinh' đến hệ sinh thái tái chế bao bì sau tiêu dùng

Không ít phụ huynh gần đây chia sẻ câu chuyện con trẻ hào hứng thu gom, làm sạch vỏ hộp sữa để mang đi tái chế.


Ý kiến của bạn