Chiều 29/9, tại Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách, các đại biểu thảo luận về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, tạng, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), tập trung góp ý quy định về độ tuổi hiến mô tái sinh và bảo đảm quyền, nguyện vọng của người hiến.
Toàn cảnh Hội nghị chiều 29/9. Ảnh: Media Quốc hội
Cần bảo đảm sự tự nguyện của người chưa thành niên
Góp ý về điều kiện đối với người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Đoàn Cà Mau) cho rằng đây là chính sách cần được quy định hết sức thận trọng, bởi người chưa thành niên thuộc nhóm được pháp luật bảo vệ đặc biệt.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan và Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà dự Hội nghị. Ảnh: Media Quốc hội
Theo đại biểu, quan hệ gia đình trong trường hợp hiến mô vừa là cơ sở của hành vi hiến mang tính nhân đạo, nhưng cũng có thể tạo áp lực về tâm lý, tình cảm đối với người hiến. Vì vậy, nếu chỉ quy định sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật là chưa đủ, mà cần xác định rõ ý chí, nguyện vọng độc lập của chính người hiến.
ĐBQH Trần Hoa Ry - Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau. Ảnh: Media Quốc hội
Đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị dự thảo Luật quy định rõ việc người chưa thành niên phải trực tiếp đồng ý và hoàn toàn tự nguyện hiến mô; đồng thời, người này có quyền thay đổi quyết định trước thời điểm hiến, lấy mô.
Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Lý Anh Thư (Đoàn An Giang) bày tỏ đồng tình với các ý kiến đề nghị tăng cường cơ chế bảo vệ người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống.
Theo đại biểu, các quy định liên quan đến nhóm đối tượng này cần được thiết kế chặt chẽ, vừa tạo điều kiện cho những trường hợp hiến mô vì mục đích nhân đạo, vừa bảo đảm quyền và lợi ích của người chưa thành niên.
ĐBQH Trương Hồ Hải - Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang. Ảnh: Media Quốc hội
Trong khi đó, đại biểu Trương Hồ Hải (Đoàn An Giang) đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể hơn về phạm vi thành viên gia đình được nhận mô hiến từ người chưa thành niên. Theo đại biểu, khái niệm thành viên gia đình hiện còn rộng, nên cân nhắc giới hạn ở quan hệ anh, chị, em ruột để giảm thiểu nguy cơ gây áp lực đối với trẻ em.
Đại biểu dẫn thực tế điều trị các bệnh lý về máu ác tính, ung thư máu, suy tủy, trong đó mức độ tương thích cao thường được tìm thấy ở anh, chị, em ruột. Có trường hợp bệnh nhi mắc bệnh nặng nhưng người hiến phù hợp lại là anh, chị, em ruột còn nhỏ tuổi. Do đó, việc thiết kế quy định về độ tuổi cần cân nhắc giữa yêu cầu bảo vệ trẻ em và cơ hội điều trị cho người bệnh.
Làm rõ giá trị pháp lý của đăng ký hiến sau khi chết
Về tôn trọng ý nguyện hiến sau khi chết, đại biểu Lý Anh Thư cho rằng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 17 cần được chỉnh lý để tránh cách hiểu khác nhau về giá trị của việc đăng ký hiến và vai trò của gia đình.
Theo đại biểu, dự thảo cần làm rõ giá trị pháp lý của việc đăng ký hiến, trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong thông báo, giải thích cho gia đình, đồng thời xác định rõ phương thức ghi nhận nguyện vọng hiến trong trường hợp người chết chưa đăng ký hiến.
Đại biểu đề nghị phân định rõ hai trường hợp: người từ đủ 18 tuổi đã đăng ký hiến bộ phận cơ thể sau khi chết thì việc lấy bộ phận cơ thể được thực hiện theo phạm vi đăng ký và các điều kiện của Luật; cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm thông báo, giải thích và phối hợp với gia đình người hiến.
Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Media Quốc hội
Trường hợp người chết chưa đăng ký hiến, nguyện vọng hiến trước khi chết cần được thể hiện bằng văn bản hoặc được ghi nhận trong hồ sơ với sự chứng kiến của người không tham gia kíp lấy, ghép và không có quyền, lợi ích liên quan. Việc lấy bộ phận cơ thể trong trường hợp này cần có sự đồng ý bằng văn bản của người có thẩm quyền đại diện cho gia đình.
Theo đại biểu Lý Anh Thư, việc quy định rành mạch hai trường hợp sẽ giúp nhân viên y tế có cơ sở xử lý kịp thời, đồng thời tôn trọng ý nguyện của người hiến và góp phần bảo vệ gia đình trước nguy cơ phát sinh tranh chấp.
Đại biểu Trương Hồ Hải cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế bảo vệ đặc biệt đối với trẻ em trong trường hợp hiến mô tái sinh khi còn sống cho anh, chị, em ruột, bao gồm đánh giá độc lập về y khoa, tâm lý và sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp, qua đó bảo đảm lợi ích của trẻ em trong quá trình hiến mô.
