Theo thống kê của Viện Chiến lược Chính sách y tế (Bộ Y tế), có tới 4,4% người dân Việt Nam phải gánh chịu bệnh tật do hậu quả của rượu, bia mang lại. Khoảng 6% tổng số vụ tai nạn giao thông (TNGT) với hàng ngàn người chết và bị thương mỗi năm, 70% là trực tiếp do người điều khiển mô tô, xe gắn máy sử dụng chất có cồn.
 Một ca cấp cứu do tai nạn giao thông tại BV Việt Đức. |
Tình trạng báo động
Theo Cục cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt thì khi thí điểm kiểm tra nồng độ cồn lái xe trên Đại lộ Thăng Long (Hà Nội), trong khoảng 30 phút, cứ 9 lái xe được yêu cầu dừng và kiểm tra thì có 3 trường hợp dương tính sau khi ngậm ống thở. Có một thực tế khác đáng lo ngại ở Việt Nam mà Trung tâm Quốc tế về chính sách chất có cồn (ICAP) đã khảo sát là người có trình độ học vấn cao đang dần có xu hướng sử dụng và lạm dụng rượu bia nhiều hơn người có trình độ học vấn thấp, khu vực thành thị có xu hướng sử dụng và lạm dụng rượu bia nhiều hơn so với khu vực nông thôn và hầu hết người sử dụng thường thích uống các loại rượu thủ công, rất khó kiểm soát. Gần đây nhất là vụ tiếp viên hàng không Nguyễn Huy Tùng (SN 1984) lái xe ôtô tốc độ cao sau khi nhậu ở một quán bar đã mất tự chủ, gây tai nạn khiến 2 chiến sĩ CSCĐ thiệt mạng trên phố Thụy Khuê rạng sáng 4/3/2011.
 Rượu bia quá sức khiến nhiều tài xế tự gây nguy hiểm thế này. Ảnh: T.L |
ICAP vào cuộc
Việt Nam là một trong 18 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình được ICAP (Trung tâm quốc tế nghiên cứu các chính sách về rượu) cùng một số nhà sản xuất và kinh doanh đồ uống có cồn như: Diageo, Pernod Ricard, Tập đoàn đồ uống châu Á Thái Bình Dương (APB) lựa chọn để thực hiện “Hành động toàn cầu phòng chống lạm dụng đồ uống có cồn” và đưa ra các “Sáng kiến cải thiện tình trạng sử dụng rượu, bia trong khi điều khiển phương tiện giao thông tại Việt Nam”. Đà Nẵng là thành phố đầu tiên được lựa chọn thực hiện dự án vì được đánh giá là đô thị lớn có tình trạng lạm dụng chất có cồn khi điều khiển phương tiện, trong khi đó, số lượng phương tiện tăng 13 - 15% mỗi năm, số vụ và số người chết do TNGT tăng liên tục. Rất nhiều khóa học cho cán bộ nòng cốt, tổ chức thực hiện dự án, áp dụng các kinh nghiệm quốc tế phù hợp với chương trình mục tiêu quốc gia, phù hợp với tập quán văn hóa dân cư và môi trường xã hội ở địa phương. Trong đó, các sáng kiến được tập trung vào 3 lĩnh vực chính: Cải thiện tình trạng sử dụng đồ uống có cồn và điều khiển phương tiện; Tự chịu trách nhiệm về quảng cáo và tiếp thị sản phẩm; Rượu bia phi thương mại.
Tiếp theo hoạt động nâng cao năng lực này, trong năm 2011 - 2012, sáng kiến sẽ tập trung vào công tác xây dựng và triển khai dự án, giám sát và đánh giá, xác định các thực hành tốt có khả năng phổ biến và nhân rộng. Các chương trình mục tiêu sẽ được thiết kế nhằm giảm thiểu tình trạng uống rượu, bia và điều khiển phương tiện với sự hỗ trợ của các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, đặc biệt chú trọng vào công tác cưỡng chế thực hiện pháp luật về nồng độ cồn đối với người điều khiển phương tiện. Mong rằng trong thời gian tới, sự nỗ lực của các cơ quan, tổ chức liên quan sẽ góp phần tích cực vào việc giảm thiểu TNGT liên quan tới nguyên nhân hoàn toàn có thể phòng tránh được này.
Theo điều tra, độ tuổi trung bình bắt đầu uống rượu, bia ở Việt Nam là 24 tuổi. Ðộ tuổi trung bình ở một số nước phương Tây là 15 tuổi. Việc sử dụng nhiều của giới trẻ sẽ gây tổn thương phát triển não, nguy cơ phụ thuộc sau này. Chính vì vậy, Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội đã gửi thư cảnh báo tác hại của việc lạm dụng rượu, bia đến Chính phủ và các bộ, ngành liên quan. Theo thống kê của Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, tại Việt Nam có tới 12.000 người chết/năm và 32 người chết/ngày vì TNGT, trong đó hơn 10% do rượu bia gây nên. Ðây cũng là nguyên nhân thứ hai gây tử vong cho nhóm người trẻ từ 5 - 25 tuổi. Kết quả điều tra tại Bệnh viện Việt Ðức và Xanh Pôn cho thấy: 62% các nạn nhân bị TNGT đường bộ đều có độ cồn trong máu. Lượng cồn trong máu cao nhất là 458mg/100ml máu, gấp tới 9 lần độ cồn cho phép được áp dụng từ ngày 1/7/2009. Thống kê của Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt, tính riêng dịp nghỉ lễ Tết Tân Mão 2011, lượng người sử dụng rượu bia cao nhất thì trên địa bàn toàn quốc đã xảy ra 373 vụ TNGT đường bộ làm 288 người chết, 359 người khác bị thương. Nguyên nhân các vụ tai nạn vẫn chủ yếu là do sử dụng rượu, bia quá nhiều. Chỉ tính riêng BV Việt Ðức, trong 8 ngày nghỉ Tết (từ 28 tháng Chạp - 5 tháng Giêng Tết Tân Mão) đã tiếp nhận trên 952 ca cấp cứu, trong đó có 583 ca chấn thương nặng do TNGT. Ðáng báo động là gần 18% nguyên nhân gây tai nạn liên quan đến bia, rượu. |
Diệu Linh