Suốt cả tuần vất vả với công việc, những ngày nghỉ cuối tuần là điều kiện cho nhiều người nghỉ ngơi, ăn uống và vui chơi. Các bà nội trợ có dịp thể hiện khả năng làm bếp còn cả nhà được dịp thưởng thức nhiều món ngon. Cùng với ăn uống nhiều hơn thì người ta lại ngủ nướng bù lại cho những ngày trong tuần phải dậy sớm đi làm, kết quả là cơ thể có nguy cơ phát phì, điều này vô cùng bất lợi cho những người muốn giảm cân.
Hoạt động thể lực giảm sút
Cảm giác đi ngủ trong buổi tối ngày thứ 6 thật vô cùng thoải mái, mặc cho sáng ngày mai trời mưa hay nắng thì nhiều người vẫn yên tâm với giấc ngủ thỏa thích của mình. Họ không phải để chuông báo thức, không phải cố mở mắt rồi cáu kỉnh vì tiếng chuông báo thức, vì thế họ đón ngày mai có khi đã 9 hay 10 giờ. Đặc điểm của những người ngủ dậy muộn bao giờ cũng uể oải, do lúc này các hormon hưng phấn đã bị "lì" theo giấc ngủ vùi của chủ thể. Hệ quả kéo theo là không mấy ai quan tâm đến việc vận động sau khi ngủ dậy, họ ì ạch làm công việc vệ sinh buổi sáng rồi nằm vật vờ với màn hình tivi hoặc báo và tạp chí. Một số người vào cuối tuần thay bằng tự mình phải vận động thì họ lại đi xem người khác vận động (như xem bóng đá, các môn thể thao).
Đối với những người thừa cân, béo phì thì thói quen xấu này trong những ngày nghỉ cuối tuần thật sự không tốt. Trước hết, 2 ngày liên tiếp không chịu hoạt động thể lực sẽ càng khiến họ ngại vận động trong những ngày nghỉ tiếp theo, thậm chí có người còn từ bỏ lịch tập luyện. Mặt khác, sự ngưng trệ hoạt động cùng với những hưởng thụ khác về ăn uống càng khiến họ có nguy cơ bị tăng cân trở lại hoặc tăng cân nhiều hơn. Còn những người bình thường, lười vận động trong ngày nghỉ có thể khiến họ trở nên trì trệ hơn khi bắt đầu công việc tuần mới.
Ăn nhiều calo và lạm dụng chất kích thích
Nhiều nghiên cứu cho thấy, chỉ riêng trong ngày thứ 7, lượng calo đến từ những thức ăn có chứa chất béo chiếm khoảng 36% tổng số calo cơ thể ăn vào trong tuần. Đặc điểm của những ngày nghỉ cuối tuần là những bà nội trợ đều cố gắng cải thiện bữa ăn cho gia đình bằng nhiều món ăn ngon, hấp dẫn. Vì đây là thời gian cả gia đình ở bên nhau nhiều hơn trong tuần. Các thực phẩm này đều chứa nhiều chất béo và giàu đạm. Trong mỗi bữa ăn, các chất kích thích như rượu, bia được sử dụng thoải mái, người ta không sợ say hay không sợ phải lái xe vì ăn xong người ta có thể tiếp tục ngủ.
Hiện các nhà nghiên cứu đã đề xuất việc cân trọng lượng hàng ngày nhằm nâng cao nhận thức của người tham gia về chế độ ăn để giảm cân và tăng cân, đặc biệt là vào dịp cuối tuần. Với những ai không thuộc nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu khuyên nên ăn uống điều độ và có kế hoạch rõ ràng để tránh gặp phải những thói quen ăn uống bất lợi vào cuối tuần. Với những người phải giảm cân, ý thức hạn chế ăn trong những buổi tiệc tùng là rất quan trọng.
 Bữa ăn thịnh soạn dễ làm tăng cân. |
Phải có kế hoạch cho những ngày nghỉ
Để đánh giá nguy cơ tăng cân sau những ngày nghỉ cuối tuần, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Y Washington- Hoa Kỳ đã theo dõi 48 người trưởng thành ở độ tuổi từ 50 đến 60. Những người này tham gia vào nghiên cứu CALERIE - Chương trình đánh giá toàn diện về ảnh hưởng lâu dài của việc giảm lượng hấp thụ năng lượng. Khi triển khai nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã lưu chỉ số khối lượng cơ thể (BMI) của các đối tượng tham gia nghiên cứu, không ai thuộc diện béo phì.
Những người tham gia nghiên cứu được chia thành 3 nhóm: Nhóm thứ nhất giảm lượng calo tiêu thụ hàng ngày xuống 20%; Nhóm thứ 2 tăng các hoạt động thường ngày lên 20% và Nhóm thứ 3 kiểm soát không thay đổi chế độ ăn cũng như mức độ tham gia các hoạt động. Cả ba nhóm được theo dõi trong thời gian 1 năm. Họ giữ lại nhật ký các bữa ăn, các bài tập đã trải qua với các dụng cụ đo gia tốc, đồng thời được cân đo đều đặn. Những người trong nhóm nghiên cứu không phải lúc nào cũng nhận ra rằng: rõ ràng vào những ngày cuối tuần họ ăn nhiều hơn ngày thường.
Trước khi có những biện pháp can thiệp, các nhà nghiên cứu đã xây dựng một số "ranh giới" cho bài tập và thói quen ăn uống của đối tượng tham gia mỗi nghiên cứu. Dữ liệu trước khi can thiệp cho thấy người tiêu thụ nhiều calo nhất thường vào những ngày thứ 7. Trung bình khoảng 36% tổng lượng calo đến từ những thức ăn có chứa chất béo trong những món ăn của những ngày thứ 7, tuy nhiên lượng calo của các ngày khác trong tuần cộng lại cũng chỉ chưa đầy 35%.
Khi những người tham gia nghiên cứu được hỏi liệu họ có cắt giảm lượng calo xuống 20% hoặc tăng các hoạt động lên một lượng tương tự hay không, câu trả lời vẫn là chưa có nhiều thay đổi. Những người trong nhóm hạn chế calo đã hấp thụ nhiều năng lượng hơn vào thứ 7. Những người trong nhóm tăng hoạt động thường ăn nhiều hơn vào cả thứ 7 và chủ nhật. Và do đó, những người trong nhóm giảm calo không giảm cân vào cuối tuần và những người thuộc nhóm tăng hoạt động lại thường tăng cân vào cuối tuần. Các chuyên gia cho biết: "Người ăn kiêng thường không giảm cân nhiều như mong đợi và phát hiện này đã giải thích nguyên nhân tại sao".
BS. Trần Quốc Minh