Đàm phán giá cần có căn cứ pháp lý rõ ràng
Nêu quan điểm về đàm phán giá tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu tại phiên thảo luận Tổ chiều 23/10, đại biểu Phan Thị Thùy Linh – Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa cho rằng, tại khoản 9 Điều 20, dự thảo cho phép đàm phán giá đối với biệt dược gốc, sinh phẩm tham chiếu và thuốc, thiết bị, vật tư chỉ có một hoặc hai hãng sản xuất là hướng đi phù hợp.
Bởi với những hàng hóa không có cạnh tranh, việc tổ chức đấu thầu có thể chỉ mang tính hình thức. Tuy nhiên, đàm phán giá chỉ thực sự hiệu quả khi có căn cứ rõ ràng, trong khi dự thảo lại giao toàn bộ nguyên tắc, căn cứ cho văn bản dưới luật.
ĐBQH Phan Thị Thùy Linh – Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Media Quốc hội
Theo đại biểu, điều này khiến Bộ Y tế thiếu cơ sở pháp lý ở cấp luật để yêu cầu nhà cung cấp cung cấp thông tin giá, từ chối mức giá chưa phù hợp hoặc giải trình trước hoạt động thanh tra, kiểm toán.
Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định ngay trong luật các nguyên tắc cơ bản về đàm phán giá. Trong đó, cần xác định rõ căn cứ tham chiếu giá, bao gồm giá trúng thầu trong nước trước đó, giá kê khai, giá nhập khẩu và giá tại các nước có điều kiện tương đồng; quy định trách nhiệm cung cấp thông tin của nhà cung cấp và việc công khai kết quả đàm phán ở mức độ phù hợp.
Đặc biệt, kết quả đàm phán cần được áp dụng thống nhất trên toàn quốc, tránh tình trạng mỗi cơ sở y tế phải tổ chức lựa chọn lại. Trên cơ sở các nguyên tắc được luật hóa, Chính phủ và Bộ Y tế sẽ quy định chi tiết quy trình thực hiện.
Bản này giữ nguyên nội dung chính, đồng thời làm rõ hơn trọng tâm kiến nghị của đại biểu: luật phải quy định khung nguyên tắc, còn văn bản dưới luật hướng dẫn quy trình thực hiện.
Bảo đảm cạnh tranh thực chất, kiểm soát xung đột lợi ích
Cùng góp ý dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình – Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh, đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với bảo đảm cạnh tranh thực chất và kiểm soát xung đột lợi ích.
Đồng tình với định hướng tăng quyền tự chủ trong mua sắm, đại biểu cho rằng, nếu chỉ quy định chung về công khai, minh bạch, hiệu quả mà thiếu các yêu cầu tối thiểu có thể kiểm tra, quyền tự chủ có thể bị hiểu thành giảm trách nhiệm kiểm soát.
ĐBQH Nguyễn Thị Thanh Bình – Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Media Quốc hội
Các trường hợp tự quyết định mua sắm cũng cần làm rõ trách nhiệm phê duyệt, lưu giữ và công khai thông tin phù hợp, kiểm soát xung đột lợi ích, giải trình việc lựa chọn và thực hiện thanh tra, kiểm toán theo mức độ rủi ro.
ĐBQH Lê Thị Song An – Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh chỉ ra bất cập tại khoản 1 Điều 39. Dự thảo quy định giá hợp đồng trọn gói không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện, nhưng đồng thời mở ngoại lệ đối với “các trường hợp khác do các bên thỏa thuận”.
Bên cạnh đó, điểm a khoản 1 Điều 41 cho phép sửa đổi hợp đồng theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng, miễn không trái pháp luật.
ĐBQH Lê Thị Song An – Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Media Quốc hội
Theo đại biểu, việc cho phép thỏa thuận quá rộng có thể phá vỡ cơ sở cạnh tranh ban đầu. Nhà thầu có thể cố tình đưa ra mức giá rất thấp để trúng thầu, sau đó đề nghị tăng giá hoặc điều chỉnh điều kiện hợp đồng thông qua các điều khoản thỏa thuận chung.
Do đó, đại biểu đề nghị rà soát cụm từ “các trường hợp khác do các bên thỏa thuận”, đồng thời bổ sung nguyên tắc sửa đổi hợp đồng không làm thay đổi bản chất gói thầu hoặc sai lệch kết quả cạnh tranh.
