Để luật không còn trên giấy

Lấy mẫu thực phẩm để xét nghiệm tại một cửa hàng. Ảnh: TM

Trên các phương tiện thông tin đại chúng thời gian qua đã đưa tin nhiều vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm như vụ bắt giữ xe chở gia cầm, chân gà không rõ nguồn gốc hay vụ bắt giữ xe chở hàng tấn thịt thối dùng để chế biến lạp xưởng... Ngoài ra, trên thị trường còn xuất hiện các loại rượu giả, sữa giả, cà phê giả, trái cây nhiễm độc tố... và kéo theo đó là nhiều trường hợp người tiêu dùng đã phải nhập viện hoặc tử vong do ngộ độc thực phẩm. Đây là vấn đề mang tính thời sự đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ quản lý thì chưa có cuộc điều tra, khảo sát hay thống kê một cách chính xác, cũng như chưa có các giải pháp mạnh ngăn chặn kịp thời, hữu hiệu liên quan đến an toàn vệ sinh thực phẩm.

Để luật không còn nằm trên giấy, trước hết cần tập trung đẩy mạnh công tác thông tin truyền thông về an toàn thực phẩm nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi về sản xuất, kinh doanh và thói quen sinh hoạt ăn uống mất vệ sinh của một bộ phận người dân, góp phần bảo vệ sức khỏe, tính mạng của cộng đồng. Ngoài ra, cần nâng cao ý thức, đạo đức của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Đồng thời, các tổ chức này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và người tiêu dùng về an toàn thực phẩm do mình sản xuất, kinh doanh.

Quản lý an toàn thực phẩm được thực hiện trong quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm, trên cơ sở phân tích nguy cơ đối với an toàn thực phẩm; quản lý an toàn thực phẩm phải đảm bảo phân công, phân cấp rõ ràng và phối hợp liên ngành, song cần thiết phải có vai trò “tổng tư lệnh”, chịu trách nhiệm và quyết định mọi vấn đề phát sinh. Mặt khác, phải đảm bảo thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Đặc biệt, người tiêu dùng cũng phải đề cao ý thức về an toàn vệ sinh thực phẩm như thận trọng, cân nhắc, kiểm tra kỹ lưỡng để quyết định lựa chọn mua hay không mua một thực phẩm tiêu dùng nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình của chính mình.

Thiết nghĩ, đảm bảo an toàn thực phẩm không thể trông chờ vào việc các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh tự nguyện đề cao đạo đức kinh doanh trong việc bảo vệ người tiêu dùng mà trước mắt, các cơ quan có thẩm quyền cần tăng cường thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và xử lý vi phạm thật nghiêm để răn đe và ngăn ngừa các hành vi vi phạm. 

Tại Kỳ họp lần thứ 7, Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật An toàn thực phẩm ngày 17/6/2010 và có hiệu lực thi hành ngày 01/7/2011. Luật có 11 chương, 72 điều với phạm vi điều chỉnh khá toàn diện trên các lĩnh vực an toàn thực phẩm. Để đảm bảo thi hành luật, Chính phủ ban hành Nghị định số 38/2012/NĐ-CP ngày 25/4/2012 quy định chi tiết một số điều của Luật An toàn thực phẩm, đồng thời với đó là chức năng, nhiệm vụ của các Bộ: Y tế; Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Công Thương...

Nguyễn Văn Bảy (Sở Tư pháp Kon Tum)