Rà soát phạm vi ưu đãi, tránh mở rộng tràn lan
Phát biểu ý kiến vào dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sáng 10/11, Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho rằng, dự thảo Luật cần bám sát yêu cầu phát triển có trọng tâm, trọng điểm tại Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Theo đại biểu, Điều 3 liệt kê 10 nhóm ngành ngang nhau, trong khi khoản 1 Điều 35 mở ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho sản phẩm có bản sắc thuộc bất kỳ ngành nào. Cách quy định này có nguy cơ mở rộng phạm vi ưu đãi, chưa thể hiện rõ định hướng tập trung vào những ngành có lợi thế cạnh tranh.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng). Ảnh: Media Quốc hội
Đại biểu đề nghị giao Chính phủ xác định ngành ưu tiên theo từng giai đoạn, căn cứ danh mục trọng tâm của Nghị quyết 80; đồng thời bổ sung ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa. Các khoản hỗ trợ từ ngân sách, trong đó có hỗ trợ chi phí sản xuất, cần gắn với kết quả đầu ra như giá trị gia tăng và việc làm.
Đại biểu cũng lưu ý, dự toán ngân sách giảm từ khoảng 100.000 tỷ đồng trong hồ sơ ban đầu xuống còn khoảng 34.490 tỷ đồng tại Phụ lục II nhưng chưa được giải trình rõ. Khoản chi lớn nhất, khoảng 9.033 tỷ đồng cho hạ tầng kết nối cụm, khu, lại có hệ số huy động vốn thấp nhất, khoảng 1,5 lần. Vì vậy, cần lượng hóa đầy đủ nguồn lực, phân định ngân sách Trung ương và địa phương, tránh hỗ trợ dàn trải.
Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai). Ảnh: Media Quốc hội
Cùng quan tâm đến chính sách hỗ trợ, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) đề nghị lựa chọn tối đa 3-4 lĩnh vực trọng điểm cho mỗi giai đoạn 5 năm, có đánh giá định kỳ để điều chỉnh. Trước mắt, đại biểu đề xuất tập trung vào trò chơi điện tử và nội dung số; điện ảnh, phim truyền hình; âm nhạc, biểu diễn và công nghiệp sự kiện.
Đại biểu cũng đề nghị chuyển trọng tâm nguồn lực từ đầu tư hạ tầng cụm, khu sang hỗ trợ tài chính cho các sản phẩm trí tuệ của người Việt, căn cứ chi tiêu thực tế và thanh toán sau khi có kết quả.
Thống nhất đối tượng, điều kiện và cơ chế hỗ trợ
Góp ý về đối tượng được hỗ trợ tại Điều 21 và nguồn tài chính tại Điều 28, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng dự thảo còn thiếu thống nhất. Khoản 1 Điều 21 đã bổ sung cộng đồng, cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh vào nhóm được hỗ trợ, nhưng điểm e khoản 2 Điều 28 lại chỉ đề cập doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã.
Dẫn thực tế tại Lâm Đồng, đại biểu cho biết phường Lang Biang (TP Đà Lạt) có 11 câu lạc bộ cồng chiêng với hơn 200 nghệ nhân; làng dệt thổ cẩm Đạ Nghịch có khoảng 140 hộ tham gia. Đây là những chủ thể trực tiếp gìn giữ nghề truyền thống, tạo ra sản phẩm văn hóa nhưng còn gặp khó khăn về đầu ra, liên kết và vốn.
Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng). Ảnh: Media Quốc hội
Đại biểu đề nghị mở rộng quy định hỗ trợ tại Điều 28 để bảo đảm các chủ thể đã được xác định tại Điều 21 đều có cơ hội tiếp cận chính sách.
Về hỗ trợ chi phí sản xuất tại Điều 32, đại biểu cũng đề nghị phân định rõ thẩm quyền giữa Chính phủ và HĐND cấp tỉnh, nhất là đối với dự án liên tỉnh như phim Love in Vietnam có bối cảnh quay tại Đà Lạt và nhiều địa phương khác. Cần quy định thống nhất đối tượng, điều kiện, chi phí hợp lệ và cơ chế phối hợp, đối chiếu hồ sơ để tránh hỗ trợ trùng lặp.
Trong khi đó, đại biểu Lê Hoàng Anh lưu ý nguy cơ ưu đãi chồng lấn đối với các cụm, khu công nghiệp văn hóa, trong khi dự thảo chưa quy định tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu. Đại biểu đề nghị bổ sung tiêu chí kiểm soát, cơ chế thu hồi ưu đãi và thống nhất việc đánh giá, công nhận sản phẩm được hưởng ưu đãi thuế ở cấp Trung ương.
Đồng thời, cần xây dựng hệ thống thống kê, báo cáo Quốc hội hằng năm về số thuế được miễn, giảm và kết quả thực hiện chính sách, qua đó có cơ sở đánh giá hiệu quả đầu tư và tiến độ thực hiện mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa.
