Sáng 29/10, thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội nêu bất cập trong xác định diện tích đất ở khi cấp đổi giấy chứng nhận, bồi thường thu hồi đất và tách thửa để chia thừa kế, đề nghị có cơ chế phù hợp hơn với thực tế sử dụng đất của người dân.
Việc xác định loại đất phù hợp với nguồn gốc
Đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) cho biết, qua tiếp xúc cử tri, ông ghi nhận nhiều trường hợp người dân sử dụng đất, thừa kế qua nhiều thế hệ nhưng cách ghi nhận loại đất trên giấy tờ trước đây không thống nhất. Có nơi ghi đất thổ cư, nơi ghi đất ở, đất vườn hoặc đất trồng cây lâu năm, trong khi giấy tờ đều thể hiện thời hạn sử dụng lâu dài.
Đại biểu dẫn ví dụ thửa đất rộng 700m², toàn bộ diện tích được ghi nhận có thời hạn sử dụng lâu dài. Tuy nhiên, khi cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chỉ 200-300m² được xác định là đất ở, phần còn lại chuyển sang đất trồng cây lâu năm hoặc đất nông nghiệp có thời hạn sử dụng 40 năm.
ĐBQH Tạ Văn Hạ (đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng). Ảnh: Media Quốc hội
Bất cập này thể hiện rõ khi Nhà nước thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng. Dù người dân đã sử dụng đất ổn định từ lâu, phần diện tích còn lại không được công nhận là đất ở, dẫn đến mức bồi thường chỉ tính theo loại đất nông nghiệp, gây bức xúc.
Một vấn đề khác là việc tách thửa để chia đất cho con. Với những gia đình có 5 người con cùng sinh sống trên đất của cha mẹ, việc phân chia đất có thể gặp khó khăn khi diện tích đất ở đã hết hạn mức được công nhận.
Từ thực tế trên, đại biểu Tạ Văn Hạ đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu giải pháp tháo gỡ, bảo đảm việc xác định loại đất phù hợp với nguồn gốc và quá trình sử dụng đất, đồng thời giải quyết hợp lý các vấn đề về bồi thường khi thu hồi đất và tách thửa để thừa kế.
Đề xuất tính hạn mức đất ở theo số con trong gia đình
Đồng tình với những bất cập được nêu, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn ĐBQH TP Đồng Nai) cho rằng, nhiều hộ gia đình nông thôn có 5-7 người con nhưng diện tích đất chỉ khoảng 500-700m², trong khi hạn mức đất ở khi cấp đổi giấy chứng nhận chỉ là 360m².
Điều này có thể khiến các gia đình đông con chịu thiệt thòi khi Nhà nước thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng hoặc thực hiện quyền thừa kế.
ĐBQH Nguyễn Trung Kiên (đoàn ĐBQH TP Đồng Nai). Ảnh: Media Quốc hội
Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý cần tính đến những trường hợp giấy chứng nhận được cấp từ trước ghi nhận diện tích đất ở rất lớn, thậm chí hàng nghìn mét vuông, với thời hạn sử dụng lâu dài. Nếu toàn bộ diện tích này đều được tính theo giá đất ở khi bồi thường, lợi ích của Nhà nước có thể bị ảnh hưởng.
Để hài hòa lợi ích giữa người dân, Nhà nước và doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề xuất nghiên cứu cơ chế xác định hạn mức đất ở gắn với số con trong gia đình. Theo phương án ông nêu, gia đình có một con được tính hạn mức 360m², hai con là 720m²; trường hợp có ba, bốn con cần tiếp tục nghiên cứu để xác định mức phù hợp.
Đại biểu cho rằng, việc nghiên cứu cơ chế này sẽ góp phần hạn chế thiệt thòi cho người dân trong quá trình bồi thường, giải phóng mặt bằng và thừa kế đất đai, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích khi thu hồi đất để triển khai các công trình phục vụ quốc phòng, an ninh và lợi ích công cộng.
