ĐBQH: Tiền trong dân dồi dào, doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn dài hạn

30-10-2026 15:14 | Thời sự

SKĐS - Hơn 11,2 triệu tỷ đồng tiền gửi cùng khoảng 500 tấn vàng trong dân là nguồn lực lớn cần được khơi thông vào nền kinh tế.

Hơn 11,2 triệu tỷ đồng tiền gửi, 500 tấn vàng trong dân

Chiều 30/10, tại phiên thảo luận ở hội trường về kinh tế - xã hội trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ĐBQH Lê Hoàng Anh – Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế đạt nhiều kết quả tích cực, vấn đề đặt ra trong năm 2027 là phải tìm kiếm nguồn vốn dài hạn để bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững.

Đại biểu nhấn mạnh, muốn đi đường dài, nền kinh tế cần có nguồn vốn dài hạn. Hiện gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, trong khi một nửa dư nợ là trung và dài hạn. Đây là sự mất cân đối đáng lo ngại. Áp lực huy động vốn không chỉ đặt ra đối với doanh nghiệp mà còn đối với ngân sách nhà nước.

Dự toán năm 2027, tổng mức vay của ngân sách nhà nước gần 1,28 triệu tỷ đồng, bằng 54% chi ngân sách trung ương, trong đó khoảng 540.000 tỷ đồng là vay để trả nợ gốc. Trong khi đó, việc huy động vốn qua trái phiếu Chính phủ gặp khó khăn, đến cuối tháng 8 mới phát hành được 43% kế hoạch năm, lãi suất phát hành tăng. Nguồn thu từ đất, vốn là chỗ dựa lớn của đầu tư công, cũng đã chững lại và không thể trở thành nguồn lực bền vững.

Theo đại biểu, nghịch lý hiện nay là nguồn vốn trong nền kinh tế không thiếu nhưng chưa được dẫn vào sản xuất, kinh doanh hiệu quả. Tiền gửi dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng, người dân còn nắm giữ ước khoảng 500 tấn vàng, tương đương gần 12% GDP.

Trong khi đó, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 11% GDP, chưa đạt mục tiêu 20% vào năm 2025. Điều này cho thấy vấn đề cốt lõi không phải thiếu vốn mà là thiếu những kênh dẫn vốn hiệu quả, an toàn và đủ sức hấp dẫn.

Đại biểu cũng lưu ý, khi thị trường vốn trong nước chưa phát triển tương xứng, dòng vốn và hoạt động của doanh nghiệp có xu hướng dịch chuyển ra nước ngoài. Không ít doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập, phục vụ khách hàng Việt Nam nhưng lại đặt công ty mẹ ở nước ngoài. Vì vậy, mỗi lần gọi vốn thành công, phần giá trị gia tăng và quyền quyết định lại được ghi nhận ở bên ngoài.

Theo đại biểu, doanh nghiệp không dịch chuyển chủ yếu vì thuế mà quan trọng hơn là môi trường thể chế và pháp luật. Khi thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng, dư địa cạnh tranh bằng ưu đãi thuế gần như khép lại, đòi hỏi Việt Nam phải chuyển mạnh sang cạnh tranh bằng chất lượng thể chế.

Từ thực tế đó, đại biểu đề xuất Chính phủ tập trung mở ba kênh dẫn vốn:

Thứ nhất, cụ thể hóa chủ trương cho vay dựa trên dữ liệu dòng tiền theo Nghị quyết 68, cho phép ngân hàng sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, xuất nhập khẩu thay thế tài sản bảo đảm là đất khi doanh nghiệp đồng ý.

Thứ hai, sớm ban hành cơ chế để hoạt động của công ty mẹ tại các trung tâm đầu tư được kết nối thông suốt với trong nước, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về Việt Nam với chi phí thuế hợp lý.

Thứ ba, cần kết nối nguồn tiết kiệm trong dân với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp thông qua phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng.

Cần đưa dòng vốn vào sản xuất, kinh doanh thực chất

Phát biểu tại phiên thảo luận, Đại biểu Trần Quốc Tuấn – Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long nêu ba vấn đề cần quan tâm.

Thứ nhất, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát để giá cả phù hợp với thu nhập người dân và doanh nghiệp yên tâm sản xuất.

Đại biểu cho rằng, giá điện, thực phẩm, nhà ở và đi lại tăng sẽ thu hẹp phần thu nhập dành cho học hành, khám chữa bệnh và tiết kiệm của người lao động; đồng thời đẩy chi phí sản xuất của doanh nghiệp lên cao. Vì vậy, Chính phủ cần điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, tài khóa và giá cả theo kịch bản thống nhất, công khai lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý, có giải pháp hỗ trợ phù hợp đối với nhóm dễ bị tổn thương.

Thứ hai, khơi thông nguồn vốn cho sản xuất, giúp doanh nghiệp tiếp cận tín dụng với chi phí hợp lý. Lãi suất bình quân khoản vay mới khoảng 9,12%/năm, tăng 1,03 điểm phần trăm so với cuối năm 2025; tín dụng 9 tháng tăng 11,7%, cao hơn mức tăng 10,7% của huy động vốn. Đại biểu đề nghị đánh giá chất lượng phân bổ tín dụng, xác định dòng vốn đã đi vào đâu, tạo ra năng lực sản xuất và dòng tiền trả nợ như thế nào.

Thứ ba, tháo gỡ vướng mắc pháp lý đúng hạn, đưa nguồn lực trở lại sản xuất, kinh doanh. Theo báo cáo thẩm tra số 1475, hiện còn 1.131 dự án tồn đọng với tổng mức đầu tư khoảng 779.000 tỷ đồng đã có phương án nhưng chưa hoàn tất tháo gỡ. Đại biểu đề nghị phân loại cụ thể từng nhóm dự án, xác định rõ vướng mắc, giao đúng cơ quan có thẩm quyền xử lý và ấn định thời hạn hoàn thành.