Phát biểu tại Quốc hội về Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng nông thôn, miền núi tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu tập trung đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng y tế cơ sở, trong đó nhấn mạnh việc cần thay đổi cơ chế tự chủ bệnh viện và tổ chức khám sức khỏe toàn dân phù hợp với đặc thù địa bàn.
Nên bỏ cơ chế tự chủ bệnh viện tuyến cơ sở
Theo đại biểu, từ kinh nghiệm thực tế khi đi vùng sâu, vùng xa, đại biểu cho rằng cơ chế khuyến khích tự chủ bệnh viện hiện nay chưa phù hợp với các bệnh viện tuyến cơ sở ở nông thôn, miền núi.
Các bệnh viện huyện trở xuống giữ vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đồng thời đảm nhận cả hoạt động của các trạm y tế xã, từ khám chữa bệnh đến y tế dự phòng. Trong khi đó, người dân tại những địa bàn này phần lớn có thu nhập chưa cao, khiến khoảng 99% nguồn thu của bệnh viện đến từ BHYT.
ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu - Đoàn TP Hà Nội. Ảnh: Media Quốc hội
"Việc tự chủ chi thường xuyên luôn tạo ra một gánh nặng cho nhân viên y tế ở đây, và hiện tượng bỏ việc phần lớn do nguyên nhân này", đại biểu Nguyễn Lân Hiếu nói.
Theo ông, khi bệnh viện phải tự chủ, ngay cả việc bảo đảm lương đúng kỳ cũng có lúc gặp khó khăn, chưa nói đến thu nhập tăng thêm. Nhân viên y tế có kinh nghiệm vì vậy có xu hướng tìm cơ hội tại các thành phố hoặc mở phòng khám tư.
Đại biểu cũng lưu ý, việc các bệnh viện cơ sở phát triển kỹ thuật mới là cần thiết, nhưng nếu đặt dưới sức ép tự chủ tài chính có thể dẫn đến lạm dụng chỉ định, gây tâm lý lo ngại cho người dân.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị đối với y tế cơ sở tại nông thôn, miền núi cần bỏ cơ chế tự chủ bệnh viện. Theo ông, các quyền hạn giao cho giám đốc bệnh viện hiện nay không còn phụ thuộc quá nhiều vào việc đơn vị có tự chủ hay không, bởi hệ thống pháp luật đã có những thay đổi tích cực.
Đại biểu đề nghị Chương trình mục tiêu quốc gia bổ sung nguồn tài chính để bảo đảm lương cứng cho nhân viên y tế tuyến cơ sở tại nông thôn, miền núi và vùng đặc biệt khó khăn. Khi được bảo đảm về tiền lương, các bệnh viện có thể tập trung phát triển kỹ thuật mới, dịch vụ theo nhu cầu người bệnh, qua đó nâng cao thu nhập cho nhân viên và chất lượng điều trị.
Phân nhóm khám sức khỏe toàn dân theo đặc thù vùng miền
Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề nghị là lồng ghép nhiệm vụ khám sức khỏe toàn dân tại vùng miền núi vào Chương trình mục tiêu quốc gia. Theo ông, nguồn lực và điều kiện địa hình tại những khu vực này không thể so sánh với thành phố, đồng bằng nên cần có cơ chế tổ chức riêng.
Đại biểu đề xuất chia người dân thành 3 nhóm để tổ chức khám sức khỏe.
Nhóm thứ nhất là những người đang điều trị bệnh mạn tính hoặc đăng ký bảo hiểm y tế tại tuyến cơ sở. Bộ Y tế và BHXH cần thống nhất cho phép tổ chức khám sức khỏe tổng thể mỗi năm một lần ngay tại bệnh viện nơi người dân đăng ký khám chữa bệnh.
Các ĐBQH tham dự Kỳ họp. Ảnh: Media Quốc hội
Nhóm thứ hai là người lao động, công chức, viên chức thuộc diện khám sức khỏe định kỳ theo quy định. Với nhóm này, cần tổ chức chặt chẽ, quy định tiêu chuẩn đối với cơ sở thực hiện khám sức khỏe, đặc biệt phải bảo đảm lưu trữ bệnh án điện tử thông qua các hệ thống PACS, LIS, HIS (hệ thống cốt lõi trong CNTT y tế).
Theo đại biểu, nếu tổ chức khám sức khỏe tràn lan nhưng không có dữ liệu minh bạch, việc khám có thể trở thành hình thức, không mang lại hiệu quả thực chất.
Nhóm thứ ba gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có hoàn cảnh khó khăn. Đây là nhóm cần được Chương trình mục tiêu quốc gia tập trung hỗ trợ. Ngân sách cần được phân bổ để tổ chức các đợt khám sức khỏe theo tiêu chuẩn quốc gia ngay tại địa phương.
Đại biểu dẫn ví dụ có thể tổ chức khám đồng loạt sức khỏe cho trẻ em trước ngày nhập trường mỗi năm; khám cuốn chiếu cho người cao tuổi chưa từng đi khám; đồng thời tổ chức khám tại nhà đối với những người đặc biệt khó khăn, không thể di chuyển đến cơ sở y tế.
"Phải có chính sách đặc biệt tại các vùng nông thôn, miền núi để biến một chủ trương vô cùng nhân văn của Đảng và Nhà nước đề ra thực sự hiệu quả và duy trì được lâu dài", đại biểu Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh.
