Sáng 4/11, thảo luận về dự án Luật An ninh dữ liệu tại Quốc hội, ĐBQH Phạm Thu Xanh – Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng đề nghị hoàn thiện các quy định theo hướng vừa bảo vệ dữ liệu y tế, vừa bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh liên tục, tạo điều kiện khai thác dữ liệu phục vụ nghiên cứu và phát triển y học hiện đại.
ĐBQH dự phiên thảo luận tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI sáng 4/11. Ảnh: Media Quốc hội
Không để sự cố an ninh dữ liệu ảnh hưởng đến an toàn người bệnh
Theo đại biểu Phạm Thu Xanh, thực tiễn cho thấy y tế, ngân hàng, bảo hiểm là ba lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao về lộ, lọt, mua bán dữ liệu. Năm 2025, cơ quan chức năng phát hiện khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu với hơn 1,7 triệu bản ghi thuộc một số lĩnh vực, trong đó có dữ liệu y tế.
Từ thực tiễn ngành y tế, đại biểu nhấn mạnh bảo vệ an ninh dữ liệu phải gắn với bảo đảm an toàn người bệnh và tính liên tục của hoạt động khám chữa bệnh. Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, hồ sơ bệnh án phải được lưu trữ, bảo mật với thời hạn từ 10 năm đến 30 năm, 70 năm hoặc vĩnh viễn. Đây không chỉ là dữ liệu chuyên môn mà còn chứa đựng lịch sử sức khỏe và bí mật riêng tư của mỗi người.
ĐBQH Phạm Thu Xanh - Đoàn TP. Hải Phòng. Ảnh: Media Quốc hội
Tuy nhiên, bảo vệ dữ liệu không đồng nghĩa với hạn chế việc khai thác dữ liệu hợp pháp phục vụ điều trị. Người bệnh ung thư có thể cần hội chẩn quốc tế, thai phụ cần kết quả xét nghiệm di truyền để quyết định can thiệp, bệnh nhân cấp cứu cần được truy cập tiền sử bệnh án.
Do đó, đại biểu đề nghị rà soát khoản 7, khoản 9 Điều 19, quy định rõ cơ chế chuyển, chia sẻ dữ liệu phục vụ hội chẩn, chẩn đoán, điều trị và thanh toán theo yêu cầu hợp pháp hoặc sự đồng ý của người bệnh. Với dữ liệu đã mã hóa, có kiểm soát truy cập và lưu vết, cần có quy trình, thời hạn xử lý phù hợp, tránh thủ tục không cần thiết.
Đặc biệt, khi áp dụng biện pháp kỹ thuật khẩn cấp theo Điều 23, cần bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động cấp cứu, điều trị nội trú và các dịch vụ y tế thiết yếu. Bởi sự cố an ninh dữ liệu tại bệnh viện không chỉ là sự cố công nghệ mà còn có thể trực tiếp ảnh hưởng đến an toàn người bệnh.
Tạo hành lang pháp lý cho khai thác dữ liệu y tế, phát triển y học hiện đại
Về phân loại dữ liệu và xác định cấp độ an ninh, đại biểu đề nghị phân biệt dữ liệu di truyền gắn trực tiếp với danh tính cá nhân, dữ liệu đã mã hóa và dữ liệu đã khử nhận dạng, không thể tái nhận dạng. Nếu chỉ một phân hệ chứa dữ liệu nhạy cảm mà toàn bộ hệ thống bệnh viện phải áp dụng cấp độ an ninh cao nhất, chi phí tuân thủ sẽ tăng đáng kể, nhất là với cơ sở y tế công lập.
Đại biểu đề nghị việc xác định dữ liệu cốt lõi phải căn cứ vào tính chất, quy mô, khả năng gây thiệt hại và ngưỡng rủi ro của chính tập dữ liệu; đồng thời hướng dẫn cụ thể việc phân vùng cách ly hệ thống theo Điều 12.
Một nội dung khác được đại biểu quan tâm là tạo hành lang pháp lý cho khai thác dữ liệu phục vụ y học hiện đại và nghiên cứu khoa học. Theo đại biểu, nếu thiếu hành lang pháp lý phù hợp, các quy định có thể vô tình hạn chế cơ hội phát triển y học chính xác, nghiên cứu ung thư, tim mạch, tế bào gốc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế.
Đối với trách nhiệm bảo đảm an ninh dữ liệu, đại biểu đề nghị phân định rõ trách nhiệm giữa cơ sở y tế và đơn vị quản lý các nền tảng dữ liệu dùng chung. Cơ sở y tế chịu trách nhiệm về tính chính xác, an toàn dữ liệu trong hệ thống do mình quản lý và đến điểm kết nối theo tiêu chuẩn được công bố; đơn vị quản lý nền tảng chịu trách nhiệm về an ninh, an toàn và xử lý sự cố trong phạm vi hệ thống được giao.
Đại biểu nhấn mạnh, dữ liệu y tế bị lộ, lọt có thể gây tổn thương lâu dài đến quyền riêng tư và cuộc sống người bệnh. Nhưng nếu dữ liệu không được kết nối kịp thời hoặc hệ thống bị gián đoạn, người bệnh có thể mất đi cơ hội được cứu chữa. Vì vậy, bảo vệ an ninh dữ liệu và bảo đảm dữ liệu được khai thác an toàn, kịp thời phải được đặt ra đồng thời.
