Đã 34 năm kể từ ngày nước nhà thống nhất (30/4/1975), cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội về mọi mặt, riêng lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại các tỉnh, thành phố phía Nam đã đạt được thành tựu đáng ghi nhận. Những năm gần đây, nhờ thực hiện thành công nhiều dự án do trong nước hoặc nước ngoài đầu tư vốn, tại các thành phố lớn phía Nam như TP. Hồ Chí Minh, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ... đã mọc lên nhiều bệnh viện mới được trang bị hiện đại, cùng đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên chuyên sâu, góp phần đưa trình độ khoa học công nghệ y tế của nước ta cao hơn hẳn trước và đứng vào hàng ngũ những quốc gia trong khu vực có phúc lợi y tế phục vụ sâu rộng vào mọi tầng lớp trong xã hội. Bất chấp khủng hoảng kinh tế thế giới hiện chưa có dấu hiệu dừng lại, đang có nhiều dự án đầu tư vẫn được tiếp tục thực hiện, mà điển hình là dự án xây dựng khu liên hợp y tế kỹ thuật cao của tập đoàn Shangri-La Health Care Investment Co.Ltd (Singapore) tại quận Bình Tân (TP. Hồ Chí Minh). Nhìn chung, mạng lưới y tế tại các địa phương, nhất là các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa không ngừng được mở rộng, nâng cấp. Bên cạnh đó, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hợp lòng dân, đặc biệt là quan tâm chăm sóc sức khỏe cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Những năm gần đây, có thêm nhiều dự án đầu tư cho ngành y tế từ nguồn vốn ODA đạt hiệu quả cao, nhằm củng cố mạng lưới y tế, nâng cấp cơ sở khám chữa bệnh, phát triển các trung tâm y tế chuyên sâu, đồng thời hỗ trợ các chương trình y tế quốc gia. Việc ngăn chặn và đẩy lùi dịch bệnh sốt rét là một thành tựu nổi bật. So với nhiều vùng trong cả nước, các tỉnh phía Nam có bệnh sốt rét tồn tại dai dẳng và trên diện rộng, nghiêm trọng hơn. Theo TS. Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ nhiệm Dự án quốc gia phòng chống sốt rét, tại các địa phương có sốt rét lưu hành là Tây Nguyên, Nam Trung bộ, Đông Nam bộ, đồng bằng sông Cửu Long, để giảm số tử vong do sốt rét, thời gian qua Dự án đã được tăng cường ở khâu phát hiện bệnh, phát hiện ký sinh trùng sốt rét sớm bằng lam máu hoặc test chẩn đoán nhanh ở các tuyến thôn bản, trạm y tế xã, các tuyến bệnh viện, đồng thời điều trị sớm, đúng phác đồ. Mục tiêu của Dự án là tiếp tục giảm số mắc và chết do sốt rét, phấn đấu đạt tỷ lệ trong năm nay, chết do sốt rét dưới 0,03/100.000 dân; tỷ lệ mắc sốt rét dưới 0,7/1.000 dân, không để dịch sốt rét lớn xảy ra, đẩy mạnh và phát triển các yếu tố bền vững nhằm duy trì thành quả đã đạt được thời gian qua. Tuy nhiên để đạt được mục tiêu này, cần khắc phục những khó khăn về nhân lực, vật lực và thực hiện ưu tiên nguồn lực, chỉ đạo các vùng trọng điểm sốt rét như Tây Nguyên, Trung Trung bộ, Nam bộ. Các bệnh có tính xã hội khác như lao, HIV/AIDS, phong, bướu cổ, cúm gia cầm H5N1... cũng đều được khống chế thành công và không để lây lan, phát sinh thành đại dịch. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Dự án Quỹ đầu tư phát triển địa phương với tổng kinh phí 198,7 triệu USD và dự án phê duyệt kinh phí bổ sung hỗ trợ y tế miền duyên hải Nam Trung bộ, nhằm đầu tư hệ thống y tế cho 8 tỉnh nghèo và khó khăn ở đây, nhằm cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của nhân dân. Dự án thực hiện từ nay đến năm 2013.
Một vấn đề bức xúc trong cả nước nói chung và các tỉnh phía Nam nói riêng là thiếu trầm trọng lực lượng bác sĩ, dược sĩ, kỹ thuật viên. Tỷ lệ bình quân cả nước là 6,5 bác sĩ/1 vạn dân, quá thấp so với nhiều nước tiên tiến trên thế giới, song tại nhiều vùng phía Nam tỷ lệ này còn thấp hơn nữa, như tỉnh Đăk Nông có 4,6 bác sĩ/1 vạn dân; đồng bằng sông Cửu Long có 2,11 bác sĩ/ 1 vạn dân... Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1544/QĐ-TTg phê duyệt đề án đào tạo nhân lực y tế cho vùng khó khăn, vùng núi thuộc các tỉnh miền Bắc, miền Trung, đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên theo chế độ cử tuyển, hy vọng đến 2018, sẽ có thêm khoảng 12.000 cán bộ y tế cung cấp cho các tỉnh và miền vùng này.
Phạm Quang