Kỳ 1: “Làm khó” học sinh lẫn giáo viên
“Đội ngũ” học đã khó
Trái với các trường phổ thông thường tuyển sinh theo khu vực, học sinh ngoài khu vực bị coi là “trái tuyến” không được tuyển, nguồn tuyển học sinh vào các trường chuyên hiện nay rất rộng trên các địa bàn khác nhau, thậm chí là ngoài tỉnh. Trên các địa bàn khác nhau đó việc dạy và học tiếng Anh không đồng đều, khả năng ngoại ngữ của học sinh vì thế cũng không thể như nhau. Tuy nhiên có thể nhận định chung rằng, cả ở thành thị và nông thôn nước ta trình độ tiếng Anh của đa số học sinh, sinh viên còn nhiều hạn chế. Việc triển khai học các môn khoa học cơ bản bằng tiếng Anh sẽ là một thách thức lớn không chỉ với trường chuyên các tỉnh mà ngay cả ở các thành phố lớn.
Thông thường tại các cuộc thi quốc tế, trưởng đoàn các nước dịch đề thi từ tiếng Anh ra tiếng nước mình, đến giờ thi thí sinh làm bài, suy luận và trình bày cách giải trong bài thi bằng chính ngôn ngữ chính thống của mình. Và sau đó trưởng đoàn lại dịch bài giải của các em ra tiếng Anh. Như vậy, việc cho rằng học sinh nước ta do yếu ngoại ngữ nên đi thi quốc tế gặp khó khăn chưa hoàn toàn đúng. Khó khăn trong giao lưu thì đúng rồi. Nhưng về kết quả thi thì chưa hẳn. Nhiều quốc gia không nặng về thành tích huân, huy chương, họ coi các cuộc thi văn hóa đó chỉ là cuộc chơi giao lưu học hỏi.
Với chủ trương dạy - học các môn khoa học bằng tiếng Anh thì việc tuyển học sinh đầu vào phải ưu tiên đưa tiêu chí ngoại ngữ lên. Và điều đó có thể gây ra nguy cơ chỉ tuyển được học sinh có khiếu ngoại ngữ mà bỏ sót học sinh có khiếu nghiên cứu khoa học. Việc giảng dạy bằng ngoại ngữ chắc chắn làm học sinh căng thẳng hơn, vậy thì làm sao phù hợp với tiêu chí “giảm tải” cũng chính của ngành GD&ĐT?
Các giáo viên trường chuyên cho rằng thay vì đặt tiêu chí ngoại ngữ khi tuyển học sinh chuyên thì nên đổi mới công tác tuyển sinh theo hướng: có đề thi riêng cho kỳ thi tuyển học sinh trường chuyên bởi với việc thi đề chung Toán, Văn và một môn chuyên như hiện nay mà đề chung thì quá dễ, học sinh thi chuyên rất dễ dàng đạt điểm 9,10 dẫn đến thực tế học sinh chuyên Lý, Hoá được vào học tại trường chuyên lại là do có điểm… Văn cao. Thêm nữa, cần kết hợp giữa thi kiểm tra kỹ năng cơ bản với xét tuyển thêm thông qua các chỉ số thông minh IQ, chỉ số sáng tạo CQ, chỉ số cảm xúc EQ (khả năng nhận thức, hiểu và truyền đạt cảm xúc, thể hiện năng lực giao tiếp, hòa đồng ứng xử, lãnh đạo)… Câu nói "Với IQ người ta tuyển lựa bạn, nhưng với EQ, người ta đề bạt bạn" cần được chú ý hơn ở các trường chuyên.
 Nếu giảng dạy và học bằng tiếng Anh, liệu tiêu chuẩn đầu vào của cả thầy và trò có dễ dàng đạt được? |
Đội ngũ giảng dạy thêm… bí
Ở các trường chuyên hiện nay, đa số giáo viên đều đã đứng tuổi. Do điều kiện hoàn cảnh và cơ chế đào tạo trước đây, trình độ ngoại ngữ của các thầy cô nhìn chung hạn chế. Tuy nhiên với bề dày kinh nghiệm giảng dạy và trình độ chuyên môn, họ không chỉ chuyển tải tốt kiến thức mà còn truyền lòng say mê nghiên cứu khoa học cho học sinh.
Giờ đây với quyết định phải dạy chuyên môn bằng ngoại ngữ thì số giáo viên này sẽ không còn chỗ đứng ở trường chuyên nữa. Bởi đa số các thầy không đủ sức, không đủ thời gian để học và nắm ngoại ngữ đến độ có thể dạy “bằng tiếng Anh” theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT. Không phải vô cớ mà trong dân gian có câu rằng “thầy già, con hát trẻ”. Ca sĩ cần tươi tắn, trẻ trung, duyên dáng. Còn người thầy lại cần kiến thức uyên thâm và kinh nghiệm trong nghề.
Một hiệu trưởng trường chuyên chia sẻ: Để dạy Toán, Lý bằng tiếng Anh, chúng tôi có thể thuê hẳn giáo viên người Anh, Australia hay Mỹ dạy. Nhưng đó chỉ là các giáo viên bình thường thôi, làm sao có thể đổi được với các giáo viên dạy chuyên kỳ cựu của chúng tôi?
Tất nhiên cũng có giáo viên trẻ nhưng rất có năng lực nhưng số đó ít. Thật không thể hình dung việc thay thế ngay các giáo viên “già” kia bằng giáo viên trẻ thì chất lượng chuyên môn của trường chuyên sẽ đi đến đâu?
(Còn nữa)