Phổ cập theo mô hình phân tầng phù hợp điều kiện trường học
Theo Kế hoạch 4758/KH - GDĐT của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, nội dung trí tuệ nhân tạo sẽ được triển khai đồng bộ cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 với thời lượng 12 tiết mỗi năm. Chương trình được thiết kế dưới dạng chuyên đề linh hoạt, không tạo thêm môn học mới, không gây quá tải áp lực thi cử và không phát sinh chi phí cho gia đình.
Để giải quyết sự chênh lệch hạ tầng giữa các khu vực, thành phố áp dụng mô hình ba tầng đồng tâm. Ở tầng nền tảng áp dụng cho toàn bộ các trường, học sinh vẫn có thể hoàn thành chương trình thông qua thảo luận, đóng vai hay mô hình giấy ngay cả khi cơ sở chưa có phòng máy tính. Các tầng mở rộng và chuyên sâu sẽ triển khai tại các trường có đủ điều kiện hạ tầng hoặc hệ thống trường chuyên, hợp tác cùng đại học và doanh nghiệp công nghệ.
Ảnh: Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội.
Song song với việc truyền tải kiến thức, ngành giáo dục Thủ đô đặt ra các quy định chặt chẽ về an toàn thông tin. Các trường bị nghiêm cấm sử dụng tính năng nhận diện danh tính người học hoặc đưa dữ liệu cá nhân của học sinh lên nền tảng công nghệ chưa qua kiểm duyệt.
Kỳ vọng học thật và bài toán nâng cao năng lực đội ngũ
Việc chính thức đưa công nghệ vào giảng dạy nhận được sự phản hồi tích cực từ người trong cuộc, nhưng đi kèm là yêu cầu cao về tính thực tế từ phía người học. Em Đỗ Phương Uyên, học sinh lớp 11 tại Trường THPT Kim Liên (Hà Nội) bày tỏ mong muốn các tiết học sẽ tập trung vào thực hành ứng dụng và hướng dẫn phương pháp kiểm chứng thông tin, giúp học sinh chủ động tư duy thay vì ỷ lại vào máy tính. Ngoài ra, Quyên mong muốn được học bài bản từ những nguyên tắc sử dụng an toàn, cách đặt câu lệnh hiệu quả đến việc phân biệt thông tin thật giả trên không gian mạng, thay vì chỉ tiếp cận công nghệ một cách tự phát như hiện nay.
Từ góc độ phụ huynh, anh Nguyễn Phú Thanh, phụ huynh có hai con đang theo học các cấp phổ thông tại phường Hà Đông (Hà Nội) cho rằng, khi đưa AI vào trường học thì chương trình cần được thiết kế vừa sức theo từng độ tuổi. Học sinh tiểu học chỉ nên làm quen khái niệm cơ bản, trong khi các cấp học lớn hơn cần được hướng dẫn giải quyết tình huống thực tế. Phụ huynh cũng nhấn mạnh việc nhà trường cần kiểm soát chặt chẽ, yêu cầu học sinh trung học minh bạch phạm vi sử dụng công nghệ khi hoàn thành bài tập.
Đồng quan điểm, chị Phạm Hồng Thái (phụ huynh tại phường Giảng Võ) kỳ vọng các tiết học sẽ tránh đi vào lý thuyết suông: "Với thời lượng 12 tiết/năm, nhà trường nên lồng ghép qua các tình huống thực tế. Trẻ cần được dạy rằng AI không thể suy nghĩ thay con người, và từ cấp THCS trở đi, các cháu phải tự giác kê khai trung thực khi dùng AI để làm bài tập về nhà".
Đánh giá về kế hoạch mới của Hà Nội, một giảng viên - chuyên gia giáo dục công nghệ cho rằng việc đưa AI vào học đường từ lớp 1 là bước đi đột phá, phù hợp với xu thế quốc tế nhưng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về đội ngũ.
"Mô hình ba tầng đồng tâm của Hà Nội xử lý rất tốt bài toán công bằng giáo dục, giúp học sinh vùng khó khăn vẫn tiếp cận được tư duy AI mà không phụ thuộc vào máy tính. Tuy nhiên, thách thức nằm ở năng lực của giáo viên. Người thầy không chỉ dạy kỹ năng thao tác mà phải là 'màng lọc' hướng dẫn học sinh phân biệt đúng - sai, bảo vệ dữ liệu cá nhân và không lạm dụng công nghệ".
Chuyên gia này cũng nhấn mạnh, việc Hà Nội quy định nghiêm cấm dùng nhận diện danh tính và bắt buộc học sinh kê khai khi dùng AI làm sản phẩm học tập là bước đi rất văn minh, đặt nền móng cho một thế hệ "công dân số" có trách nhiệm.
